Uretra prolapsı nədir?
Sidik kanalının (uretranın) daxili selikli qişası onun xarici dəliyindən bayıra çıxır və dəliyin ətrafında şişkin halqa əmələ gətirir. Buna uretra prolapsı deyilir.
Ən çox yetkinlik dövründən əvvəlki qızlarda rast gəlinir. Dəqiq səbəbi məlum deyil. Qarında təzyiqi artıran vəziyyətlər, məsələn, güclü öskürək və qəbizlik, prolapsa şərait yarada bilər. Artıq çəki və cinsiyyət nahiyəsinin travması da risk amilləri sayılır.
Əlamətləri
- alt paltarında və ya bezdə az miqdarda qan ləkəsi: valideyn prolapsı çox vaxt belə görür,
- sidik kanalı dəliyi ətrafında qırmızı və ya bənövşəyi, simit şəkilli şişkinlik,
- çox vaxt ağrının olmaması, bəzən sidiyə gedərkən və ya silərkən narahatlıq,
- nadir hallarda sidiyə getmə çətinliyi.
Diaqnoz
Adətən həkimin müayinəsi kifayətdir: halqa şəkilli şişkinliyin mərkəzində sidik kanalının dəliyi görünür. Çox vaxt diaqnoz üçün mürəkkəb müayinələr lazım olmur. Qızlarda cinsiyyət nahiyəsindən qanaxmanın başqa səbəbləri də var, məsələn, uşaqlıq yolunda yad cisim və ya vulvovaginit. Buna görə qan görəndə özünüz diaqnoz qoymayın, uşağı həkimə göstərin.
Niyə müalicəsiz qoymaq olmaz?
Çıxmış selikli qişa vaxt keçdikcə sıxıla, qan dövranı pozula, səthi yaralana bilər. Bu zaman toxuma ölə bilər (nekroz), ağrı güclənir və əməliyyat lazım olur. Ona görə prolapsı vaxtında müalicə etmək lazımdır.
Müalicə
- Estrogen kremi: həkimin göstərdiyi az miqdarda (noxud boyda) krem gündə 1–2 dəfə birbaşa qızarmış nahiyəyə sürtülür. Krem qısa müddətə, prolaps sağalana qədər istifadə olunur; müddəti həkim təyin edir.
- İlıq oturaq vanna: uşaq gündə 2 dəfə 15–20 dəqiqə dayaz ilıq suda oturur.
- Səbəbin aradan qaldırılması: qəbizlik və uzunmüddətli öskürək müalicə olunur.
Antibiotik prolapsı müalicə etmir və yalnız eyni vaxtda infeksiya olduqda təyin edilir.
Əməliyyat nə vaxt lazımdır?
Krem və vanna hər zaman kömək etmir. Çıxmış selikli qişanın kəsilib götürülməsi bu hallarda nəzərdən keçirilir:
- müalicəyə baxmayaraq prolaps keçmir,
- prolaps sağaldıqdan sonra yenidən əmələ gəlir,
- qanaxma davam edir, güclü ağrı və ya sidiyə getmə çətinliyi var,
- çıxmış toxumada qan dövranı pozulur (tromboz, nekroz).
Nə vaxt həkimə müraciət etməli?
Alt paltarında və ya bezdə qan görəndə uşağı həkimə göstərin. Uşaq sidiyə gedə bilmirsə, şişkinlik nahiyəsində güclü ağrı varsa və ya qanaxma çoxalırsa, planlı qəbulu gözləmədən təcili müraciət edin.
Prolaps müalicədən sonra da təkrarlana bilər. Buna görə müalicə bitdikdən sonra da nəzarət müayinələrinə gəlin və qəbizliyin qarşısını alın.
Nə vaxt təcili müraciət etməli?
Aşağıdakılardan biri varsa, növbəti qəbulu gözləməyin: həkimə zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə gedin.
- Sidiyə gedə bilməmə və ya sidiyə getməkdə ciddi çətinlik
- Şişkinlik nahiyəsində güclü ağrı
- Dayanmayan və ya çoxalan qanaxma
Pediatr və ailə həkimi üçün qeyd
Uretra prolapsı əsasən yetkinlikdən əvvəlki qızlarda rast gəlinir, müraciət zamanı orta yaş təxminən 4-dür. Ən çox rast gəlinən şikayət genital qanaxmadır; meatusun mərkəzində yerləşən halqa («doughnut») şəkilli hiperemik kütlə adətən klinik diaqnoz üçün kifayətdir. Qarındaxili təzyiqi artıran amillər (xroniki öskürək, qəbizlik) müalicə olunmalıdır. Konservativ müalicə topikal estrogen kremi və oturaq vannalardan ibarətdir; 278 pediatrik halın icmalında dərman müalicəsi bütün xəstələrin 19%-ində (ilk seçim kimi tətbiq edildiyi qızların 32,7%-ində) uğurlu olmuşdur, residiv müalicədən 2 ilədək sonra da qeyd edilmişdir. Konservativ müalicənin uğursuzluğu, residiv, davamlı qanaxma, sidik ləngiməsi və ağırlaşmış prolaps (tromboz, nekroz) cərrahi eksiziya üçün əsasdır. Differensial diaqnozda yad cisim, vulvovaginit, uretral karunkul, ektopik ureterosele və şiş nəzərə alınır; zorakılıq şübhəsi olduqda diqqətli müayinə və valideynlə ətraflı söhbət tövsiyə olunur.
Qəbulda nə olur?
- Xarici cinsiyyət orqanları ehtiyatla müayinə olunur, şişkinliyin rəngi və ölçüsü qiymətləndirilir.
- Qəbizlik, uzunmüddətli öskürək və sidiyə getmə ilə bağlı şikayətlər soruşulur.
- Krem və oturaq vanna müalicəsi izah edilir, nəzarət müayinəsi planlanır.
Tez-tez verilən suallar
Qan haradan gəlir: sidik kanalından, yoxsa uşaqlıq yolundan?
Valideyn qanı çox vaxt alt paltarında və ya bezdə görür, mənbəyini evdə ayırmaq çətindir. Uretra prolapsında qan sidik kanalı dəliyindəki şişkinlikdən gəlir. Qızlarda genital qanaxmanın başqa səbəbləri də olduğundan uşağı mütləq həkimə göstərin.
Əməliyyat nə vaxt lazımdır?
Krem və vanna kömək etmədikdə, prolaps sağaldıqdan sonra yenidən əmələ gəldikdə, qanaxma davam etdikdə, güclü ağrı və ya sidiyə getmə çətinliyi olduqda.
Antibiotik vermək lazımdırmı?
Antibiotik prolapsın özünü müalicə etmir. Həkim onu yalnız eyni vaxtda infeksiya olduqda təyin edir.
Əlaqəli mövzular
Mənbələr
- Kacimi SEO et al. Conservative approach for the treatment of urethral prolapse in children: case report and literature review of 278 pediatric cases. Afr J Urol, 2021.
- Seck NF et al. Conservative management of urethral prolapse in African girls: a report of 15 cases. Afr J Urol, 2022.
- Gill BC. Urethral prolapse. Medscape, 2021.
- SickKids staff. Urethral prolapse. AboutKidsHealth, 2019.
- The Royal Children's Hospital Melbourne. Clinical Practice Guideline: Vulval and vaginal conditions.
Bu səhifə maarifləndirmə məqsədi daşıyır. Uşağınızın müalicəsi barədə qərar müayinədən sonra həkimlə birlikdə verilir.
Yenilənib: