--- title: "Qızda daim yaş alt paltarı: ektopik sidik axarı" description: "Qız normal sidiyə gedir, amma alt paltarı gün boyu yaş qalır: ektopik sidik axarının əlamətləri, ikili böyrəklə əlaqəsi, müayinə və müalicəsi." lang: az url: https://usaqurologiyasi.com/xestelikler/ektopik-sidik-axari/ --- [Sidik ifrazı və infeksiyalar](/xestelikler/#ifraz) # Qızlarda ektopik sidik axarı: normal sidiyə getməklə yanaşı daimi damcılama Qız normal sidiyə gedir, amma alt paltarı gün boyu yaş qalır: ektopik sidik axarının əlamətləri, ikili böyrəklə əlaqəsi, müayinə və müalicəsi. Müəllif: [Dr. Pərviz Hacıyev](/haqqinda/), uşaq uroloqu (FEAPU). Qısa cavab Tipik əlamət Qız vaxtlı-vaxtında sidiyə gedir, amma arada daim azca yaş olur. Adi sidik qaçırmadan fərqi Damcılama gecə-gündüz davam edir, quru fasilə olmur. Səbəbi Sidik axarı sidik kisəsinə yox, sfinkterdən aşağıya, sidik kanalına və ya uşaqlıq yoluna açılır. Müalicə olunurmu? Bəli, əməliyyatla damcılamanı aradan qaldırmaq olar. ## Ektopik sidik axarı nədir? Sidik axarı (ureter) sidiyi böyrəkdən sidik kisəsinə aparan borudur. Normalda o, sidik kisəsinin içinə açılır və sidik kisəsində yığılan sidik sfinkter sayəsində saxlanılır. **Ektopik sidik axarı** sidik kisəsinin içinə yox, başqa yerə açılır. Qızlarda ektopik sidik axarı çox vaxt sfinkterdən aşağıda açılır: sidik kanalına, sidik kanalı dəliyinin yanına, uşaqlıq yolunun girişinə və ya uşaqlıq yolunun içinə. Bu halda həmin sidik axarından gələn sidik heç nə ilə saxlanmır və daim damcı-damcı xaric olur. Ektopik sidik axarı qızlarda oğlanlardan təxminən 5 dəfə çox rast gəlinir. Halların əksəriyyətində o, [ikili toplayıcı sistemin](/xestelikler/ikili-toplayici-sistem/), yəni böyrəyin iki hissəsindən biri olan yuxarı hissənin sidik axarıdır. ## Əlamətləri Ən tipik mənzərə belədir: - qız vaxtlı-vaxtında, normal sidiyə gedir, - amma arada alt paltarı daim azca yaş olur, gecə də, gündüz də, - quru fasilə demək olar ki, olmur, - bəzən valideyn bunu sidik deyil, bol yaş ifrazat kimi görür, - cinsiyyət orqanları ətrafında daimi nəmlikdən qızartı ola bilər. Bu, adi [gündüz sidik qaçırmadan](/xestelikler/gunduz-sidik-qacirma/) fərqlidir: gündüz sidik qaçırmada uşaq qəfil sidik çağırışı ilə islanır, arada isə quru qalır. Körpələrdə ektopik sidik axarı çox vaxt hamiləlikdə və ya doğuşdan sonra USM-də genişlənmiş sidik axarı və böyrək kimi tapılır. Bəzi körpələrdə ilk əlamət qızdırmalı [sidik yolu infeksiyası](/xestelikler/sidik-yollarinin-infeksiyasi/) olur. Oğlanlarda ektopik sidik axarı həmişə sfinkterdən yuxarıda açıldığı üçün damcılama yaratmır, amma infeksiyalara, o cümlədən təkrarlanan epididimitə səbəb ola bilər. ## Diaqnoz - **Müayinə.** Həkim xarici cinsiyyət orqanlarına ehtiyatla baxır, bəzən ektopik dəlik sidik kanalının və ya uşaqlıq yolunun yanında görünür. - **[USM](/muayineler/usm/).** İkili böyrəyi, genişlənmiş yuxarı hissəni və sidik axarını göstərir. - **MRT (MR uroqrafiya).** Böyrəyin hissələrini və sidik axarının gedişini ətraflı göstərir. - **[DMSA](/muayineler/dmsa/) və ya MAG3.** Hər hissənin nə qədər işlədiyini göstərir. - **[MSUQ](/muayineler/msuq/).