Spina bifidalı uşaqda uroloji müalicənin əsas məqsədi nədir?

Mümkün qədər tez quru qalmaq

Urodinamikada hansı göstərici yuxarı sidik yolları üçün yüksək risk deməkdir?

Detruzor sızma təzyiqi 40 sm H2O-dan yüksək

Aşağı təzyiqli böyük tutum

Spina bifidalı yenidoğulmuşda urodinamik müayinə adətən nə vaxt aparılır?

Yalnız febril infeksiyadan sonra

Neyrogen sidik kisəsi: spina bifidalı uşaq

Neyrogen sidik kisəsi olan uşaqda böyrəkləri qorumaq üçün nəyi, nə vaxt etmək lazım olduğunu və hansı dəyişikliklərin təcili qiymətləndirmə tələb etdiyini bilmək.

Pediatr və rezidentlər üçün11 addım~15 dəq

Addım 1 / 11

Məqsədlər

Bu kursdan sonra

Neyrogen sidik kisəsinin səbəblərini və risk tiplərini izah etmək.
Spina bifidalı yenidoğulmuşda ilk uroloji qiymətləndirməni planlamaq.
Aralıqlı təmiz kateterizasiyanın və antimuskarinik müalicənin rolunu bilmək.
Asimptomatik bakteriuriyanı febril infeksiyadan ayırmaq.
Pisləşmənin qırmızı bayraqlarını tanımaq.

Klinik ipucu

Əsas mesaj: əsas məqsəd quru qalmaq deyil, böyrəkləri qorumaqdır. Yüksək təzyiqli sidik kisəsi simptomsuz olaraq böyrəkləri zədələyə bilər, ona görə müalicə doğuşdan sonra erkən başlanır.

Əsaslar

Səbəblər

Spina bifida (miyelomeninqosel): uşaqlarda ən çox rast gəlinən səbəb.
Gizli spinal disrafiya, bağlı onurğa beyni (tethered cord), lipomeninqosel.
Sakral agenez, anorektal malformasiyalarla birlikdə onurğa anomaliyaları.
Onurğa beyni travması, şişlər, transvers mielit.
Serebral iflic və digər mərkəzi sinir sistemi xəstəlikləri (daha az risklə).

Klinik ipucu

Bel-oma nahiyəsində çuxur, tük topası, hemangioma, lipoma və ya sağrı qırışığının asimmetriyası gizli spinal disrafiyanı düşündürür.

Əsaslar

Risk tipləri

Detruzor	Sfinkter	Klinika	Böyrək riski
Overaktiv	Overaktiv (detruzor-sfinkter dissinergiyası)	Yüksək təzyiq, reflyuks, natamam boşalma	Ən yüksək
Overaktiv	Zəif	Daimi sidik qaçırma, təzyiq nisbətən aşağı	Orta
Az aktiv	Overaktiv	Böyük həcm, qalıq sidik, infeksiya	Orta-yüksək
Az aktiv	Zəif	Sidik qaçırma, təzyiq aşağı	Aşağı

Aşağı uyğunluq (sərt sidik kisəsi) və 40 sm H₂O-dan yüksək detruzor sızma təzyiqi yuxarı sidik yolları üçün əsas risk göstəriciləridir.

Diaqnostika

Yenidoğulmuşda ilk qiymətləndirmə

İlk günlərdə: böyrək və sidik kisəsi USM-i, işəmədən sonra qalıq sidiyin ölçülməsi.
Qalıq sidik çoxdursa və ya genişlənmə varsa: aralıqlı kateterizasiyaya dərhal başlanır.
Kreatinin (ana kreatinini ilk günlərdə nəticəyə təsir edir, dinamika vacibdir).
Həyatın ilk 2–3 ayında urodinamik müayinə: təzyiq, uyğunluq, sfinkterin işi.
Febril infeksiya və ya genişlənmə olduqda MSUQ və ya videourodinamika; çapığı qiymətləndirmək üçün DMSA.

Klinik ipucu

Proaktiv yanaşma: fəsadları gözləmək yox, risk tipini erkən müəyyən edib kateterizasiya və antimuskarinik müalicəyə erkən başlamaq. Bu yanaşma böyrək zədəsini və gələcək augmentasiya ehtiyacını azaldır.

Diaqnostika

İzləmə qrafiki

Müayinə	Tezlik (stabil uşaqda)
Böyrək və sidik kisəsi USM-i	İlk illərdə 6 ayda bir, sonra ildə bir dəfə
Urodinamika	İlk illərdə ildə bir dəfə, sonra fərdi; simptomlar dəyişdikdə dərhal
Kreatinin, arterial təzyiq	İldə bir dəfə
DMSA	Febril infeksiyadan sonra və ya funksiya şübhəsində

Diaqnostika

İnfeksiya: kimi müalicə etməli?

Kateterizasiya edilən uşaqların çoxunda sidikdə bakteriya və leykosit tapılır. Şikayət yoxdursa, bu asimptomatik bakteriuriyadır və müalicə tələb etmir.
Şikayətsiz uşaqda rutin sidik əkməsi göndərilmir.
Müalicə tələb edən: qızdırma, yan ağrısı, yeni başlayan və ya artan sidik qaçırma, sidikdə qan, ümumi vəziyyətin pisləşməsi.
Febril infeksiyalar təkrarlanırsa: kateterizasiyanın texnikası və tezliyi, qəbizlik, reflyuks və sidik kisəsi təzyiqi yenidən qiymətləndirilir.

