Gecə sidik qaçırma (enurez)

Gecə sidik qaçırma nədir?

Gecə sidik qaçırma (enurez) 5 yaşdan böyük uşağın yuxuda, ayda ən azı bir dəfə sidiyini saxlaya bilməməsidir. Bu, uşaqlıq dövrünün ən çox rast gəlinən problemlərindən biridir: 5 yaşlı uşaqların təxminən 15%-ində, 7 yaşlıların 10%-ində, 10 yaşlıların 5%-ində olur. Oğlanlarda bir az daha çoxdur.

Hər il bu uşaqların təxminən 15%-ində sidik qaçırma öz-özünə keçir, amma bəzi uşaqlarda yeniyetməliyə qədər davam edə bilər. Bu, uşağın özgüvəninə, dostluq münasibətlərinə və ailə həyatına təsir edir, ona görə «özü keçəcək» deyib illərlə gözləmək həmişə doğru deyil.

Növləri

• Birincili: uşaq heç vaxt 6 aydan çox gecə quru qalmayıb. Ən çox rast gəlinən növdür.
• İkincili: ən azı 6 ay quru qaldıqdan sonra yenidən başlayıb. Bəzən stres, infeksiya, qəbizlik və ya başqa səbəblə bağlıdır.
• Monosimptomatik: yalnız gecə sidik qaçırma, gündüz heç bir şikayət yoxdur.
• Qeyri-monosimptomatik: gündüz də şikayətlər var: təcili tualet ehtiyacı, tez-tez sidiyə getmə, gündüz yaşlıq. Bu halda əvvəlcə gündüz problemləri müalicə olunur.

Niyə olur?

Gecə sidik qaçırma üç əsas mexanizmin birləşməsi ilə izah olunur:

1. Gecə çox sidik hasil olması. Bədən gecə daha az sidik yaratmaq üçün vazopressin hormonunu ifraz edir. Bəzi uşaqlarda bu hormon gecə kifayət qədər artmır.
2. Sidik kisəsinin gecə həcminin kiçik olması və ya gecə aktivləşməsi.
3. Oyanma çətinliyi. Uşaq dolu sidik kisəsinin siqnalına oyanmır.

İrsiyyət güclü rol oynayır: valideynlərdən biri uşaqlıqda gecə sidik qaçırıbsa, uşaqda ehtimal təxminən 40%, hər ikisi qaçırıbsa 70%-ə qədərdir.

Qəbizlik, xoruldama və yuxu apnoesi (böyümüş adenoidlər), diqqət çatışmazlığı da sidik qaçırmanı ağırlaşdırır.

Qəbula necə hazırlaşmalı?

Ən faydalı məlumat mənbəyi sidik gündəliyidir: 2 gün ərzində uşağın nə vaxt nə qədər içdiyi, nə vaxt nə qədər sidiyə getdiyi, gecə sidik qaçırıb-qaçırmadığı və səhər bezin çəkisi qeyd olunur. Gündəliyi buradan çap edib doldura bilərsiniz.

Müalicə

Əsas tövsiyələr

• Gün ərzində kifayət qədər maye, əsasən səhər və günorta. Yatmazdan 1–2 saat əvvəl azaltmaq.
• Gün ərzində 5–7 dəfə müntəzəm tualet, yatmazdan əvvəl mütləq.
• Axşam şirin, qazlı və kofeinli içkilərdən, duzlu qidalardan uzaq durmaq.
• Qəbizlik varsa, müalicəsi.
• Uşağı cəzalandırmamaq, quru gecələri tərifləmək, uşağı prosesə cəlb etmək.

Siqnal cihazı (alarm)

Alt paltarına və ya döşəyə qoyulan sensor ilk damcıda səs çıxarır və uşağı oyadır. Zamanla uşaq dolu sidik kisəsi ilə özü oyanmağı öyrənir. Ən effektiv uzunmüddətli müalicədir, amma ailədən səbr və gecə dəstəyi tələb edir. Nəticə adətən 6–8 həftədə görünür.

Desmopressin

Gecə sidik hasilini azaldan dərmandır, yatmazdan əvvəl qəbul edilir. Tez təsir edir, xüsusən gecə sidiyi çox olan uşaqlarda faydalıdır. Qəbuldan 1 saat əvvəldən səhərə qədər maye məhdudlaşdırılmalıdır. Dərman dayandırıldıqda təkrarlanma ehtimalı var, ona görə tədricən azaldılır.

Kombinə və digər müalicələr

Tək müalicəyə cavab verməyən uşaqlarda siqnal cihazı ilə desmopressin birlikdə və ya sidik kisəsini rahatladan dərmanlar əlavə oluna bilər.

Onlayn proqram

Gecə sidik qaçırma üçün evdə addım-addım tətbiq olunan 12 həftəlik onlayn proqram hazırlanıb: gündəlik, tövsiyələr və valideyn üçün izahlar bir yerdədir. Proqramla enurez.com ünvanında tanış ola bilərsiniz.