** Reflyuksu yoxlamaq üçün. ## Müalicə Damcılama ektopik sidik axarının anatomiyasından irəli gəldiyi üçün tualet məşqləri ilə keçmir. Damcılaması olan qızlarda əməliyyat nəzərdən keçirilir. Əməliyyatın növü böyrəyin həmin hissəsinin nə qədər işlədiyindən asılıdır: - **Hissə işləyirsə:** onu saxlayan əməliyyat seçilir. Ektopik sidik axarı ya sidik kisəsinə yenidən tikilir ([ureteroneosistostomiya](/emeliyyatlar/ureteroneosistostomiya/)), ya da aşağı hissənin sidik axarına və ya ləyəninə birləşdirilir. - **Hissə demək olar ki, işləmirsə və problem yaradırsa:** böyrəyin həmin hissəsi sidik axarı ilə birlikdə çıxarıla bilər. Bu əməliyyatlar açıq, laparoskopik və ya robot yardımlı üsulla aparıla bilər, nəticələr oxşardır. Genişlənmiş sidik axarı və böyrəyi olan yenidoğulmuşlarda infeksiyanın qarşısını almaq üçün həkim gündəlik antibiotik profilaktikası təyin edə bilər. ## Nə vaxt həkimə müraciət etməli? Tualet təlimini keçmiş qızın alt paltarı gün boyu yaş qalırsa, xüsusən o, normal sidiyə gedirsə, uşaq uroloquna müraciət edin. Qızdırma, bel və ya yan ağrısı, qusma olarsa, həmin gün həkimə göstərin. Əlaqəli mövzular: [ikili toplayıcı sistem](/xestelikler/ikili-toplayici-sistem/) və [ureterosele](/xestelikler/ureterosele/). ## Nə vaxt təcili müraciət etməli? Aşağıdakılardan biri varsa, növbəti qəbulu gözləməyin: həkimə zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə gedin. - Qızdırma, xüsusən körpədə və ya bel, yan ağrısı ilə - Qusma, halsızlıq və sidiyin çox azalması [Təcili yardım: 103](tel:103) Pediatr və ailə həkimi üçün qeyd Ektopik sidik axarı ureteroseledən nadirdir, kişi-qadın nisbəti 1:5-dir və 80%-i tam böyrək ikiləşməsi ilə əlaqəlidir. Əksər hallar şikayətsiz uşaqda (çox vaxt antenatal USM-də) yuxarı hissənin ureterohidronefrozu kimi aşkarlanır; yenidoğulmuşda piuriya və kəskin pielonefritlə təzahür edə bilər. Qızlarda tipik təzahür normal işəməyə baxmayaraq davamlı sidik qaçırma və ya sidik qaçırmanı təqlid edən bol vaginal ifrazatdır; ektopik dəlik meatus və ya vagina nahiyəsində görünə bilər. Dəliyin yeri: uretra (sidik kisəsi boynundan meatusadək) 35%, vestibül 34%, vagina 25%, uşaqlıq və uşaqlıq borusu 6%. Oğlanlarda dəlik heç vaxt xarici sfinkterdən aşağıda olmur, təkrarlanan epididimit spesifik təzahür ola bilər. Müayinə: USM, DMSA/MAG3, MSUQ və ya MRT ilə hissələrin funksiyası, reflyuks, aşağı hissəyə təzyiq və uretral obstruksiya qiymətləndirilir. Hidroureteronefrozlu yenidoğulmuşda davamlı antibiotik profilaktikası başlanır (zəif tövsiyə). Cərrahi müalicə funksiyasız hissədə təkrarlanan infeksiya və ya davamlı damcılaması olan qızlarda nəzərdən keçirilir: yuxarı yanaşma (parsial nefroureterektomiya, pieloureterostomiya, yüksək ureteroureterostomiya) və ya aşağı yanaşma (aşağı ureteroureterostomiya, ureter reimplantasiyası); yuxarı hissənin qorunmağa dəyər funksiyası varsa, rekonstruksiyaya üstünlük verilir. Açıq, laparoskopik və robot yardımlı üsulların nəticələri müqayisəlidir. Nadir ikitərəfli tək sistemli ektopik ureterlərdə sidik kisəsi boynu adətən çatışmazdır və fərdi yanaşma tələb olunur. ## Qəbulda nə olur? 1. Damcılamanın nə vaxtdan, gecə-gündüz davam edib-etmədiyi və uşağın sidiyə getmə vərdişləri ətraflı soruşulur. 