Зәрде шынымен қан бар ма?
Зәрдің қызыл немесе қоңыр түсті болуы әрдайым қан дегенді білдірмейді. Зәрдің түсін мыналар да өзгертуі мүмкін:
- тағамдар: қызылша, қожақат, тағам бояғыштары,
- кейбір дәрілер (мысалы, рифампицин),
- нәрестелерде зәр қышқылының кристалдары (жөргектегі кірпіш түстес дақ),
- бұлшықет зақымданғаннан кейін миоглобин.
Сондықтан алғашқы қадам зәр талдауы: ол зәрде шынымен эритроциттер бар-жоғын көрсетеді.
Түрлері
- Макрогематурия: қан көзге көрінеді, зәр қызғылт, қызыл немесе қоңыр түсті болады.
- Микрогематурия: зәр қалыпты көрінеді, қан тек талдауда табылады.
Нәрестенің зәріндегі қан
Жаңа туған және емшектегі нәрестелерде жөргектегі қызғылт немесе кірпіш түстес дақ көбіне зәр қышқылының кристалдарынан болады, ал қыз нәрестелерде өмірдің алғашқы аптасында гормондарға байланысты қынаптан аз мөлшерде қанды бөлінді болуы мүмкін. Талдау зәрде қан бар екенін растаса, нәрестені сол күні дәрігерге көрсету керек: нәрестелерде себебі көбіне зәр шығару жолдарының инфекциясы және зәр шығару жолдарының туа біткен ақаулары болады, ал жаңа туған нәрестелерде сирек жағдайда бүйрек венасының тромбозы кездеседі.
Мүмкін себептері
Зәр шығару жолдарынан келетін қан (зәр әдетте қызыл, кейде ұйындылармен):
- зәр шығару жолдарының инфекциясы немесе геморрагиялық цистит,
- бүйрек тасы немесе зәрде кальцийдің көп болуы (гиперкальциурия),
- жарақат, әсіресе гидронефрозы бар бүйрекке болмашы соққыдан кейін,
- сүндеттеуден кейінгі зәр шығару тесігінің тарылуы (меатостеноз) (іш киімде бір-екі тамшы қан),
- уретроррагия: мектеп жасындағы және жасөспірім ұл балаларда зәр шығарудың соңында немесе іш киімде бірнеше тамшы қан, көбіне өздігінен өтеді,
- сирек жағдайда ісіктер мен қан тамырларының ақаулары.
Бүйректің сүзгі бөлігінен келетін қан (зәр көбіне «кола» немесе шай түстес болады):
- инфекциядан кейінгі гломерулонефрит (тамақ ауырғаннан 1–3 апта кейін),
- IgA-нефропатия (суық тигеннен 1–2 күн кейін),
- тұқым қуалайтын бүйрек аурулары және басқа нефрологиялық себептер.
Тексеру
- зәр талдауы, қажет болса қайталап,
- зәрді себу,
- зәрдегі ақуыз және кальций/креатинин арақатынасы,
- артериялық қысым,
- бүйрек пен қуықтың ультрадыбыстық зерттеуі (УДЗ),
- бүйректен шыққан қанға күдік болса, қан талдаулары және балалар нефрологының кеңесі.
Ем себебіне қарай жүргізіледі. Кейбір жағдайларда, әсіресе тек микрогематурия болғанда, ешқандай себеп табылмайды және бала жай ғана бақыланады.
Қашан шұғыл көмекке жүгіну керек?
Төмендегілердің бірі болса, кезекті қабылдауды күтпеңіз: дәрігерге қоңырау шалыңыз немесе ең жақын аурухананың қабылдау бөліміне барыңыз.
- Зәрдегі қанмен бірге беттің және аяқтың ісінуі, зәрдің азаюы
- Бүйірдің немесе іштің қатты ауыруы
- Дене қызуының көтерілуі және зәр шығарғанда ауырсыну
- Ішке немесе белге соққыдан кейін зәрдің қанды болуы
- Қан ұйындылары, баланың зәр шығара алмауы
Педиатр мен отбасылық дәрігерге арналған ескертпе
Ісінумен, артериялық гипертензиямен, протеинуриямен немесе олигуриямен қатар жүретін гематурия гломерулалық ауруды көрсетеді және нефрологиялық бағалауды қажет етеді; «кола түстес» зәр мен эритроцит цилиндрлері гломерулалық көзді көрсетеді. Жоғарғы тыныс жолдарының инфекциясынан 1–2 күн кейінгі макрогематурия IgA-нефропатияға, 1–3 аптадан кейінгісі постстрептококтық гломерулонефритке тән. Іште көлемді түзіліспен қатар жүретін гематурия Вильмс ісігін жоққа шығару үшін шұғыл УДЗ-ні қажет етеді.
Қабылдауда не болады?
- Зәрдің түсі, қанның зәрдің басында немесе соңында болуы, ауырсыну, жақында болған инфекциялар мен жарақаттар сұралады.
- Артериялық қысым өлшенеді, ісіну бар-жоғы тексеріледі және іш қаралады.
- Зәр талдауы, қажет болса зәрдегі кальций/креатинин арақатынасы және қан талдаулары жасалады.
- Бүйрек пен қуықтың УДЗ-сі жасалады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Нәрестенің жөргегінде қызғылт-сарғыш дақ бар. Бұл қан ба?
Өмірдің алғашқы күндерінде жөргектегі кірпіш түстес дақ көбіне зәр қышқылының кристалдары болады және зиянсыз. Нәресте жеткілікті тамақтанса, өтіп кетеді. Қыз нәрестелерде алғашқы аптада гормондарға байланысты қынаптан аз мөлшерде қанды бөлінді де болуы мүмкін.
Талдаудан микроскопиялық қан табылды, бірақ зәрдің түсі қалыпты. Алаңдау керек пе?
Бір талдауда аз мөлшерде эритроцит жиі кездеседі. Әдетте талдау бірнеше аптадан кейін қайталанады. Өзгеріс сақталса, ақуызбен, қан қысымымен және отбасылық анамнезбен бірге бағаланады.
Тақырыпқа қатысты
- Бүйрек тасыНесеп-тас ауруы, уролитиазАуру
- Зәр шығару жолдарының инфекциясыҚуықтың қабынуы, цистит, ЗШЖИАуру
- МеатостенозМеатустың тарылуы, сүндеттеуден кейін зәр шығару тесігінің тарылуыАуру
- ТНС тарылуыБүйрек түбекшесі мен несепағардың түйіскен жерінің тарылуы, ЛМС обструкциясы, ТНС обструкциясыАуру
- Зәр талдауы және себуЗәрді жалпы талдау (ЗЖТ), зәрді бактериологиялық себу, урокультураЗерттеу
- Бүйрек пен қуықтың УДЗ-сіУльтрадыбыстық зерттеу, УЗИ, эхографияЗерттеу
- Уретра пролапсыЗәр шығару өзегінің шырышты қабығының сыртқа шығуыАуру
- Гематурия және бүйрек тасыДәрігерлерге арналған
Дереккөздер
Бұл бет ақпарат беру мақсатында дайындалған. Балаңызды емдеу туралы шешім тексеруден кейін дәрігермен бірге қабылданады.
Жаңартылған күні: