--- title: "Bolada Vilms oʻsmasi: qorinda hosila, nima qilish kerak" description: "Vilms oʻsmasi bolalarda eng koʻp uchraydigan buyrak oʻsmasi. Ota-ona nimani sezadi, nega kechiktirmasdan bolalar onkologiyasi markaziga borish kerak." lang: uz url: https://usaqurologiyasi.com/uz/kasalliklar/vilms-osmasi/ --- [Buyrak va siydik naylari](/uz/kasalliklar/#buyrak) # Vilms oʻsmasi (nefroblastoma): bolaning qornida hosila Vilms oʻsmasi bolalarda eng koʻp uchraydigan buyrak oʻsmasi. Ota-ona nimani sezadi, nega kechiktirmasdan bolalar onkologiyasi markaziga borish kerak. Muallif: [Dr. Parviz Hojiyev](/uz/shifokor/), bolalar urologi (FEAPU). Qisqacha Shoshilinchmi? Ha, kechiktirib boʻlmaydi: qorinda hosila sezilsa, bolani imkon qadar tez shifokorga koʻrsating. Kimlarda uchraydi? Odatda 2–5 yoshli bolalarda. Davolanadimi? Ha. Zamonaviy davolash bilan bolalarning 90% dan ortigʻi sogʻayadi. Qayerda davolanadi? Bolalar onkologiyasi markazida, tajribali jamoa tomonidan. ## Vilms oʻsmasi nima? **Vilms oʻsmasi** (nefroblastoma) buyrakning yomon sifatli oʻsmasi. U buyrakning ona qornidagi rivojlanishi buzilishi bilan bogʻliq embrional oʻsma hisoblanadi. Bolalardagi buyrak oʻsmalarining 80% dan ortigʻi aynan Vilms oʻsmasidir. Umuman olganda bu kam uchraydigan kasallik. Koʻpincha **2–5 yoshli** bolalarda uchraydi. Odatda bitta buyrakda boʻladi, bolalarning taxminan 5–9% ida ikkala buyrakda topiladi. Eng muhim xabar: zamonaviy davolash bilan **bolalarning 90% dan ortigʻi sogʻayadi**. ## Ota-ona nimani sezadi? - Bolalarning koʻpchiligida hech qanday shikoyat boʻlmaydi. Ota-ona koʻpincha bolani kiyintirayotganda yoki quchoqlayotganda **qorni kattalashganini** yoki qornida **qattiq hosila** borligini tasodifan sezadi. - Taxminan har 5 boladan birida boshqa belgilar ham boʻladi: qorin ogʻrigʻi, siydikda qon, isitma, yuqori arterial bosim. Bolaning oʻzini yaxshi his qilishi hosila xavfsiz ekanini bildirmaydi. ## Nima qilish kerak? Bolaning qornida yangi hosila, qattiqlashish yoki qorinning bir tomoni kattalashganini sezsangiz: - **kechiktirmasdan**, imkon qadar tez bolani shifokorga koʻrsating, - hosila bilan birga kuchli qorin ogʻrigʻi yoki siydikda qon boʻlsa, darhol shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring. Vilms oʻsmasiga shubha qilingan bola **bolalar onkologiyasi markazida** tekshirilishi va davolanishi kerak. U yerda bu kasallik boʻyicha tajribali shifokor va hamshiralardan iborat jamoa birgalikda ishlaydi. ## Tashxis - **Qorin boʻshligʻi UTTsi:** birinchi va eng oson topiladigan tekshiruv. Hosila buyrakdan chiqayotgan-chiqmayotganini koʻrsatadi. Batafsil: [buyrak va siydik pufagi UTTsi](/uz/tekshiruvlar/buyrak-va-siydik-pufagi-utt/). - **KT yoki MRT:** davolashdan oldin oʻsmaning oʻlchami, tarqalishi va ikkinchi buyrakni aniq baholash uchun qilinadi. - Qon va siydik tahlillari, arterial bosimni oʻlchash. ## Davolash Davolash kimyoterapiya va operatsiyadan, baʼzi hollarda nur terapiyasidan iborat. Davolash tartibi mamlakat va markazga qarab farq qilishi mumkin: baʼzi markazlarda avval kimyoterapiya, soʻng operatsiya, boshqalarida esa avval operatsiya qilinadi. Qaysi yoʻl tanlanishi va davolash qancha davom etishini oʻsmaning turi va bosqichiga qarab bolalar onkologiyasi jamoasi belgilaydi. ## Kimlarda xavf yuqori? Vilms oʻsmasi baʼzi tugʻma sindromlari bor bolalarda koʻproq uchraydi: masalan, Beckwith-Wiedemann sindromi, WAGR va Denys-Drash sindromlari, tananing bir yarmi ikkinchisidan katta boʻlishi (gemigipertrofiya). Bunday bolalarga odatda taxminan 7 yoshgacha **har 3 oyda** qorin UTTsi taklif etiladi. ## Davolashdan keyin Vilms oʻsmasi bor bolalarning koʻpchiligi sogʻayadi. Lekin davolash yillar oʻtib ham sogʻliqqa taʼsir qilishi mumkin: sogʻayganlarning bir qismida katta yoshda surunkali kasalliklar paydo boʻladi. Shuning uchun davolashdan keyin uzoq muddatli kuzatuv muhim. Bitta buyrak bilan yashash haqida: [yagona ishlovchi buyrak](/uz/kasalliklar/yagona-buyrak/). ## Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak? Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring. - Qorindagi hosila bilan birga kuchli qorin ogʻrigʻi - Siydikda koʻrinadigan qon [Tez tibbiy yordam: 103](tel:103) Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma Yomon sifatli buyrak oʻsmalari 15 yoshgacha boʻlgan barcha saraton kasalliklarining 5% ini tashkil qiladi; Vilms oʻsmasi bolalar buyrak oʻsmalarining 80% dan ortigʻini tashkil etadi. Aniqlanish yoshi odatda 2–5 yosh; taxminan 7% i multisentrik, 5–9% i ikki tomonlama. Bolalarning koʻpchiligi murojaat paytida simptomsiz: qorin kattalashgan va hosila paypaslanadi; ota-onalar uni koʻpincha bolani kiyintirayotganda yoki quchoqlayotganda sezadi. Taxminan har besh boladan birida alohida simptomlar boʻladi: ogʻriq, gematuriya, isitma, arterial gipertenziya. Birinchi tekshiruv qorin UTTsi; imkoniyati yetarli markazlarda operatsiyadan oldin KT yoki MRT qilinadi. SIOP yondashuvida neoadyuvant kimyoterapiya, soʻng rezeksiya va adyuvant davolash, COG yondashuvida bir tomonlama hosilada birlamchi nefrektomiya tavsiya etiladi; davolash kimyoterapiya, jarrohlik va baʼzi hollarda nur terapiyasidan iborat. Umumiy yashovchanlik 90% dan yuqori; shunga qaramay, sogʻayganlarning taxminan 25% ida katta yoshda ogʻir surunkali kasalliklar qayd etiladi. WT1 bilan bogʻliq sindromlarda (masalan, WAGR, Denys-Drash), Beckwith-Wiedemann sindromi va izolyatsiyalangan gemigipertrofiyada taxminan 7 yoshgacha har 3 oyda UTT skriningi taklif etiladi. Buyrak hosilasiga shubha boʻlsa, bola kechiktirmasdan bolalar onkologiyasi markaziga yoʻnaltirilishi kerak; buyrak oʻsmasi bor barcha bolalarning klinik tadqiqotlarda ishtirok etishi tavsiya qilinadi. ## Qabulda nima qilinadi? 1. Qorin diqqat bilan koʻrikdan oʻtkaziladi, buyrak va qorin boʻshligʻi UTTsi qilinadi, arterial bosim oʻlchanadi. 2. Buyrak oʻsmasiga shubha boʻlsa, bola kechiktirmasdan bolalar onkologiyasi markaziga yoʻnaltiriladi. 3. Ota-onaga keyingi qadamlar va tekshiruvlar tushuntiriladi, zarur boʻlsa davolashdan keyingi urologik kuzatuvda qatnashamiz. [WhatsApp orqali qabulga yoziling](https://wa.me/994504443035?text=Assalomu%20alaykum%2C%20%E2%80%9CVilms%20o%CA%BBsmasi%E2%80%9D%20bo%CA%BByicha%20qabulga%20yozilmoqchi%20edim.)Bolalar urologiyasi markazi, Badam Medical Center, Boku ## Koʻp beriladigan savollar Bolaning qornida hosila sezdim, lekin u oʻzini yaxshi his qilyapti. Kutsa boʻladimi? Yoʻq. Vilms oʻsmasi bor bolalarning koʻpchiligi oʻzini yaxshi his qiladi va boshqa shikoyati boʻlmaydi. Qorinda yangi hosila yoki qorinning bir tomoni kattalashgani sezilsa, bolani imkon qadar tez shifokorga koʻrsating. Bolamda Beckwith-Wiedemann sindromi bor (yoki tanasining bir yarmi kattaroq). Nima qilishimiz kerak? Baʼzi sindromlarda Vilms oʻsmasi xavfi yuqori. Bunday bolalarga odatda taxminan 7 yoshgacha har 3 oyda qorin UTTsi taklif qilinadi. Rejani shifokoringiz bilan muhokama qiling. Davolashdan keyin nima boʻladi? Bolalarning koʻpchiligi sogʻayadi. Lekin davolash yillar oʻtib ham sogʻliqqa taʼsir qilishi mumkinligi sababli bolalar onkologiyasi markazi belgilagan uzoq muddatli kuzatuv kerak. ## Mavzuga oid - [Gidronefroz Buyrak jomining kengayishi (pieloektaziya), buyrakda suv yigʻilishi Kasallik](/uz/kasalliklar/gidronefroz/) - [Multikistoz displastik buyrak Kistali, ishlamaydigan buyrak Kasallik](/uz/kasalliklar/multikistoz-displastik-buyrak/) - [Siydikda qon Gematuriya, qizil yoki jigarrang siydik Kasallik](/uz/kasalliklar/gematuriya/) - [Yagona ishlovchi buyrak Bitta buyrak, bitta buyrak bilan tugʻilish Kasallik](/uz/kasalliklar/yagona-buyrak/) - [Buyrak va siydik pufagi UTTsi Ultratovush tekshiruvi, exografiya, UZI Tekshiruv](/uz/tekshiruvlar/buyrak-va-siydik-pufagi-utt/) Manbalar - Spreafico F et al. Wilms tumour. Nat Rev Dis Primers, 2021. Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi. Yangilangan: 2026-yil 31-oktabr --- Information for parents and colleagues; it does not replace an in-person examination. Emergencies: call 103 (Azerbaijan, Kazakhstan, Uzbekistan) or your local emergency number.