2. Xarici cinsiyyət orqanlarına ehtiyatla baxılır: sidik kanalı dəliyinin ətrafı və uşaqlıq yolunun girişi qiymətləndirilir. 3. Böyrək və sidik kisəsinin USM-si aparılır, lazım olduqda MRT, DMSA və ya MSUQ planlanır, müalicə üsulu ailə ilə birlikdə seçilir. [WhatsApp ilə qəbula yazılın](https://wa.me/994504443035?text=Salam%2C%20Ektopik%20sidik%20axar%C4%B1%20m%C3%B6vzusu%20il%C9%99%20ba%C4%9Fl%C4%B1%20q%C9%99bula%20yaz%C4%B1lmaq%20ist%C9%99yir%C9%99m.)Uşaq Urologiyası Mərkəzi, Badam Medical Center, Bakı ## Tez-tez verilən suallar Qızım tualet təlimini keçib, amma tumanı heç vaxt tam quru olmur. Bu tənbəllikdir? Yox. Normal sidiyə getməklə yanaşı gün boyu davam edən damcılama uşağın iradəsindən asılı deyil və ektopik sidik axarının tipik əlamətidir. Uşağı danlamayın, uşaq uroloquna göstərin. Uşaqda bol ifrazat var, ginekoloji problem deyilmi? Ola bilər, amma uşaqlıq yoluna açılan ektopik sidik axarı da daimi yaş ifrazat kimi görünə bilər. Müalicəyə baxmayaraq ifrazat davam edirsə, sidik yollarının müayinəsi də aparılmalıdır. Əməliyyatda böyrəyin bir hissəsi çıxarılacaq? Həmişə yox. Həmin hissə işləyirsə, adətən onu saxlayan əməliyyat seçilir: sidik axarı sidik kisəsinə yenidən tikilir və ya qonşu sidik axarına birləşdirilir. Hissə demək olar ki, işləmirsə və infeksiya yaradırsa, çıxarıla bilər. ## Əlaqəli mövzular - [İkili toplayıcı sistem Dupleks böyrək, ikiqat sidik axarı, ektopik sidik axarı Xəstəlik](/xestelikler/ikili-toplayici-sistem/) - [Ureterosele Sidik axarının sidik kisəsindəki kistik genişlənməsi Xəstəlik](/xestelikler/ureterosele/) - [Gündüz sidik qaçırma Hiperaktiv sidik kisəsi, işəmə disfunksiyası Xəstəlik](/xestelikler/gunduz-sidik-qacirma/) - [Vulvovaginit Xarici cinsiyyət orqanlarının və uşaqlıq yolu girəcəyinin iltihabı Xəstəlik](/xestelikler/vulvovaginit/) - [Sidik yolu infeksiyası Sidik kisəsinin və ya böyrəyin infeksiyası (sistit, pielonefrit) Xəstəlik](/xestelikler/sidik-yollarinin-infeksiyasi/) - [Hidronefroz Böyrəkdə su yığılması, böyrək ləyəninin genişlənməsi Xəstəlik](/xestelikler/hidronefroz/) - [Ureteroneosistostomiya Reimplantasiya, sidik axarının reimplantasiyası, Cohen və Lich-Gregoir əməliyyatı Müalicə](/emeliyyatlar/ureteroneosistostomiya/) - [Böyrək və sidik kisəsi USM-si Ultrasəs müayinəsi, exoqrafiya Müayinə](/muayineler/usm/) - [DMSA sintiqrafiyası Statik böyrək sintiqrafiyası Müayinə](/muayineler/dmsa/) Mənbələr - [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Obstructive pathology of renal duplication: ureterocele and ectopic ureter.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/ureterocele-and-ectopic-ureter) Bu səhifə maarifləndirmə məqsədi daşıyır. Uşağınızın müalicəsi barədə qərar müayinədən sonra həkimlə birlikdə verilir. Yenilənib: 31 oktyabr 2026 --- Information for parents and colleagues; it does not replace an in-person examination. Emergencies: call 103 (Azerbaijan, Kazakhstan, Uzbekistan) or your local emergency number.