Уретра пролапсы деген не?
Зәр шығару өзегінің (уретраның) ішкі шырышты қабығы оның сыртқы тесігінен сыртқа шығып, тесіктің айналасында ісінген сақина түзеді. Мұны уретра пролапсы деп атайды.
Көбіне жыныстық жетілуге дейінгі қыздарда кездеседі. Нақты себебі белгісіз. Іштегі қысымды арттыратын жағдайлар, мысалы, қатты жөтел мен іш қату, пролапсқа жағдай жасауы мүмкін. Артық салмақ пен жыныс аймағының жарақаты да қауіп факторы болып саналады.
Белгілері
- іш киімде немесе жөргекте аздаған қан дағы: ата-ана пролапсты көбіне осылай байқайды,
- зәр шығару тесігінің айналасындағы қызыл немесе күлгін түсті, сақина тәрізді ісіну,
- көбіне ауырсынудың болмауы, кейде зәр шығарғанда немесе сүрткенде жайсыздық,
- сирек жағдайда зәр шығарудың қиындауы.
Диагноз
Әдетте дәрігердің қарауы жеткілікті: сақина тәрізді ісінудің ортасында зәр шығару тесігі көрінеді. Көбіне диагноз үшін күрделі зерттеулер қажет болмайды. Қыздарда жыныс аймағынан қан кетудің басқа да себептері бар, мысалы, қынаптағы бөгде зат немесе вульвовагинит. Сондықтан қан көрсеңіз, өзіңіз диагноз қоймаңыз, баланы дәрігерге көрсетіңіз.
Неге емдемей қалдыруға болмайды?
Сыртқа шыққан шырышты қабық уақыт өте қысылып, қанайналымы бұзылып, беті жараланып қалуы мүмкін. Мұндайда тін өліеттенуі (некроз) мүмкін, ауырсыну күшейеді және ота қажет болады. Сондықтан пролапсты уақытында емдеу керек.
Емдеу
- Эстроген кремі: дәрігер көрсеткен аз мөлшердегі (бұршақтай) крем күніне 1–2 рет тікелей қызарған жерге жағылады. Крем қысқа уақыт, пролапс жазылғанға дейін қолданылады; ұзақтығын дәрігер белгілейді.
- Отырып қабылданатын жылы ванна: бала күніне 2 рет 15–20 минут таяз жылы суда отырады.
- Себебін жою: іш қату мен ұзаққа созылған жөтел емделеді.
Антибиотик пролапсты емдемейді және тек бір мезгілде инфекция болғанда тағайындалады.
Ота қашан қажет?
Крем мен ванна әрқашан көмектесе бермейді. Сыртқа шыққан шырышты қабықты кесіп алып тастау мына жағдайларда қарастырылады:
- емге қарамастан пролапс кетпесе,
- пролапс жазылғаннан кейін қайта пайда болса,
- қан кету тоқтамаса, қатты ауырсыну немесе зәр шығару қиындаса,
- сыртқа шыққан тінде қанайналым бұзылса (тромбоз, некроз).
Дәрігерге қашан қаралу керек?
Іш киімде немесе жөргекте қан көрсеңіз, баланы дәрігерге көрсетіңіз. Бала зәр шығара алмаса, ісінген жерде қатты ауырсыну болса немесе қан кету күшейсе, жоспарлы қабылдауды күтпей, шұғыл түрде дәрігерге хабарласыңыз.
Пролапс емнен кейін де қайталануы мүмкін. Сондықтан ем аяқталғаннан кейін де бақылау қарауларына келіңіз және іш қатудың алдын алыңыз.
Қашан шұғыл көмекке жүгіну керек?
Төмендегілердің бірі болса, кезекті қабылдауды күтпеңіз: дәрігерге қоңырау шалыңыз немесе ең жақын аурухананың қабылдау бөліміне барыңыз.
- Зәр шығара алмау немесе зәр шығарудың қатты қиындауы
- Ісінген жердегі қатты ауырсыну
- Тоқтамайтын немесе күшейіп бара жатқан қан кету
Педиатр мен отбасылық дәрігерге арналған ескертпе
Уретра пролапсы негізінен жыныстық жетілуге дейінгі қыздарда кездеседі, қаралған кездегі орташа жас шамамен 4 жас. Ең жиі шағым: жыныс жолдарынан қан кету; ортасында уретраның сыртқы тесігі (меатус) орналасқан, гиперемияланған сақина тәрізді («doughnut») түзіліс әдетте клиникалық диагноз қоюға жеткілікті. Құрсақішілік қысымды арттыратын факторлар (созылмалы жөтел, іш қату) емделуі керек. Консервативті ем жергілікті эстроген кремінен және отырып қабылданатын ванналардан тұрады; 278 педиатриялық жағдайға шолуда дәрімен емдеу барлық науқастардың 19%-ында (бірінші таңдау ретінде қолданылған қыздардың 32,7%-ында) сәтті болған, емнен кейін 2 жылға дейін рецидив тіркелген. Консервативті емнің нәтижесіздігі, рецидив, тоқтамайтын қан кету, зәрдің іркілуі және асқынған пролапс (тромбоз, некроз) хирургиялық эксцизияға көрсетілім болып табылады. Дифференциалдық диагностикада бөгде зат, вульвовагинит, уретралық карункул, эктопиялық уретероцеле және ісік ескеріледі; зорлық-зомбылыққа күдік болса, мұқият тексеру және ата-анамен толық әңгімелесу ұсынылады.
Қабылдауда не болады?
- Сыртқы жыныс мүшелері абайлап қаралады, ісінудің түсі мен көлемі бағаланады.
- Іш қату, ұзаққа созылған жөтел және зәр шығаруға байланысты шағымдар сұралады.
- Кремді жағу мен ванна қабылдау тәртібі түсіндіріледі, бақылау қарауы жоспарланады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қан қайдан келеді: зәр шығару өзегінен бе, әлде қынаптан ба?
Ата-ана қанды көбіне іш киімнен немесе жөргектен көреді, оның көзін үйде ажырату қиын. Уретра пролапсында қан зәр шығару тесігіндегі ісінуден келеді. Қыздарда жыныс жолдарынан қан кетудің басқа да себептері болғандықтан, баланы міндетті түрде дәрігерге көрсетіңіз.
Ота қашан қажет?
Крем мен ванна көмектеспесе, пролапс жазылғаннан кейін қайта пайда болса, қан кету тоқтамаса, қатты ауырсыну немесе зәр шығару қиындаса.
Антибиотик беру керек пе?
Антибиотик пролапстың өзін емдемейді. Дәрігер оны тек бір мезгілде инфекция болғанда тағайындайды.
Тақырыпқа қатысты
Дереккөздер
- Kacimi SEO et al. Conservative approach for the treatment of urethral prolapse in children: case report and literature review of 278 pediatric cases. Afr J Urol, 2021.
- Seck NF et al. Conservative management of urethral prolapse in African girls: a report of 15 cases. Afr J Urol, 2022.
- Gill BC. Urethral prolapse. Medscape, 2021.
- SickKids staff. Urethral prolapse. AboutKidsHealth, 2019.
- The Royal Children's Hospital Melbourne. Clinical Practice Guideline: Vulval and vaginal conditions.
Бұл бет ақпарат беру мақсатында дайындалған. Балаңызды емдеу туралы шешім тексеруден кейін дәрігермен бірге қабылданады.
Жаңартылған күні: