Priapizm nima?
Priapizm jinsiy qoʻzgʻalish bilan bogʻliq boʻlmagan, soatlab davom etadigan va oʻzi oʻtmaydigan ereksiya. Bolalarda kam uchraydi, lekin uning eng koʻp tarqalgan shakli shoshilinch holat: oʻz vaqtida yordam koʻrsatilmasa, jinsiy olat toʻqimasiga qaytmas zarar yetkazishi mumkin.
Ertalabki yoki qisqa muddatli ereksiyalar meʼyor. Ular oʻzi oʻtadi va ogʻriq bermaydi.
Turlari
- Ishemik priapizm: eng koʻp uchraydigan shakl (taxminan 95%). Jinsiy olat ichida qon toʻxtab qoladi, kislorod kamayadi. Ereksiya qattiq va ogʻriqli boʻladi, olat boshi esa yumshoq qoladi. Bu shoshilinch holat.
- Takrorlanuvchi (stuttering) priapizm: qisqa, ogʻriqli ereksiyalar takrorlanib turadi va oʻzi oʻtadi. Bunday epizodlar koʻpincha ogʻir ishemik priapizmdan oldin keladi, shuning uchun ular haqida shifokorga albatta ayting.
- Noishemik priapizm: odatda jinsiy olat, oraliq yoki chanoqqa zarbadan 3 soatdan 7 kungacha keyin paydo boʻladi. Ereksiya toʻliq qattiq boʻlmaydi. Shoshilinch emas, lekin shifokor koʻrigi kerak.
- Yangi tugʻilgan chaqaloqda priapizm: juda kam uchraydi, koʻpincha oʻzi oʻtadi.
Sabablari
Bolalarda priapizmning eng koʻp sababi oʻroqsimon hujayrali anemiya: holatlarning taxminan 65% i. Boshqa sabablar: leykoz, travma, baʼzi dori vositalari. Taxminan har 10 boladan birida sabab topilmaydi.
Oʻroqsimon hujayrali anemiyasi bor oʻgʻil bolalarda birinchi epizod oʻrtacha 15 yoshda boʻladi, lekin har 4 holatdan biri balogʻatgacha yuz beradi.
Uyda nima qilish mumkin?
Ereksiya oʻtmasa, boladan siyishni, yurishni, suv ichishni soʻrang. Ogʻriq uchun yoshiga mos ogʻriq qoldiruvchi berish mumkin.
Bu choralar 2 soat ichida yordam bermasa, kutmang: darhol shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring. Bola juda kuchli ogʻriq sezsa yoki oʻroqsimon hujayrali anemiyasi boʻlsa, ertaroq murojaat qiling.
Tashxis
Shifokor ereksiya qachon boshlangani, ogʻriq, avvalgi epizodlar, qabul qilingan dorilar, qon kasalliklari va travma haqida soʻraydi. Jinsiy olatning Doppler UTTsi qon oqimini koʻrsatadi va priapizm turini aniqlashga yordam beradi. Qon tahlillari, jumladan oʻroqsimon hujayrali anemiyaga test qilinadi. Zarur boʻlsa, olatdan qon olinib, kislorod darajasi tekshiriladi.
Davolash
- Ishemik priapizm shoshilinch davolanadi. Eng yengil usuldan boshlanadi va kerak boʻlsa keyingi bosqichga oʻtiladi. Bolalarda bu muolajalar odatda narkoz ostida bajariladi.
- Oʻroqsimon hujayrali anemiyada bolalar urologi bolalar gematologi bilan birga ishlaydi. Maqsad epizodni toʻxtatish va takrorlanishining oldini olish.
- Noishemik va chaqaloqlardagi priapizm avval kuzatuv va oddiy choralar bilan davolanadi.
Ereksiya qancha tez oʻtsa, kelajakda jinsiy olat faoliyati uchun natija shuncha yaxshi boʻladi. Shuning uchun uyalmang va vaqt yoʻqotmang.
Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak?
Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang va shifokordan javob kutib vaqt yoʻqotmang: darhol 103 raqamiga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring.
- Ogʻriqli, qattiq ereksiya oddiy choralarga qaramay 2 soat ichida oʻtmayapti
- Oʻroqsimon hujayrali anemiya yoki leykozi bor bolada oʻtmaydigan ereksiya
- Ereksiya oʻtmayapti va ogʻriq kuchayib boryapti
Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma
Priapizm jinsiy qoʻzgʻalish bilan bogʻliq boʻlmagan, ≥4 soat davom etadigan toʻliq yoki qisman ereksiya boʻlib, bolalarda kam uchraydi. Sabablari: oʻroqsimon hujayrali anemiya (taxminan 65%), leykoz (10%), travma (10%), idiopatik (10%), dori vositalari (5%). Oʻroqsimon hujayrali anemiyada birinchi epizodning oʻrtacha yoshi taxminan 15 yosh, 25% i balogʻatgacha kuzatiladi. Ishemik (low-flow) priapizm eng koʻp uchraydigan shakl (95%): ogʻriqli, gʻovak tanalar qattiq, olat boshi va gʻovaksimon tana yumshoq; qaytmas shikastlanish xavfi tufayli shoshilinch holat. Takrorlanuvchi (stuttering) priapizm oʻz-oʻzidan oʻtadigan epizodlar bilan kechadi va koʻpincha ishemik epizoddan oldin keladi. Noishemik (high-flow) priapizm odatda jinsiy olat, oraliq yoki chanoq travmasidan 3 soatdan 7 kungacha keyin rivojlanadi va shoshilinch emas; neonatal priapizm juda kam uchraydi, oʻroqsimon hujayrali anemiya bilan bogʻliq emas, eng koʻp aniqlanadigan sababi politsitemiya, kechishi xavfsiz. EAU tavsiyalari (barchasi kuchli): barcha bemorlarda Doppler UTT; ishemik priapizmda umumiy qon tahlili va gemoglobinopatiya skriningi; oʻroqsimon hujayrali anemiyaga bogʻliq priapizmda bolalar gematologi bilan multidisiplinar yondashuv; ishemik priapizmda eng kam invaziv usuldan boshlanadigan bosqichma-bosqich davolash; neonatal va noishemik priapizmda dastlab konservativ taktika. Ishemiyaga shubhada kavernoz qon gazlari (pO2 < 30, pCO2 > 60, pH < 7,25) qimmatli. Konservativ choralar (yurish, siyish, suyuqlik, ogʻriqsizlantirish) 2 soat va undan koʻp samara bermasa, shoshilinch yordam kerak.
Qabulda nima qilinadi?
- Priapizmga shubha boʻlsa, bola kutmasdan koʻrikdan oʻtkaziladi; ereksiya qachon boshlangani, avvalgi epizodlar, dorilar va travma soʻraladi.
- Jinsiy olatning Doppler UTTsi va qon tahlillari bajariladi, zarur boʻlsa olatdan qon gazlari olinadi.
- Ishemik priapizmda davolash narkoz ostida eng yengil usuldan boshlab bosqichma-bosqich olib boriladi; oʻroqsimon hujayrali anemiyada qaror bolalar gematologi bilan birga qabul qilinadi.
Koʻp beriladigan savollar
Oʻgʻlimda ertalab ereksiya boʻladi. Bu priapizmmi?
Yoʻq. Ertalabki va qisqa muddatli ereksiyalar meʼyor, ular oʻzi oʻtadi va ogʻriq bermaydi. Priapizm soatlab davom etadigan, koʻpincha ogʻriqli va oʻzi oʻtmaydigan ereksiya.
Bolamda oʻroqsimon hujayrali anemiya bor. Nima qilishim kerak?
Ereksiya ogʻriqli boʻlsa va oʻtmasa, darhol shoshilinch yordam boʻlimiga boring va bolada anemiya borligini ayting. Qisqa, takrorlanuvchi epizodlar boʻlsa, bu haqda gematolog va bolalar urologiga ayting: takrorlanishning oldini olish uchun birgalikda reja tuziladi.
Zarbadan bir necha kun keyin boshlangan ereksiya oʻtmayapti. Bu ham shoshilinchmi?
Bu travmadan keyingi noishemik priapizm boʻlishi mumkin. U ishemik shakl kabi shoshilinch emas, lekin bolani oʻsha kuni bolalar urologiga koʻrsating: shakllarni faqat tekshiruv ajrata oladi.
Mavzuga oid
- Parafimoz Kertmakning jinsiy olat boshini siqib qolishi Kasallik
- Moyak buralishi Moyak torsiyasi, oʻtkir moyak ogʻrigʻi Kasallik
- Jinsiy olat qiyshiqligi Xorda; jinsiy olatning buralishi (torsiya) alohida topilma Kasallik
- Jinsiy aʼzolar shikastlanishi Yorgʻoqqa zarba, zamok shikastlanishi, oraliqqa yiqilish Kasallik
Manbalar
Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi.
Yangilangan: