Vulvovaginit nima?
Vulvovaginit tashqi jinsiy aʼzolar (vulva) va qin kirish qismining taʼsirlanishi va yalligʻlanishidir. Balogʻat davrigacha boʻlgan qizlarda tez-tez uchraydi va koʻpincha gigiyena choralari bilan oʻtib ketadi. Bu yoshda estrogen kam boʻlgani uchun shu sohaning terisi yupqa va sezgir boʻladi.
Sabablari
Eng koʻp uchraydigan turi nospetsifik vulvovaginit: aniq bir mikrob boʻlmaydi, bir nechta omil birgalikda taʼsirlanish keltirib chiqaradi:
- sovun qoldigʻi, koʻpikli vanna, kir yumshatgich, antiseptik vositalar,
- tor kiyim, hoʻl choʻmilish kiyimi yoki hoʻl taglik,
- hojatdan keyin sohaning yaxshi tozalanmasligi, terida qolgan siydik va najas.
Kamroq hollarda sabab boshqacha boʻladi:
- gijjalar (enterobioz): ayniqsa kechasi qichishish va ogʻriq,
- bakteriyalar, koʻpincha A guruh streptokokk: kuchli qizarish va ogʻriq,
- qinda yot jism, masalan, hojatxona qogʻozi boʻlagi: badboʻy, baʼzan qon aralash ajralma.
Zamburugʻ (kandida) balogʻatgacha kam uchraydigan sabab. U antibiotik qabul qilgandan keyin yoki immunitet zaif boʻlganda uchrashi mumkin.
Kamdan-kam hollarda oʻxshash shikoyatlar jinsiy zoʻravonlik bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Shifokor koʻrik paytida bu ehtimolni ham hisobga oladi.
Belgilari
- qichishish, achishish, noqulaylik,
- qin kirish qismi atrofida qizarish va shish,
- ichki kiyimda ajralma izlari, baʼzan qon aralash,
- siyishda achishish.
Oʻxshash holatlardan farqi
- Siydik yoʻllari infeksiyasi: siyishda achishish bunda ham boʻladi, lekin mikrob siydikda topiladi. Zarur boʻlsa shifokor siydik tahlili tayinlaydi.
- Labial sinexiya: kichik jinsiy lablar yopishib qoladi, oʻrtada ingichka chiziq koʻrinadi, koʻpincha qizarish va ajralma boʻlmaydi.
Davolash va gigiyena
Aksariyat hollarda dori kerak boʻlmaydi, gigiyena qoidalari yetarli:
- Sovun, koʻpikli vanna va antiseptik ishlatmang. Sohani iliq suv bilan yuving va ishqalamasdan, yengil bosib quriting.
- Qizchani sovunsiz, sayoz iliq suvga oʻtqazing.
- Qizingizga hojatdan keyin oldindan orqaga qarab artinishni, siyayotganda oyoqlarini kengroq ochib oʻtirishni oʻrgating.
- Paxta matosidan ichki kiyim kiydiring, tunda keng pijama yoki tungi koʻylak tanlang.
- Hoʻl choʻmilish kiyimi va hoʻl taglikni darhol almashtiring.
Sabab bakteriya yoki gijja boʻlsa, shifokor tegishli dorini tayinlaydi. Gijja aniqlansa, oilaning barcha aʼzolari davolanadi.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
- gigiyena choralariga qaramay shikoyatlar oʻtmasa yoki qaytalansa,
- ajralma koʻp, badboʻy yoki qon aralash boʻlsa,
- kuchli qizarish va ogʻriq boʻlsa,
- tungi qichishish bolaning uyqusini buzsa,
- isitma bilan birga siyishda ogʻriq boʻlsa.
Bu yoshda qinning ichki koʻrigi oʻtkazilmaydi. Zarur boʻlsa surtma faqat tashqaridan, qin kirish qismidan olinadi.
Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak?
Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi rejali qabulni kutmang: shu kuni shifokorga murojaat qiling.
- Qindan qon aralash yoki badboʻy ajralma
- Jinsiy aʼzolar sohasida kuchli qizarish va ogʻriq
- Isitma bilan birga siyishda ogʻriq
Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma
Balogʻatgacha boʻlgan qizlarda vulvovaginitning eng koʻp uchraydigan turi nospetsifik vulvovaginit: gigiyena, namlik va kontakt taʼsirlovchilar (sovun qoldigʻi, koʻpikli vanna, kir yumshatgichlar, antiseptiklar) asosiy rol oʻynaydi. Aksariyat hollarda qoʻshimcha tekshiruv talab qilinmaydi; siydik tahlili va ekmasi koʻrib chiqilishi mumkin. Koʻp yoki badboʻy ajralmada surtma faqat introitusdan olinadi, prepubertat qizlarda ichki vaginal koʻrik oʻtkazilmaydi va ichkaridan surtma olinmaydi. Bir seriyada patogen bakteriyalar holatlarning 36%ida topilgan, ularning 59%i A guruh β-gemolitik streptokokk boʻlgan, Candida esa birorta bemorda aniqlanmagan; shuning uchun antibiotik bakteriologik natijaga qarab tanlanishi kerak. Tungi qichishish va ogʻriq enterobiozga shubha uygʻotadi (oilaning barcha aʼzolari davolanadi), qon aralash yoki badboʻy ajralma esa qinda yot jism borligiga shubha uygʻotadi. Jinsiy zoʻravonlik kamdan-kam hollarda vulvovaginit koʻrinishida namoyon boʻlishi mumkin va buni yodda tutish kerak. Davomli yoki qaytalanuvchi holatlar bolalar ginekologi bilan muhokama qilinadi.
Qabulda nima qilinadi?
- Tashqi jinsiy aʼzolar ehtiyotkorlik bilan, faqat tashqaridan koʻrikdan oʻtkaziladi.
- Gigiyena odatlari, ishlatiladigan sovun va choʻmilish vositalari soʻraladi.
- Zarur boʻlsa siydik tahlili qilinadi va qin kirish qismidan surtma olinadi.
Koʻp beriladigan savollar
Bu siydik yoʻllari infeksiyasidan qanday farq qiladi?
Siyishda achishish ikkala holatda ham boʻlishi mumkin. Vulvovaginitda taʼsirlanish tashqarida, jinsiy aʼzolar sohasida boʻladi, siydik yoʻllari infeksiyasida esa mikrob siydikda topiladi. Qaysi biri ekanini siydik tahlili koʻrsatadi.
Labial sinexiyadan farqi nima?
Labial sinexiyada kichik jinsiy lablar bir-biriga yopishib qoladi, oʻrtada ingichka chiziq koʻrinadi va koʻpincha shikoyat boʻlmaydi. Vulvovaginitda lablar alohida, birinchi oʻrinda qizarish, qichishish va ajralma turadi. Taʼsirlanish va yalligʻlanish keyinchalik sinexiyaga olib kelishi mumkin.
Zamburugʻga qarshi krem yordam beradimi?
Balogʻatgacha zamburugʻ infeksiyasi kam uchraydi va bu yoshda zamburugʻga qarshi kremlar odatda yordam bermaydi. Kremni faqat shifokor tayinlagan boʻlsa ishlating.
Mavzuga oid
- Labial sinexiyaLabial fuziya, kichik jinsiy lablarning bitishib qolishiKasallik
- Siydik yoʻllari infeksiyasiSiydik pufagi yalligʻlanishi, sistit, SYIKasallik
- Uretra prolapsiSiydik chiqarish kanali shilliq qavatining tashqariga chiqishiKasallik
- Vaginal reflyuksVezikovaginal reflyuks, siydikning qinga oqib kirib, u yerda vaqtincha toʻplanishiKasallik
Manbalar
- The Royal Children's Hospital Melbourne. Clinical Practice Guideline: Vulval and vaginal conditions.
- Stricker T et al. Vulvovaginitis in prepubertal girls. Arch Dis Child, 2003.
- Hudson R. Paediatric vulvovaginitis. Patient.info, 2023.
- Ben-Joseph EP. Vaginitis in children. KidsHealth (Nemours), 2023.
Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi.
Yangilangan: