Bolalarga narkoz nima uchun kerak?
Bolalar urologiyasida aksariyat operatsiyalar va baʼzi tekshiruvlar umumiy narkoz ostida oʻtkaziladi. Operatsiya paytida bola qimirlamasdan yotishi, ogʻriq va qoʻrquv sezmasligi kerak. Kichik bolalarda faqat mahalliy ogʻriqsizlantirish bilan bunga erishib boʻlmaydi.
Narkozni bolalar anesteziologi beradi va operatsiya davomida bolaning nafas olishi, yurak urishi, qon bosimi va kislorod darajasini doimiy kuzatib boradi.
Xavfsizlik
Zamonaviy bolalar anesteziyasi juda xavfsiz. Sogʻlom bolalarda rejali operatsiyalarda jiddiy asoratlar juda kam uchraydi.
Och qolish qoidalari
Narkoz paytida oshqozondagi ovqat nafas yoʻllariga tushib qolmasligi uchun och qolish kerak. Quyidagi jadval Yevropa anesteziologiya va intensiv terapiya jamiyatining (ESAIC, 2022) sogʻlom bolalarda rejali operatsiya uchun tavsiyasiga asoslangan:
| Nima | Kimga tegishli | Oxirgi qabul |
|---|---|---|
| Qattiq ovqat, odatdagi taom | barcha yoshlar | narkozdan 6 soat oldin; shundan keyin ovqat berilmaydi |
| Sunʼiy aralashma yoki sigir suti | chaqaloqlar (1 yoshgacha) | narkozdan 4 soat oldin |
| Ona suti | chaqaloqlar | narkozdan 3 soat oldin |
| Suv va tiniq ichimliklar (masalan, meva etisiz sharbat) | barcha yoshlar | narkozdan 1 soat oldin |
1 yoshdan katta bolalarda sut odatda ovqat deb hisoblanadi va narkozdan 6 soat oldin toʻxtatiladi. Shoshilinch operatsiyada, surunkali kasalligi bor bolalarda va baʼzi shifoxonalarda qoidalar boshqacha boʻlishi mumkin. Shifoxona va anesteziolog bergan koʻrsatma bu jadvaldan farq qilsa, ularning koʻrsatmasiga amal qiling. Bolani keragidan ortiq och va suvsiz saqlash ham zararli: bola asabiylashadi, organizm suvsizlanadi.
Bolani qanday tayyorlash kerak?
- Kichik bolalar: sevimli oʻyinchogʻi va soʻrgʻichini olib keling. Xotirjam boʻling, bola ota-onasining hayajonini sezadi.
- Maktabgacha yoshdagi bolalar: bir kun oldin tushunarli soʻzlar bilan aytib bering: “Shifokorlar senga uyqu dorisi berishadi, sen uxlab qolasan, uygʻonganingda men yoningda boʻlaman”.
- Maktab yoshidagi bolalar va oʻsmirlar: savollariga rostini ayting, aldamang.
Uygʻongandan keyin
- Dastlabki 30–60 daqiqada bola uyquchan, baʼzan injiq boʻlishi, yigʻlashi mumkin. Bu narkozdan uygʻonishning odatiy qismi.
- Bola toʻliq uygʻongach, avval suv, keyin yengil ovqat beriladi.
- Baʼzan koʻngil aynishi yoki bir marta qusish boʻlishi mumkin.
- Oʻsha kuni bola charchagan boʻlishi mumkin, ertasi kuni odatda oʻz holiga qaytadi.
Batafsil: operatsiyadan keyin uyda parvarish.
Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma
Tiniq suyuqliklarni anesteziyadan 1 soat oldingacha (ESAIC 2022) berish mumkin; uzoq och qolish degidratatsiya va gipoglikemiya xavfini oshiradi. GAS randomizatsiyalangan tadqiqotida va aka-uka/opa-singil juftliklari boʻyicha moslashtirilgan PANDA kogort tadqiqotida erta yoshda oʻtkazilgan bir martalik qisqa narkozning neyrorivojlanishga uzoq muddatli salbiy taʼsiri koʻrsatilmagan. Bu xulosa faqat oʻrganilgan taʼsirga (bir martalik qisqa narkoz) va populyatsiyaga (erta yoshdagi bolalar) tegishli; takroriy yoki uzoq narkoz haqida xulosa chiqarishga imkon bermaydi.
Qabulda nima qilinadi?
- Operatsiyadan oldin anesteziolog bolani koʻrikdan oʻtkazadi, kasalliklar, allergiyalar va qabul qilinayotgan dorilar soʻraladi.
- Och qolish vaqtlari yozma ravishda beriladi.
- Shifoxona qoidalari va bolaning holati imkon bersa, ota-ona narkoz boshlanguncha bola yonida qolishi mumkin.
Koʻp beriladigan savollar
Narkoz bolaning miyasiga zarar yetkazadimi?
Yirik tadqiqotlarda erta yoshda oʻtkazilgan bir martalik qisqa narkozdan keyin bolaning rivojlanishi va oʻrganish qobiliyatiga zarar aniqlanmagan. Bu tadqiqotlar aynan bir martalik qisqa narkozni oʻrgangan. Operatsiyani asossiz kechiktirish koʻpincha kattaroq xavf tugʻdiradi.
Bola shamollagan. Operatsiyani qoldirish kerakmi?
Yengil tumovda koʻpincha operatsiya qilish mumkin. Isitma, yoʻtal, xirillab nafas olish boʻlsa, odatda 2–4 haftaga qoldiriladi. Qarorni anesteziolog qabul qiladi. Shamollash, isitma, yoʻtal yoki xirillash paydo boʻlsa, operatsiya jamoasiga imkon qadar tezroq xabar bering.
Ota-ona operatsiya xonasiga kirishi mumkinmi?
Koʻp hollarda ota-ona bola uxlab qolguncha uning yonida boʻlishi mumkin. Bu shifoxona qoidalariga bogʻliq, oldindan soʻrab oling.
Mavzuga oid
- Operatsiyadan keyingi parvarishJarohat parvarishi, choʻmilish, ogʻriq qoldiruvchi, harakatOperatsiya
- XatnaSunnat, xatna operatsiyasi, estetik xatnaOperatsiya
- OrxiopeksiyaTushmagan moyak operatsiyasi, laparoskopik orxiopeksiyaOperatsiya
- Chov churrasi operatsiyasiGerniotomiya, laparoskopik churra operatsiyasiOperatsiya
- Gipospadiya operatsiyasiGipospadiyani tuzatish, uretroplastikaOperatsiya
- Operatsiyaga tayyorgarlikHujjatlar, dorilar, och qolish, operatsiya kuniOperatsiya
Manbalar
- Frykholm P et al. Pre-operative fasting in children: a guideline from the European Society of Anaesthesiology and Intensive Care. Eur J Anaesthesiol, 2022.
- McCann ME et al. Neurodevelopmental outcome at 5 years of age after general anaesthesia or awake-regional anaesthesia in infancy (GAS). Lancet, 2019.
- Sun LS et al. Association between a single general anesthesia exposure before age 36 months and neurocognitive outcomes in later childhood (PANDA). JAMA, 2016.
Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi.
Yangilangan: