Oğlanlarda uretra darlığı: zəif sidik axını və gücənmə

Uretra darlığı nədir?

Uretra sidiyi sidik kisəsindən bayıra çıxaran kanaldır. Onun divarında çapıq toxuması əmələ gəldikdə kanal daralır və sidik normal axa bilmir. Buna uretra darlığı və ya uretra strikturası deyilir.

Uşaqlarda bu nadir haldır. Darlıq sidik kanalının istənilən hissəsində ola bilər: penisin içində, aralıq nahiyəsində və ya sidik kisəsinə yaxın hissədə.

Uretra darlığını meatus darlığı ilə qarışdırmaq olmaz: meatus darlığında yalnız penisin ucundakı dəlik daralır, uretra darlığında isə kanalın daha içəridəki hissəsi.

Səbəbləri

• Əvvəlki əməliyyat və ya müdaxilə. Ən çox rast gəlinən səbəbdir. Belə halların böyük hissəsində uşağa əvvəllər hipospadiya əməliyyatı olunub. Kateter qoyulması da darlığa səbəb ola bilər.
• Travma. Sidik kanalının zədələnməsi sonradan çapıqla sağalır.
• Anadangəlmə darlıq. Əvvəllər heç bir müdaxilə, travma və ya infeksiya olmadıqda belə adlandırılır.
• İltihab və infeksiya. Daha nadir səbəblərdir.

Hipospadiya əməliyyatından sonra darlıq xüsusən ağır (proksimal) formalarda olur. Ağırlaşmalar əməliyyatdan dərhal sonra da, illər sonra da yarana bilər. Buna görə hipospadiya əməliyyatı olunmuş uşaqlar uzun müddət izlənilir.

Əlamətləri

• nazik, zəif və ya kəsik-kəsik sidik axını,
• sidiyə gedərkən gücənmə, uzun müddət tualetdə qalma,
• sidik kisəsinin tam boşalmaması,
• təkrarlanan sidik yolu infeksiyaları,
• gündüz və ya gecə sidik qaçırma, sidiyə gedərkən ağrı,
• bəzən sidikdə qan.

Valideyn çox vaxt axının əvvəlkindən zəif olduğunu və uşağın tualetdə çox qaldığını görür. Hipospadiya əməliyyatından sonra sidik nazik axırsa və ya penisin altı sidiyə gedərkən şar kimi şişirsə, uşağı həkimə göstərin.

Diaqnoz

• Urofloumetriya. Uşaq xüsusi qaba sidiyə gedir, aparat axının sürətini və formasını yazır. Sonra USM ilə sidik kisəsində qalan sidik ölçülür. Bu, ilk və sadə addımdır, amma normal nəticə darlığı tam istisna etmir.
• Kontrast rentgen müayinəsi. Sidik kanalına kontrast maddə yeridilir və həm doldurulma, həm də sidiyə getmə zamanı görüntü alınır. Darlığın yeri və uzunluğu görünür. İşəmə sistoqrafiyası (MSUQ) bu müayinənin bir hissəsidir.
• Endoskopiya. Narkoz altında nazik optik alətlə sidik kanalına baxılır (sistoskopiya).

Müalicə

Müalicə darlığın yerindən, uzunluğundan və səbəbindən asılıdır.

• Endoskopik müalicə. Kanal genişləndirilir (buj) və ya optik alətlə daxildən kəsilir (uretrotomiya). Daha az travmatikdir, amma uşaqlarda darlıq tez-tez geri qayıdır. Təkrar kəsiklərin nəticəsi daha da zəif olur, ona görə həkimlər onları təkrar-təkrar etməkdən çəkinirlər.
• Açıq bərpa əməliyyatı (uretroplastika). Qısa darlıqda daralmış hissə kəsilib götürülür və sağlam uclar bir-birinə tikilir. Uzun darlıqda kanal ağız boşluğunun selikli qişasından götürülən toxuma (greft) və ya yerli dəri loskutu ilə genişləndirilir. Araşdırmalarda açıq bərpanın nəticəsi endoskopik müalicədən xeyli davamlı olub.

Hansı üsulun seçilməsi hər uşaq üçün ayrıca müzakirə olunur. Əməliyyatdan sonra sidik axını urofloumetriya ilə izlənilir.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?

Axın zəifləyibsə, uşaq gücənirsə və ya tez-tez infeksiya olursa, planlı qəbula yazılın. Uşaq ümumiyyətlə sidiyə gedə bilmirsə, qarnın aşağısı şişib ağrıyırsa və ya zəif axınla yanaşı qızdırma varsa, gözləmədən təcili müraciət edin.

Hipospadiya əməliyyatı olunmuş uşaqları şikayət olmasa da nəzarət müayinələrinə gətirin.