Təmiz fasiləli kate­teri­zasiya: valideynlər üçün xatırlatma

Bu səhifə xəstəxanada sizə öyrədilənləri xatırlatmaq üçündür və praktik təlimi əvəz etmir. Həkiminizin və ya tibb bacısının verdiyi fərdi təlimat həmişə əsasdır.

Kateterizasiya nə üçündür?

Sidik kisəsi özü tam boşalmadıqda, məsələn, neyrogen sidik kisəsində, o, nazik kateterlə müntəzəm boşaldılır. Kateter sidik kanalı ilə sidik kisəsinə salınır, sidik axdıqdan sonra çıxarılır. Spina bifida ilə doğulan körpələrdə kateterizasiyaya adətən doğuşdan sonra mümkün qədər tez başlanır.

Təmiz texnika, steril yox

Evdə uzunmüddətli fasiləli kateterizasiya üçün öyrədilmiş təmiz texnika kifayətdir; xəstəxanada kateterin qoyulma üsulu isə prosedura və infeksiyaya nəzarət qaydalarına görə seçilir. Təmiz texnika:

• kateterizasiyadan əvvəl və sonra əllərinizi sabun və su ilə yuyub yaxşı qurulayın,
• cinsiyyət nahiyəsini öyrədildiyi kimi təmizləyin: qızlarda dodaqları aralayıb yuxarıdan aşağıya, oğlanlarda sidik kanalı dəliyindən başlayıb kənarlara doğru,
• hər dəfə yeni kateter götürün; kateteri yalnız xüsusi növ olduqda və tibb bacısı bunu öyrətdikdə təkrar istifadə edin,
• hidrofil kateter deyilsə, suda həll olan sürtkü gel istifadə edin.

Körpəni arxası üstə uzadın. Böyük uşaq üçün çox vaxt unitazda oturmaq rahatdır.

Gündə neçə dəfə?

Kateterizasiyanın sayını və saatlarını həkim təyin edir. Uşaq özü sidiyə gedə bilmirsə, adətən gündə 4–6 dəfə, qismən özü gedə bilirsə, çox vaxt gündə 1–3 dəfə aparılır. Rejimi özbaşına dəyişməyin. Sidik yolu infeksiyası zamanı həkim kateterizasiyanı müvəqqəti olaraq daha tez-tez etməyi məsləhət görə bilər.

Qəbizlik kateterin keçməsini çətinləşdirir. Bağırsağın müntəzəm boşalması sidik kisəsinin müalicəsinin bir hissəsidir.

Bağça və məktəb

• Bağça və ya məktəb işçilərinə kateterizasiyanın öyrədilməsini həkim və ya tibb bacısı ilə əvvəlcədən planlayın.
• Kateterlər və ləvazimatlar üçün təmiz, gözdən uzaq saxlama yeri razılaşdırın.
• Proseduru təhlükəsizliyi pozmadan mümkün qədər qısa və sadə edin ki, uşaq dərsdən az ayrılsın.
• Uşaqda spina bifida varsa, müəllimləri lateks allergiyası riski barədə xəbərdar edin.

Lateks allergiyası

Spina bifidalı uşaqlarda lateks allergiyası riski yüksəkdir. Körpəlikdən lateks tərkibli kateter, əlcək və digər tibbi məhsullardan, həmçinin rezin şarlardan qaçının. Reaksiya yüngül (dəri qıcıqlanması, səpgi, övrə, göz qaşınması, asqırma) və ya ağır (geniş övrə, xırıltılı nəfəs, öskürək, göz ətrafında şişkinlik, qusma) ola bilər. Ağır reaksiyada dərhal təcili yardım çağırın.

Problemlər və nə etməli

• Kateter keçmir. Zorla itələməyin. Uşaqdan dərin nəfəs almasını xahiş edin, vəziyyətini dəyişin, kateteri yüngül təzyiqlə tutub 1–2 dəqiqə gözləyin: sfinkter çox vaxt rahatlaşıb açılır. Yenə keçmirsə, növbəti kateterizasiya vaxtını gözləmədən həkimə və ya tibb bacısına zəng edin.
• Sidikdə və ya kateterdə qan. Qanaxma güclüdürsə, dayanmırsa və ya təkrarlanırsa, həkimə müraciət edin: davamlı qanaxma infeksiya əlaməti ola bilər.
• Bulanıq, pis qoxulu sidik. Qızdırma və ya ağrı ilə birlikdədirsə, infeksiya ola bilər: mümkün qədər tez həkimə müraciət edin.
• Şikayət olmadan sidikdə mikrob. Kateterizasiya aparılan uşaqlarda buna tez-tez rast gəlinir və adətən müalicə tələb etmir. Antibiotiki yalnız həkim təyin etdikdə verin.