Uretra prolapsi nima?
Siydik chiqarish kanalining (uretraning) ichki shilliq qavati uning tashqi teshigidan tashqariga chiqib, teshik atrofida shishgan halqa hosil qiladi. Bu holat uretra prolapsi deb ataladi.
Koʻpincha balogʻat davridan oldingi qizlarda uchraydi. Aniq sababi maʼlum emas. Qorin ichidagi bosimni oshiradigan holatlar, masalan, kuchli yoʻtal va ich qotishi prolapsga zamin yaratishi mumkin. Ortiqcha vazn va jinsiy aʼzolar sohasining shikastlanishi ham xavf omillari hisoblanadi.
Belgilari
- ichki kiyim yoki taglikda oz miqdordagi qon dogʻi: ota-onalar prolapsni koʻpincha shu tarzda payqaydi,
- siydik chiqarish teshigi atrofida qizil yoki binafsharang, halqasimon shish,
- koʻpincha ogʻriq boʻlmaydi, baʼzan siyganda yoki artganda noqulaylik seziladi,
- kamdan-kam hollarda siyish qiyinlashadi.
Tashxis
Odatda shifokor koʻrigi yetarli: halqasimon shishning markazida siydik chiqarish teshigi koʻrinadi. Koʻpincha tashxis uchun murakkab tekshiruvlar kerak boʻlmaydi. Qizlarda jinsiy aʼzolardan qon ketishining boshqa sabablari ham bor, masalan, qinda yot jism yoki vulvovaginit. Shuning uchun qon koʻrganingizda oʻzingiz tashxis qoʻymang, bolani shifokorga koʻrsating.
Nega davolamasdan qoldirib boʻlmaydi?
Tashqariga chiqqan shilliq qavat vaqt oʻtishi bilan qisilishi, undagi qon aylanishi buzilishi, yuzasi yaralanishi mumkin. Bunda toʻqima nobud boʻlishi (nekroz), ogʻriq kuchayishi va operatsiya kerak boʻlishi mumkin. Shuning uchun prolapsni oʻz vaqtida davolash kerak.
Davolash
- Estrogenli krem: shifokor koʻrsatgan oz miqdordagi (noʻxatdek) krem kuniga 1–2 marta bevosita qizargan joyga surtiladi. Krem qisqa muddat, prolaps bitguncha ishlatiladi; muddatini shifokor belgilaydi.
- Iliq suvda oʻtirish: bola kuniga 2 marta 15–20 daqiqa sayoz iliq suvda oʻtiradi.
- Sababni bartaraf etish: ich qotishi va uzoq davom etayotgan yoʻtal davolanadi.
Antibiotik prolapsni davolamaydi va faqat bir vaqtning oʻzida infeksiya boʻlsa tayinlanadi.
Operatsiya qachon kerak?
Krem va vanna har doim ham yordam bermaydi. Tashqariga chiqqan shilliq qavatni kesib olib tashlash quyidagi hollarda koʻrib chiqiladi:
- davolashga qaramay prolaps oʻtmasa,
- prolaps bitgandan keyin yana paydo boʻlsa,
- qon ketishi davom etsa, kuchli ogʻriq yoki siyishda qiyinchilik boʻlsa,
- chiqqan toʻqimada qon aylanishi buzilsa (tromboz, nekroz).
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
Ichki kiyim yoki taglikda qon koʻrsangiz, bolani shifokorga koʻrsating. Bola siya olmasa, shish sohasida kuchli ogʻriq boʻlsa yoki qon ketishi kuchaysa, rejali qabulni kutmasdan shoshilinch murojaat qiling.
Prolaps davolashdan keyin ham takrorlanishi mumkin. Shuning uchun davolash tugagandan keyin ham nazorat koʻriklariga keling va ich qotishining oldini oling.
Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak?
Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring.
- Siya olmaslik yoki siyishda jiddiy qiyinchilik
- Shish sohasida kuchli ogʻriq
- Toʻxtamaydigan yoki kuchayib borayotgan qon ketishi
Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma
Uretra prolapsi asosan balogʻatdan oldingi qizlarda uchraydi, murojaat paytidagi oʻrtacha yosh taxminan 4. Eng koʻp uchraydigan shikoyat genital qon ketishi; markazida meatus joylashgan halqasimon (“doughnut”) giperemiyalangan hosila odatda klinik tashxis uchun yetarli. Qorin ichi bosimini oshiruvchi omillar (surunkali yoʻtal, ich qotishi) davolanishi kerak. Konservativ davolash mahalliy estrogen kremi va iliq oʻtirma vannalardan iborat; 278 ta pediatrik holat sharhida dori bilan davolash barcha bemorlarning 19%ida (birinchi tanlov sifatida qoʻllangan qizlarning 32,7%ida) muvaffaqiyatli boʻlgan, retsidiv davolashdan 2 yilgacha keyin ham qayd etilgan. Konservativ davolash samarasizligi, retsidiv, davom etayotgan qon ketishi, siydik tutilishi va asoratlangan prolaps (tromboz, nekroz) jarrohlik yoʻli bilan kesib olib tashlashga asos boʻladi. Differensial tashxisda yot jism, vulvovaginit, uretral karunkul, ektopik ureterotsele va oʻsma hisobga olinadi; zoʻravonlikka shubha boʻlsa, ehtiyotkor koʻrik va ota-ona bilan batafsil suhbat tavsiya etiladi.
Qabulda nima qilinadi?
- Tashqi jinsiy aʼzolar ehtiyotkorlik bilan koʻrikdan oʻtkaziladi, shishning rangi va oʻlchami baholanadi.
- Ich qotishi, uzoq davom etayotgan yoʻtal va siyish bilan bogʻliq shikoyatlar soʻraladi.
- Krem va iliq suvda oʻtirish bilan davolash tushuntiriladi, nazorat koʻrigi rejalashtiriladi.
Koʻp beriladigan savollar
Qon qayerdan kelyapti: siydik chiqarish kanalidanmi yoki qindanmi?
Ota-ona qonni koʻpincha ichki kiyim yoki taglikda koʻradi, uning manbasini uyda aniqlash qiyin. Uretra prolapsida qon siydik chiqarish teshigidagi shishdan keladi. Qizlarda jinsiy aʼzolardan qon ketishining boshqa sabablari ham boʻlgani uchun bolani albatta shifokorga koʻrsating.
Operatsiya qachon kerak?
Krem va vanna yordam bermasa, prolaps bitgandan keyin yana paydo boʻlsa, qon ketishi davom etsa, kuchli ogʻriq yoki siyishda qiyinchilik boʻlsa.
Antibiotik berish kerakmi?
Antibiotik prolapsning oʻzini davolamaydi. Shifokor uni faqat bir vaqtning oʻzida infeksiya boʻlsa tayinlaydi.
Mavzuga oid
Manbalar
- Kacimi SEO et al. Conservative approach for the treatment of urethral prolapse in children: case report and literature review of 278 pediatric cases. Afr J Urol, 2021.
- Seck NF et al. Conservative management of urethral prolapse in African girls: a report of 15 cases. Afr J Urol, 2022.
- Gill BC. Urethral prolapse. Medscape, 2021.
- SickKids staff. Urethral prolapse. AboutKidsHealth, 2019.
- The Royal Children's Hospital Melbourne. Clinical Practice Guideline: Vulval and vaginal conditions.
Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi.
Yangilangan: