Вульвовагинит деген не?
Вульвовагинит деп сыртқы жыныс мүшелерінің (вульваның) және қынап кіреберісінің тітіркенуі мен қабынуын айтады. Жыныстық жетілу кезеңіне дейінгі қыздарда жиі кездеседі және көбіне гигиена шараларымен өтеді. Бұл жаста эстроген аз болғандықтан, сол аймақтың терісі жұқа әрі сезімтал болады.
Себептері
Ең жиі кездесетін түрі бейспецификалық вульвовагинит: нақты бір микроб болмайды, тітіркенуді бірнеше фактор бірге тудырады:
- сабын қалдығы, ваннаға арналған көбік, кір жұмсартқыш, антисептик құралдары,
- тар киім, дымқыл шомылу киімі немесе дымқыл жөргек,
- дәретханадан кейін аймақтың жақсы тазаланбауы, теріде қалған зәр мен нәжіс.
Сирек жағдайда себебі басқа болады:
- ішек құрттары, үшкір құрт (энтеробиоз): әсіресе түнде қышу және ауыру,
- бактериялар, көбіне A тобының стрептококкы: қатты қызару және ауыру,
- қынаптағы бөгде зат, мысалы, дәретхана қағазының кішкентай бөлігі: жағымсыз иісті, кейде қан аралас бөлінді.
Саңырауқұлақ (кандида) жыныстық жетілуге дейін сирек себеп. Ол антибиотик қабылдағаннан кейін немесе иммунитет әлсіз болғанда кездесуі мүмкін.
Сирек жағдайда осыған ұқсас шағымдар жыныстық зорлық-зомбылықпен байланысты болуы мүмкін. Дәрігер қарау кезінде бұл ықтималдықты да ескереді.
Белгілері
- қышу, ашу, жайсыздық,
- қынап кіреберісінің айналасында қызару және ісіну,
- іш киімде бөлінді іздері, кейде қан аралас,
- кіші дәретке барғанда ашу.
Ұқсас жағдайлардан айырмашылығы
- Зәр шығару жолдарының инфекциясы (ЗШЖИ): мұнда да кіші дәретке барғанда ашиды, бірақ микроб зәрде табылады. Қажет болса, дәрігер зәр талдауын тағайындайды.
- Жыныс еріндерінің бітісуі (синехия): кіші жыныс еріндері жабысады, ортасында жіңішке сызық көрінеді, көбіне қызару мен бөлінді болмайды.
Емі және гигиена
Көп жағдайда дәрі қажет емес, гигиена ережелері жеткілікті:
- Сабын, ваннаға арналған көбік және антисептик қолданбаңыз. Аймақты жылы сумен жуып, ысқыламай, ақырын басып құрғатыңыз.
- Қызыңызды сабынсыз, таяз жылы суға отырғызыңыз.
- Балаңызды дәретханадан кейін алдынан артқа қарай сүртуге, кіші дәретке барғанда аяқтарын алшақ ұстауға үйретіңіз.
- Мақта матадан тігілген іш киім кигізіңіз, түнге кең пижама немесе түнгі көйлек таңдаңыз.
- Дымқыл шомылу киімі мен дымқыл жөргекті тез ауыстырыңыз.
Себебі бактерия немесе құрт болса, дәрігер тиісті дәрі тағайындайды. Құрт анықталса, отбасының барлық мүшесі емделеді.
Дәрігерге қашан қаралу керек?
- гигиена шараларына қарамастан шағымдар өтпесе немесе қайталанса,
- бөлінді мол, жағымсыз иісті немесе қан аралас болса,
- қатты қызару және ауыру болса,
- түнгі қышу баланың ұйқысын бұзса,
- дене қызуының көтерілуімен бірге кіші дәретке барғанда ауырса.
Бұл жаста қынапты ішкі тексеру жүргізілмейді. Қажет болса, жағынды тек сыртынан, кіреберістен алынады.
Қашан шұғыл көмекке жүгіну керек?
Төмендегілердің бірі болса, келесі жоспарлы қабылдауды күтпеңіз: сол күні дәрігерге қаралыңыз.
- Қынаптан қан аралас немесе жағымсыз иісті бөлінді
- Жыныс аймағының қатты қызаруы және ауыруы
- Дене қызуының көтерілуімен бірге кіші дәретке барғанда ауыру
Педиатр мен отбасылық дәрігерге арналған ескертпе
Жыныстық жетілуге дейінгі қыздарда вульвовагиниттің ең жиі түрі бейспецификалық: гигиена, ылғал және жанасу арқылы әсер ететін тітіркендіргіштер (сабын қалдығы, ваннаға арналған көбік, кір жұмсартқыштар, антисептиктер) басты рөл атқарады. Көп жағдайда қосымша тексеру қажет емес; зәрді жалпы талдау (ЗЖТ) мен зәрді бактериологиялық себуді қарастыруға болады. Бөлінді мол немесе жағымсыз иісті болса, жағынды тек қынап кіреберісінен (introitus) алынады; препубертатты қыздарда қынапты ішкі тексеру жүргізілмейді және ішкі жағынды алынбайды. Бір сериялық зерттеуде патогенді бактериялар жағдайлардың 36%-ында табылған, олардың 59%-ы A тобының β-гемолитикалық стрептококкы болған, ал Candida бірде-бір пациентте анықталмаған; сондықтан антибиотик бактериологиялық нәтижеге сүйеніп таңдалуы тиіс. Түнгі қышу мен ауыру энтеробиозды ойлатады (отбасының барлық мүшесі емделеді), ал қан аралас немесе жағымсыз иісті бөлінді қынаптағы бөгде затқа күдік тудырады. Жыныстық зорлық-зомбылық сирек жағдайда вульвовагинит түрінде көрінуі мүмкін, оны ескеру қажет. Тұрақты немесе қайталанатын жағдайлар балалар гинекологымен талқыланады.
Қабылдауда не болады?
- Сыртқы жыныс мүшелері абайлап, тек сыртынан қаралады.
- Гигиена әдеттері, қолданылатын сабын мен шомылуға арналған құралдар сұралады.
- Қажет болса, зәр талдауы жасалады және қынап кіреберісінен жағынды алынады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Зәр шығару жолдарының инфекциясынан айырмашылығы неде?
Кіші дәретке барғанда ашу екі жағдайда да болуы мүмкін. Вульвовагинитте тітіркену сыртта, жыныс аймағында болады, ал зәр шығару жолдарының инфекциясында микроб зәрде табылады. Қайсысы екенін зәр талдауы көрсетеді.
Жыныс еріндерінің бітісуінен (синехиядан) айырмашылығы неде?
Синехияда кіші жыныс еріндері бір-біріне жабысып, ортасында жіңішке сызық көрінеді, көбіне шағым болмайды. Вульвовагинитте еріндер бөлек болады, ал негізгі шағымдар қызару, қышу және бөлінді. Тітіркену мен қабыну кейін синехияға әкелуі мүмкін.
Саңырауқұлаққа қарсы крем көмектесе ме?
Жыныстық жетілуге дейін саңырауқұлақ инфекциясы сирек кездеседі, бұл жаста саңырауқұлаққа қарсы кремдер әдетте көмектеспейді. Кремді тек дәрігер тағайындаса ғана қолданыңыз.
Тақырыпқа қатысты
- Жыныс еріндерінің бітісуіЖыныс еріндерінің синехиясы, кіші жыныс еріндерінің жабысуыАуру
- Зәр шығару жолдарының инфекциясыҚуықтың қабынуы, цистит, ЗШЖИАуру
- Уретра пролапсыЗәр шығару өзегінің шырышты қабығының сыртқа шығуыАуру
- Вагиналды рефлюксВезиковагиналды рефлюкс, зәрдің қынапқа құйылып, онда уақытша жиналуыАуру
Дереккөздер
- The Royal Children's Hospital Melbourne. Clinical Practice Guideline: Vulval and vaginal conditions.
- Stricker T et al. Vulvovaginitis in prepubertal girls. Arch Dis Child, 2003.
- Hudson R. Paediatric vulvovaginitis. Patient.info, 2023.
- Ben-Joseph EP. Vaginitis in children. KidsHealth (Nemours), 2023.
Бұл бет ақпарат беру мақсатында дайындалған. Балаңызды емдеу туралы шешім тексеруден кейін дәрігермен бірге қабылданады.
Жаңартылған күні: