7 yaşlı oğlanda hər gecə sidik qaçırma olur, gündüz şikayəti yoxdur, sidik analizi normaldır. Hansı müayinə lazım deyil?

Böyrək və sidik kisəsi USM-i

Qəbizliyin qiymətləndirilməsi

Desmopressin qəbul edən uşaqda baş ağrısı və qusma başladı. Nə etmək lazımdır?

Dərmanı dayandırmaq və hiponatriemiyanı düşünmək

Enurez alarmı ilə bağlı hansı ifadə doğrudur?

Dayandırıldıqdan sonra residiv desmopressindən azdır

Effekt bir həftədə qiymətləndirilir

Gecə poliuriyasında ən yaxşı seçimdir

Ailənin iştirakı tələb olunmur

Gecə sidik qaçırma (enurez)

Lazımsız müayinə etmədən gecə sidik qaçıran uşağı qiymətləndirmək, düzgün müalicəni seçmək və qırmızı bayraqları tanımaq.

Pediatr və rezidentlər üçün13 addım~15 dəq

Addım 1 / 13

Məqsədlər

Bu kursdan sonra

Monosimptomatik və qeyri-monosimptomatik, birincili və ikincili enurezi ayırmaq.
Enurezin üç əsas mexanizmini izah etmək: gecə poliuriyası, kiçik gecə sidik kisəsi tutumu, oyanma pozğunluğu.
Sidik gündəliyi ilə qiymətləndirmə aparmaq və lazımsız müayinələrdən qaçmaq.
Alarm və desmopressin arasında seçim etmək, desmopressinin təhlükəsiz istifadəsini bilmək.
Qırmızı bayraqları və göndəriş meyarlarını tanımaq.

Klinik ipucu

Əsas mesaj: enurez uşağın günahı deyil və müalicə olunur. 5 yaşdan sonra davam edirsə, "özü keçəcək" deyib gözləmək düzgün deyil.

Əsaslar

Terminologiya (ICCS)

Termin	Tərif
Enurez	5 yaşdan böyük uşaqda yuxuda fasiləli sidik qaçırma
Monosimptomatik enurez (MSE)	Gündüz aşağı sidik yolları simptomları yoxdur
Qeyri-monosimptomatik enurez (QMSE)	Gündüz simptomları var: təcili çağırış, tezləşmə, gündüz sidik qaçırma, saxlama manevrləri
Birincili	Uşaq heç vaxt 6 aydan uzun quru qalmayıb
İkincili	Ən azı 6 ay quru qaldıqdan sonra yenidən başlayıb

Klinik ipucu

Gündüz simptomlarını mütləq soruşun. Valideyn çox vaxt onları özü demir, amma QMSE-də müalicə gündüz problemindən başlayır.

Əsaslar

Rəqəmlərlə enurez

5–10%7 yaşlı uşaqlarda
~15%hər il özü keçir
0,5–2%böyüklükdə də davam edir
2 dəfəoğlanlarda daha çox

Güclü genetik meyl var: valideynlərdən biri enurez keçiribsə, uşaqda risk təxminən 40%, hər ikisi keçiribsə 70% civarındadır.

Enurez uşağın özünə hörmətinə ciddi təsir edir. Müalicə uşaq və ailə hazır olduqda, adətən 6 yaşdan başlanır, amma 5 yaşda da müzakirə oluna bilər.

Əsaslar

Patofiziologiya: üç mexanizm

Gecə poliuriyası: gecə vazopressin ifrazının sirkad ritmi pozulur, gecə sidik hasili sidik kisəsinin tutumunu aşır.
Kiçik gecə sidik kisəsi tutumu və ya detruzor overaktivliyi: sidik kisəsi gecə daha az həcmdə boşalır.
Oyanma pozğunluğu: dolu sidik kisəsi siqnalı uşağı oyatmır.

Çox vaxt bu mexanizmlər birlikdə olur. Gündəlik hansının üstünlük təşkil etdiyini göstərir və müalicə seçimini müəyyən edir.

Müşayiət edən vəziyyətlər: qəbizlik, diqqət çatışmazlığı və hiperaktivlik pozuntusu (DEHP), obstruktiv yuxu apnoesi. Bunlar müalicə olunmadıqda enurezin müalicəsi çox vaxt uğursuz olur.

Diaqnostika

Anamnez və müayinə

Həftədə neçə gecə sidik qaçırma olur? Birincili, yoxsa ikincili?
Gündüz simptomları: təcili çağırış, tezləşmə, gündüz sidik qaçırma, saxlama manevrləri (çömbəlmə, ayaqları çarpazlamaq).
Bağırsaq: qəbizlik, enkoprez. Bristol nəcis şkalası ilə soruşun.
Maye qəbulu, xüsusən axşam. Xoruldama, yuxu zamanı nəfəs dayanması.
Psixososial vəziyyət, DEHP əlamətləri, ailənin münasibəti.

Fiziki müayinə: qarın (nəcis kütləsi), xarici cinsiyyət orqanları (mea darlığı, labial bitişmə), bel-oma nahiyəsi (dəri dəyişiklikləri, çuxurlar, tük topası) və aşağı ətrafların nevroloji müayinəsi.

Diaqnostika

Sidik gündəliyi

Qiymətləndirmənin əsasını gündəlik təşkil edir:

48 saatlıq gündüz gündəliyi: hər işəmənin saatı və həcmi, maye qəbulu, sidik qaçırma epizodları.
7–14 gecəlik gecə gündəliyi: sidik qaçırma olan və quru gecələr, səhər bezinin çəkisi.

Göstərici	Necə hesablanır	Mənası
Gözlənilən sidik kisəsi tutumu (GSKT)	(yaş + 1) × 30 ml	Müqayisə üçün etalon
Gecə sidik hasili	Səhər bezinin çəkisi (q) − quru bezin çəkisi + səhər ilk sidik	>130% GSKT: gecə poliuriyası
Maksimal işəmə həcmi	Gündəlikdə ən böyük həcm (səhər ilk sidik xaric)	<65% GSKT: kiçik tutum

Klinik ipucu

Saytdakı sidik gündəliyi alətində GSKT avtomatik hesablanır və 48 saatlıq formanı çap edib ailəyə vermək olar.

Diaqnostika

Hansı müayinələr lazımdır?

Lazımdır: sidik analizi (qlükoza, nisbi sıxlıq, leykositlər).
Rutin lazım deyil: USM, qan analizləri, uroflowmetriya, urodinamika, görüntüləmə.

Monosimptomatik enurezdə anamnez, müayinə, gündəlik və sidik analizi diaqnoz üçün kifayətdir. Qeyri-monosimptomatik formada USM ilə qalıq sidik və uroflowmetriya faydalı ola bilər.

Diaqnostika

Qırmızı bayraqlar

Diqqət

Aşağıdakılardan biri varsa, uşaq uşaq uroloquna və ya müvafiq mütəxəssisə göndərilir.

Əlamət	Nə düşünmək lazımdır
İkincili enurez + çox su içmə, çox sidik, arıqlama	Şəkərli diabet. Eyni gün sidikdə qlükoza
Qızlarda normal işəmə ilə yanaşı daimi, damcı-damcı sidik qaçırma	Ektopik sidik axarı
Zəif axın, gərginləşmə, qalıq sidik	İnfravezikal obstruksiya (oğlanlarda arxa uretral klapan)
Bel-oma nahiyəsində dəri dəyişikliyi, ayaqlarda zəiflik	Gizli spinal disrafiya, neyrogen sidik kisəsi
Febril sidik yolu infeksiyaları	Reflyuks və ya obstruksiya
Xoruldama, yuxuda apnoe	Obstruktiv yuxu apnoesi, LOR müayinəsi

Müalicə

Əsas tövsiyələr (uroterapiya)

Uşağı və ailəni məlumatlandırmaq: bu, uşağın günahı deyil. Cəzalandırmaq qadağandır.
Maye qəbulunu gün ərzində paylamaq: səhər və gündüz kifayət qədər, axşam isə az.
Yatmazdan əvvəl sidiyə getmək, gün ərzində müntəzəm (5–7 dəfə) işəmək.
Qəbizlik varsa, əvvəlcə onu müalicə etmək.
Gecə oyadıb sidiyə aparmaq və bezlə yatırmaq müalicə deyil, amma ailənin rahatlığı üçün qəbul edilə bilər.

Qeyri-monosimptomatik enurezdə əvvəlcə gündüz simptomları müalicə olunur. Bu, çox vaxt gecə sidik qaçırmanı da azaldır.

Müalicə

Birinci sıra: alarm və ya desmopressin

	Enurez alarmı	Desmopressin
Ən uyğun olduğu hal	Normal gecə sidik hasili, kiçik tutum; motivasiyalı ailə	Gecə poliuriyası, normal tutum; ailə alarmı istəmir və ya tez nəticə lazımdır
Necə işləyir	Oyanmanı və tutumu "öyrədir"	Gecə sidik hasilini azaldır
Effekt	Təxminən üçdə ikisində uğur, residiv az	Təxminən 30% tam, 40% qismən cavab; dayandırılınca residiv çox
Müddət	Ən azı 6–8 həftə, 14 ardıcıl quru gecəyə qədər	2–4 həftədə effekt qiymətləndirilir, 3 ay kurslarla

Alarm ailədən səbr və gecə iştirak tələb edir. Ailənin gündəlik həyatına uyğun olan seçim uğur ehtimalını artırır.

Müalicə

Desmopressinin təhlükəsiz istifadəsi

Doza: 120 mkq dilaltı tablet (və ya 0,2 mq adi tablet) yatmazdan təxminən 1 saat əvvəl. Effekt olmazsa 240 mkq (0,4 mq) qədər artırıla bilər.
Qəbuldan 1 saat əvvəldən səhərə qədər (təxminən 8 saat) maye məhdudlaşdırılır, gecə yalnız bir neçə qurtum.
Burun spreyi enurezdə istifadə edilmir.

Diqqət

Hiponatriemiya riski: baş ağrısı, ürəkbulanma, qusma, çaşqınlıq olarsa dərman dayandırılır. Qusma və ishal zamanı, isti havada çox maye içildikdə həmin gecə dərman verilmir.

Klinik ipucu

Dərmanı birdən kəsmək əvəzinə dozanı tədricən azaltmaq (strukturlaşdırılmış dayandırma) residiv riskini azaldır.

Müalicə

Müalicəyə cavab olmadıqda

Uyğunluğu yoxla: dərman düzgün qəbul olunurmu, alarm hər gecə istifadə olunurmu?
Qəbizliyi, gündüz simptomlarını, yuxu apnoesini yenidən qiymətləndir.
Alarm və desmopressinin birlikdə istifadəsini düşün.
Desmopressinə cavab olmayan, overaktiv sidik kisəsi şübhəli uşaqda antixolinergik əlavə edilə bilər (qalıq sidik və qəbizlik yoxlandıqdan sonra).
Uşaq uroloquna göndər.

Enurezin psixoloji təsiri nəzərə alınmalıdır. DEHP və emosional problemlər şübhəsində uşaq psixiatrı və ya psixoloqla birgə iş müalicənin uğurunu artırır.

Test

Test: Gecə sidik qaçırma

Özünüzü yoxlayın: bir cavab seçin.

7 yaşlı oğlanda hər gecə sidik qaçırma olur, gündüz şikayəti yoxdur, sidik analizi normaldır. Hansı müayinə lazım deyil?
8 yaşlı uşaqda gözlənilən sidik kisəsi tutumu nə qədərdir?
Desmopressin qəbul edən uşaqda baş ağrısı və qusma başladı. Nə etmək lazımdır?
6 yaşlı qızda normal işəmələrlə yanaşı gün boyu davamlı, damcı-damcı sidik qaçırma var. Ən ehtimallı diaqnoz?
Enurez alarmı ilə bağlı hansı ifadə doğrudur?

Kurs tamamlandı

Bütün kurslar Uşaq uroloquna göndəriş meyarları

Mövzu üzrə valideyn məqalələri

Mənbələr

Nevéus T, Fonseca E, Franco I, et al. Management and treatment of nocturnal enuresis: an updated standardization document from the International Children’s Continence Society. J Pediatr Urol. 2020;16(1):10–19.
Austin PF, Bauer SB, Bower W, et al. The standardization of terminology of lower urinary tract function in children and adolescents: update report from the standardization committee of the International Children’s Continence Society. Neurourol Urodyn. 2016;35(4):471–481.
EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2025: Monosymptomatic nocturnal enuresis.

Material tibb mütəxəssisləri üçündür və qüvvədə olan klinik tövsiyələrə əsaslanır. Konkret xəstə barədə qərarı müalicə edən həkim verir.