Yeniyetmələrdə varikosele | Uşaq Urologiyası

Varikosele nədir?

Xayadan qanı aparan venalar xayalıqda toxum ciyəsi boyunca toru xatırladan şəbəkə (pampiniform kələf) əmələ gətirir. Bu venaların genişlənməsinə varikosele deyilir. Xayalıqda əllə yoxlayanda «soxulcan kisəsi» kimi hiss olunur, ağır hallarda dəridən görünür.

Varikosele adətən yeniyetməlik dövründə, 10–15 yaşda yaranır və oğlanların təxminən 15%-ində olur. Demək olar ki, 90%-i sol tərəfdədir, çünki sol xaya venası böyrək venasına düz bucaq altında tökülür və orada təzyiq daha yüksəkdir.

Dərəcələri

I dərəcə: yalnız gərginləşmə (nəfəsi saxlayıb itələmə) zamanı əllə hiss olunur.
II dərəcə: sakit vəziyyətdə əllə hiss olunur, amma görünmür.
III dərəcə: dəridən görünür.

Dərəcə tək başına əməliyyat qərarı üçün meyar deyil. Əsas göstərici xayanın böyüməsidir.

Niyə önəmlidir?

Genişlənmiş venalarda qan durğunlaşır, xayanın temperaturu artır. Bəzi yeniyetmələrdə bu, varikoseli olan tərəfdə xayanın böyüməsinin geri qalmasına və gələcəkdə sperma göstəricilərinin pisləşməsinə səbəb olur. Amma varikoseli olan yeniyetmələrin böyük hissəsində xaya normal böyüyür və heç bir müalicə lazım olmur.

Müayinə

ayaq üstə və uzanmış vəziyyətdə müayinə,
USM ilə hər iki xayanın həcminin ölçülməsi və müqayisəsi,
Doppler ilə venalarda geri axının qiymətləndirilməsi,
yetkinliyini tamamlamış yeniyetmələrdə, lazım olduqda, sperma analizi.

Müalicə nə vaxt lazımdır?

varikoseli olan tərəfdə xaya digərindən 20%-dən çox kiçikdir və bu fərq təkrar ölçmədə davam edir,
varikosele ağrı və ya ağırlıq hissi yaradır,
hər iki tərəfdə əllə hiss olunan varikosele,
xayaya təsir edən başqa bir problem də var,
yetkin yeniyetmədə sperma analizi pozulub.

Bu hallar yoxdursa, yeniyetmə 6–12 ayda bir müayinə və USM ilə izlənilir.

Müalicə üsulları

Mikrocərrahi subinquinal varikoselektomiya: qasıq altından kiçik kəsiklə, mikroskop altında genişlənmiş venalar bağlanır, arteriya və limfa damarları qorunur. Təkrarlanma və hidrosele riski ən aşağıdır.
Laparoskopik varikoselektomiya: qarın boşluğundan venalar bağlanır. Limfa damarlarını qorumaq üçün xüsusi boya istifadə oluna bilər.
Embolizasiya: damar daxilindən venaya xüsusi material yeridilərək bağlanır.

Ətraflı: varikoselektomiya.

Nə vaxt təcili müraciət etməli?

Aşağıdakılardan biri varsa, növbəti qəbulu gözləməyin: həkimə zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə gedin.

Uşaq və ya kiçik yaşda qəfil yaranan, xüsusən sağ tərəfdə, uzananda keçməyən varikosele (qarın boşluğunda səbəb axtarılmalıdır)

Xayada qəfil ağrı və şişkinlik

Qəbulda nə olur?

Yeniyetmə ayaq üstə və uzanmış vəziyyətdə, gərginləşmə ilə müayinə olunur, varikoselenin dərəcəsi təyin edilir.

USM ilə hər iki xayanın həcmi ölçülür, venalarda geri axın qiymətləndirilir.

Əməliyyat lazım deyilsə, 6–12 aydan bir izləmə planı qurulur.

Əməliyyat lazımdırsa, üsullar (mikrocərrahi, laparoskopik, embolizasiya) müqayisə olunur.

WhatsApp ilə qəbula yazıl Uşaq Urologiyası Mərkəzi, Badam Medical Center, Bakı

Tez-tez verilən suallar

Varikosele gələcəkdə sonsuzluğa səbəb olacaqmı?

Əksər hallarda yox. Varikoseli olan kişilərin çoxu təbii yolla ata olur. Risk xaya kiçilməyə başladıqda və ya sperma göstəriciləri pozulduqda artır. İzləmənin məqsədi məhz bu halları vaxtında tutmaqdır.

İdmanla məşğul olmaq olarmı?

Bəli. Varikosele idmanı məhdudlaşdırmır. Uzun müddət ayaq üstə dayandıqda narahatlıq olarsa, dəstəkləyici alt paltarı kömək edə bilər.

Əməliyyatdan sonra xaya böyüyəcəkmi?

Yeniyetmələrin böyük hissəsində əməliyyatdan sonra kiçik xaya ölçüsünə görə digərinə çatır.

Bu səhifə maarifləndirmə məqsədi daşıyır. Uşağınızın müalicəsi barədə qərar müayinədən sonra həkimlə birlikdə verilir.