Uşaq Urologiyası Dr. Pərviz Hacıyev
Sidik ifrazı və infeksiyalar

Pielonefrit: uşaqlarda böyrək infeksiyası

Uşaqlarda qızdırmalı böyrək infeksiyası: əlamətləri, müalicə müddəti, böyrək çapığı riski və hansı müayinələrin lazım olduğu.

Qısa cavab

Təcilidirmi?
Bəli. Antibiotikə həmin gün başlanmalıdır.
Əsas əlamət
Səbəbsiz yüksək qızdırma, körpələrdə çox vaxt yeganə əlamət.
Müalicə müddəti
Adətən 7–10 gün antibiotik.
Sonra
USM, lazım olduqda reflyusa və çapığa görə müayinə.

Pielonefrit nədir?

Pielonefrit bakteriyaların sidik yolları ilə yuxarı qalxaraq böyrəyə çatması və böyrək toxumasının iltihablanmasıdır. Bu, sidik yolu infeksiyasının ən ciddi formasıdır və demək olar ki, həmişə qızdırma ilə gedir.

Körpələrdə səbəbi aydın olmayan qızdırmanın ən çox rast gəlinən bakterial səbəblərindən biridir.

Əlamətləri

  • 38°C-dən yüksək qızdırma, bəzən titrəmə,
  • körpələrdə: qıcıqlanma, zəif əmmə, qusma, halsızlıq, bəzən yeganə əlamət qızdırma olur,
  • böyük uşaqlarda: yan və ya bel ağrısı, qarın ağrısı, ürəkbulanma,
  • sidiyə gedərkən yanma, tez-tez sidiyə getmə, pis qoxulu sidik.

Diaqnoz

  • Sidik analizi və əkmə düzgün üsulla götürülmüş nümunədən (necə götürməli),
  • qan analizləri: iltihab göstəriciləri, ağır hallarda böyrək funksiyası,
  • USM: böyrəklər, sidik yollarının genişlənməsi, abses və ya tıxanma.

Müalicə

Antibiotikə diaqnozdan dərhal sonra, əkmə nəticəsini gözləmədən başlanır. Sonra əkmə nəticəsinə görə lazım olduqda dəyişdirilir.

  • Vəziyyəti stabil, ağızdan dərman qəbul edə bilən uşaqlar adətən ağızdan antibiotiklə evdə müalicə olunur.
  • Kiçik körpələr, ağır vəziyyətdə olan, qusan uşaqlar venadaxili antibiotik üçün xəstəxanaya yerləşdirilir, vəziyyət yaxşılaşdıqda ağızdan dərmana keçilir.
  • Ümumi müddət adətən 7–10 gündür.
  • Bol maye, qızdırmasalıcı.

Qızdırma adətən 24–48 saat ərzində azalır. Azalmırsa, uşaq yenidən müayinə olunmalıdır.

Sonrakı müayinələr

Pielonefrit keçirmiş uşaqda səbəbi aydınlaşdırmaq və böyrəyi qorumaq vacibdir:

  • USM: ilk qızdırmalı infeksiyadan sonra hər uşağa.
  • MSUQ: reflyuksu yoxlamaq üçün, USM-də dəyişiklik, təkrarlanan infeksiya və ya atipik gediş olduqda.
  • DMSA: böyrək çapığını görmək üçün, infeksiyadan 4–6 ay sonra.

Böyrək çapığı

Bəzi uşaqlarda iltihablanmış böyrək sahəsi çapıqla sağalır. Çapıq kiçikdirsə, adətən heç bir problem yaratmır. Geniş və ya iki tərəfli çapıqlar illər sonra yüksək arterial təzyiqə və böyrək funksiyasının azalmasına səbəb ola bilər. Ona görə böyrəyində çapıq olan uşaqların arterial təzyiqi və sidik analizi vaxtaşırı yoxlanılır.

Nə vaxt təcili müraciət etməli?

Aşağıdakılardan biri varsa, növbəti qəbulu gözləməyin: həkimə zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə gedin.

  • 3 aylıqdan kiçik körpədə hər hansı qızdırma
  • Qusma, maye və dərmanı içə bilməmə
  • Yuxululuq, oyatmaqda çətinlik, soyuq və ya mərmər rəngli əl-ayaq
  • Sidiyin çox azalması
  • Müalicənin 48 saatından sonra davam edən qızdırma

Pediatr və ailə həkimi üçün qeyd

Qızdırmalı körpədə sidik analizi ilk araşdırmalardan olmalıdır. 3 aylıqdan kiçik körpələr, toksik görünən, qusan və ya ağızdan qəbul edə bilməyən uşaqlar venadaxili müalicə üçün xəstəxanaya yerləşdirilməlidir. Ağızdan müalicə seçilmiş uşaqlarda nəticələr venadaxili müalicə ilə müqayisəlidir. Antibiotikə 48–72 saatda cavab olmadıqda abses və tıxanmanı istisna etmək üçün USM təkrarlanmalıdır.

Qəbulda nə olur?

  1. Keçirilmiş infeksiyaların sənədləri, əkmə nəticələri və müalicə müddəti nəzərdən keçirilir.
  2. USM ilə böyrəklər və sidik yolları qiymətləndirilir.
  3. Reflyuks və böyrək çapığı riskinə görə MSUQ və ya DMSA planlanır.
  4. Qəbizlik, tualet vərdişləri və profilaktika barədə tövsiyələr verilir.
WhatsApp ilə qəbula yazıl Uşaq Urologiyası Mərkəzi, Badam Medical Center, Bakı

Tez-tez verilən suallar

Pielonefrit böyrəyə zərər verirmi?

Əksər uşaqlar iz qalmadan sağalır. Təkrarlanan və ya gec müalicə olunan infeksiyalar böyrəkdə çapıq qoya bilər. Ona görə qızdırmanı ciddi qəbul etmək və müalicəyə tez başlamaq ən vacibdir.

Uşaq xəstəxanaya yatmalıdırmı?

Kiçik körpələr və vəziyyəti ağır olan, qusan uşaqlar xəstəxanada müalicə olunur. Digər uşaqlar çox vaxt ağızdan antibiotiklə evdə müalicə edilə bilər, amma 48 saat ərzində həkim yoxlaması vacibdir.

Əlaqəli mövzular

Mənbələr

  • EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2025: Urinary tract infections in children.
  • Strohmeier Y və həmmüəlliflər. Antibiotics for acute pyelonephritis in children. Cochrane Database Syst Rev, 2014.

Bu səhifə maarifləndirmə məqsədi daşıyır. Uşağınızın müalicəsi barədə qərar müayinədən sonra həkimlə birlikdə verilir.

Zəng et