Diqqət

Asimptomatik bakteriuriyanın müalicəsi faydasızdır və rezistent bakteriyaların yaranmasına səbəb olur.

Diaqnostika

Qırmızı bayraqlar

Aşağıdakı dəyişikliklər uşaq uroloqu və neyrocərrah tərəfindən tez qiymətləndirmə tələb edir:

USM-də yeni və ya artan hidronefroz, sidik kisəsi divarının qalınlaşması.
Əvvəl quru olan uşaqda sidik qaçırmanın artması, kateterizasiyalar arası quruluğun azalması.
Təkrarlanan febril infeksiyalar.
Ayaqlarda yeni zəiflik, yerişin dəyişməsi, bel ağrısı, skoliozun sürətlə artması: bağlı onurğa beyni.
Şuntu olan uşaqda baş ağrısı, qusma, yuxululuq: şunt disfunksiyası.

Müalicə

Aralıqlı təmiz kateterizasiya və dərmanlar

Aralıqlı təmiz kateterizasiya: gündə 4–6 dəfə. Sidik kisəsini tam boşaldır, təzyiqi və infeksiya riskini azaldır. Əvvəlcə valideynlər, sonra uşaq özü öyrənir.
Antimuskarinik dərmanlar (məsələn, oksibutinin): overaktiv detruzorda təzyiqi azaldır, tutumu artırır. Qəbizlik, ağız quruluğu, istiyə dözümsüzlük kimi yan təsirlər izlənilir.
Oksibutinin ağızdan qəbulu yan təsir verirsə, sidik kisəsinə daxil edilən forma və ya digər antimuskarinik seçilə bilər.
Kateterizasiyanı edə bilməyən körpədə və ya ailədə müvəqqəti vezikostomiya seçimdir.

Müalicə

Dərman kifayət etmədikdə

Müdaxilə	Məqsəd
Botulinum toksininin detruzora inyeksiyası	Təzyiqi azaltmaq; effekt təxminən 6–9 ay, təkrarlanır
Sidik kisəsinin augmentasiyası (çox vaxt ileum ilə)	Tutumu artırmaq, təzyiqi azaltmaq
Mitrofanoff appendikovezikostomiyası	Göbəkdən rahat kateterizasiya, müstəqillik
Sidik kisəsi boynu əməliyyatları	Sfinkter zəifliyində quruluğu təmin etmək

Diqqət

Augmentasiya edilmiş sidik kisəsi olan uşaqda qarın ağrısı və qızdırma perforasiya istisna olunana qədər təcili cərrahi haldır. Uzunmüddətdə daş, selik, metabolik asidoz və B12 çatışmazlığı izlənilir.

Müalicə

Bağırsaq rejimi və ümumi qayğı

Qəbizlik və nəcis qaçırma demək olar ki, həmişə müşayiət edir və sidik kisəsinin işini pisləşdirir.
Mərhələli yanaşma: pəhriz və laksativlər, transanal irriqasiya, lazım olduqda antegrad imalə kanalı (MACE/Malone).
Lateks allergiyası riski yüksəkdir: bütün prosedurlarda lateksiz material istifadə olunur və tibbi sənədlərdə qeyd edilir.
Yeniyetməlikdə cinsi sağlamlıq, fertillik və böyüklər təbabətinə planlı keçid (keçid urologiyası kursuna baxın).

Klinik ipucu

Pediatrın rolu: spina bifidalı yenidoğulmuşu ilk həftələrdə uşaq uroloquna göndərmək, asimptomatik bakteriuriyanı müalicə etməmək, qəbizliyi aktiv müalicə etmək, qırmızı bayraqları tanımaq və komanda arasında əlaqəni saxlamaq.

Test

Test: Neyrogen sidik kisəsi

Özünüzü yoxlayın: bir cavab seçin.

Spina bifidalı uşaqda uroloji müalicənin əsas məqsədi nədir?
Kateterizasiya edilən 6 yaşlı uşağın sidiyində bakteriya və leykosit var, qızdırma və digər şikayət yoxdur. Nə etmək lazımdır?
Urodinamikada hansı göstərici yuxarı sidik yolları üçün yüksək risk deməkdir?
Əvvəl kateterizasiyalar arasında quru qalan 10 yaşlı spina bifidalı uşaqda sidik qaçırma artıb və yerişi dəyişib. Nə düşünmək lazımdır?
Spina bifidalı yenidoğulmuşda urodinamik müayinə adətən nə vaxt aparılır?

Kurs tamamlandı

Bütün kurslar Uşaq uroloquna göndəriş meyarları

Mövzu üzrə valideyn məqalələri

Mənbələr

EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2025: Management of neurogenic bladder.
Bauer SB, Austin PF, Rawashdeh YF, et al. International Children’s Continence Society’s recommendations for initial diagnostic evaluation and follow-up in congenital neuropathic bladder and bowel dysfunction in children. Neurourol Urodyn. 2012;31(5):610–614.
Rawashdeh YF, Austin P, Siggaard C, et al. International Children’s Continence Society’s recommendations for therapeutic intervention in congenital neuropathic bladder and bowel dysfunction in children. Neurourol Urodyn. 2012;31(5):615–620.

Material tibb mütəxəssisləri üçündür və qüvvədə olan klinik tövsiyələrə əsaslanır. Konkret xəstə barədə qərarı müalicə edən həkim verir.