Қыз балалардағы вагиналды рефлюкс: зәр шығарғаннан кейін тамшылау

Вагиналды рефлюкс деген не?

Кейбір қыз балаларда зәр шығарған кезде зәрдің бір бөлігі қынапқа түсіп, сонда уақытша жиналып қалады. Қыз дәретханадан тұрғанда, секіргенде, жөтелгенде немесе түшкіргенде бұл зәр сыртқа ағады да, іш киімі су болады. Мұны вагиналды рефлюкс (везиковагиналды рефлюкс) деп атайды.

Атауы ұқсас болғанымен, вагиналды рефлюкстің қуық-несепағар рефлюксіне (ҚНР) қатысы жоқ: бұл жағдайда зәр бүйрекке қайтпайды.

Вагиналды рефлюкс көбіне дәретханаға үйретілген кішкентай қыздарда кездеседі, жас әйелдерде сирек болады. Өмірге қауіп төндірмейді.

Неліктен пайда болады?

Негізгі себебі зәр шығарғанда тізелердің бір-біріне тиіп тұруы. Аяқтар бір-біріне жақын болғанда зәр қынапқа құйылып, онда уақытша жиналады. Қаупін арттыратын жайттар:

• артық салмақ,
• асығыс әрі дұрыс емес дәретхана әдеттері,
• жыныс еріндерінің бітісуі (синехия), яғни кіші жыныс еріндерінің ішінара жабысып қалуы.

Белгілері

• зәр шығарғаннан кейін бірнеше минуттан соң, көбіне дәретханадан тұрғанда іш киімінің су болуы,
• зәр шығаруға қатысты басқа шағымдардың (кенеттен пайда болатын, кейінге қалдыру қиын зәр шығару қажеттілігі, түнде төсекке зәр жіберу) болмауы,
• жыныс мүшелері аймағының қызаруы мен ауыруы, кейде бөлінді және жағымсыз иіс.

Тексеру

Диагноз негізінен ата-ананың айтқанына және дәрігердің қарауына сүйеніп қойылады. Сыртқы жыныс мүшелері көбіне қалыпты көрінеді. Ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ) әр қызға қажет емес; кейде зәр жолдарының қалыпты екенін және қуықтың толық босайтынын көру үшін жасалады.

Емі: дәретханада дұрыс отыру

Вагиналды рефлюкс дәрімен емес, дәретхана әдеттерімен түзеледі. Қызыңызды мыналарға үйретіңіз:

• унитазда тік отыру, аяқтарын кең ашып ұстау,
• аяғы еденге жетпесе, кішкене орындыққа қою,
• қаласа, унитазға кері қарап, жүзін су сауытына бұрып, атқа мінгендей отыру: бұл күйде аяқтар өздігінен ашық тұрады,
• зәр шығарып болған соң сәл алға-артқа тербелу немесе жөтелу,
• орнынан тұрып, онға дейін баяу санау, содан кейін қайта отырып, тағы да зәр шығарып көру,
• сүрткенде майлықты шат аралығына жеңіл басу.

Күні бойы су ішіп тұру, ұйқыдан тұрғанда, ұйықтар алдында және әр 2–3 сағат сайын дәретханаға бару да пайдалы. Артық салмақ болса, арықтау шағымды азайтуы мүмкін. Тітіркенген теріге қорғаныш крем, синехия болса эстрогенді крем тағайындалуы мүмкін.

Нәтиже әдетте өте жақсы, ал дұрыс отырғаннан кейін шағымның басылуы диагнозды да растайды. Қыз өскен сайын, әсіресе жыныстық жетілу кезеңінде шағымдар одан әрі азаюы мүмкін.

Басқа себепті қашан іздейді?

• Тамшылау үздіксіз болса, яғни қыз қалыпты зәр шығарса да, іш киімі күндіз де, түнде де су болса, бұл вагиналды рефлюкске тән емес. Мұндай жағдайда несепағардың қуықтан тыс жерге, мысалы, қынапқа немесе зәр шығару өзегіне ашылуын (эктопиялық несепағар) жоққа шығару керек; қызыңызды 1–2 апта ішінде балалар урологына көрсетіңіз. Бұл жағдайды отамен түзетуге болады.
• Жыныс еріндерінің арасында саңылау көрінбесе, синехия болуы мүмкін.
• Кенеттен пайда болатын, кейінге қалдыру қиын зәр шығару қажеттілігі, жиі зәр шығару немесе түнде төсекке зәр жіберу де болса, бала күндізгі зәр ұстамау тұрғысынан бағаланады.
• Дене қызуы көтерілсе, күйдіру немесе ауырсыну болса, зәр шығару жолдарының инфекциясын (ЗШЖИ) жоққа шығару керек.