Uşaq Urologiyası Dr. Pərviz Hacıyev
RU +994 50 444 30 35
Sidik kisəsi və uretra

Arxa uretral klapan (PUV)

Oğlanlarda sidik kanalını daraldan anadangəlmə pərdə: hamiləlikdə və doğuşdan sonra əlamətləri, endoskopik klapan ablasiyası və ömürlük izləmənin əhəmiyyəti.

Yazan: Dr. Pərviz Hacıyev, uşaq uroloqu. Yenilənib:

Qısa cavab

Təcilidirmi?
Bəli. Şübhə olduqda doğuşdan sonra ilk günlərdə müayinə və müalicə lazımdır.
Kimdə olur?
Yalnız oğlanlarda, təxminən 5000–8000 doğuşdan birində.
Müalicə
Endoskopik klapan ablasiyası, kəsiksiz.
Sonra
Böyrək və sidik kisəsinin ömürlük izlənməsi.

Arxa uretral klapan nədir?

Oğlanlarda sidik kanalının (uretranın) sidik kisəsinə yaxın hissəsində ana bətnində düzgün sorulmayan nazik pərdə qala bilər. Bu pərdəyə arxa uretral klapan (PUV) deyilir. O, sidiyin çıxışını qismən bağlayır, sidik kisəsi sidiyi çıxarmaq üçün həddindən artıq güc sərf edir, divarı qalınlaşır, təzyiq yuxarıya, sidik axarlarına və böyrəklərə ötürülür.

Bu, oğlan uşaqlarında sidik yollarının ən ağır anadangəlmə tıxanmasıdır və təxminən 5000–8000 oğlandan birində rast gəlinir.

Necə aşkarlanır?

Hamiləlikdə

Döl USM-də tipik mənzərə belədir: hər iki böyrəkdə və sidik axarlarında genişlənmə, böyük və qalın divarlı sidik kisəsi, sidik kisəsinin altında genişlənmiş uretra («açar dəliyi» əlaməti). Ağır hallarda dölətrafı maye azalır, bu da ağciyərlərin inkişafına təsir edə bilər.

Doğuşdan sonra

Hamiləlikdə aşkarlanmayan uşaqlarda bu əlamətlər ola bilər:

  • zəif, damcı-damcı sidik axını, sidiyə gedərkən gərginləşmə,
  • qarında ələ gələn dolu sidik kisəsi,
  • qızdırmalı sidik yolu infeksiyası,
  • zəif əmmə, qusma, çəki almama,
  • böyük uşaqlarda gündüz sidik qaçırma, zəif sidik axını.

Diaqnoz

  • USM: böyrəklərin, sidik axarlarının genişlənməsi, sidik kisəsi divarının qalınlığı.
  • MSUQ: diaqnozu təsdiqləyən əsas müayinədir. Sidiyə getmə zamanı genişlənmiş arxa uretra və klapan səviyyəsində daralma görünür. Çox vaxt reflyuks da aşkarlanır.
  • Qan analizləri: kreatinin və elektrolitlər böyrək funksiyasını göstərir.

Müalicə

İlk addım: sidiyin axmasını təmin etmək

Diaqnoz şübhəli olan kimi sidik kisəsinə nazik kateter qoyulur. Bu, böyrəklər üzərindəki təzyiqi dərhal azaldır.

Klapanın kəsilməsi (ablasiya)

Körpənin vəziyyəti sabitləşəndən sonra narkoz altında sidik kanalından çox nazik sistoskop salınır və klapan kəsilir. Kəsik yoxdur. Ətraflı: sistoskopiya və klapan ablasiyası.

Çox kiçik və ya vaxtından əvvəl doğulmuş körpələrdə sistoskop sidik kanalından keçmirsə, sidik kisəsi müvəqqəti olaraq qarın dərisinə açıla bilər (vezikostomiya). Klapan uşaq böyüdükdən sonra kəsilir.

Ömürlük izləmə niyə vacibdir?

Klapan kəsilsə də, ana bətnində təsirlənmiş böyrəklər və sidik kisəsi tam normal olmaya bilər. Uşaqların bir qismində illər sonra xroniki böyrək çatışmazlığı inkişaf edir. Sidik kisəsinin işi də zamanla dəyişə bilər («klapan sidik kisəsi»): sidik kisəsi tam boşalmır, təzyiq yüksək qalır və ya gecələr çox sidik ifraz olunur.

Ona görə izləmə ömürlükdür və bunları əhatə edir:

  • müntəzəm USM, qan və sidik analizləri,
  • arterial təzyiqin ölçülməsi,
  • sidik kisəsinin işinin qiymətləndirilməsi (urofloumetriya, urodinamika),
  • lazım olduqda dərman müalicəsi, gecə sidik kisəsinin boşaldılması və ya kateterizasiya,
  • uşaq nefroloqu ilə birgə izləmə.

Vaxtında müalicə və diqqətli izləmə böyrəklərin ömrünü xeyli uzadır.

Nə vaxt təcili müraciət etməli?

Aşağıdakılardan biri varsa, növbəti qəbulu gözləməyin: həkimə zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə gedin.

  • Oğlan körpədə zəif, damcı-damcı sidik axını və ya sidiyə gedərkən gərginləşmə
  • Qarnın aşağı hissəsində əllə hiss olunan dolu sidik kisəsi
  • Qızdırma, qusma, zəif əmmə, çəki almama
  • Gün ərzində sidiyin çox az olması

Pediatr və ailə həkimi üçün qeyd

Antenatal USM-də iki tərəfli hidroureteronefroz, qalın divarlı genişlənmiş sidik kisəsi və genişlənmiş arxa uretra (açar dəliyi əlaməti), dölətrafı mayenin azalması olan oğlanda doğuşdan dərhal sonra sidik kisəsinə kateter qoyulmalı, kreatinin və elektrolitlər izlənməli, uşaq təcili uşaq uroloquna göndərilməlidir. Qeyd: ilk 24–48 saatda qan kreatinini ananın səviyyəsini əks etdirir.

Qəbulda nə olur?

  1. Doğuşdan sonra sidik kisəsinə nazik kateter qoyularaq sidiyin rahat axması təmin edilir.
  2. USM və MSUQ ilə diaqnoz təsdiqlənir, qan analizləri ilə böyrək funksiyası izlənilir.
  3. Körpə stabil olduqda sistoskopla klapan kəsilir (ablasiya).
  4. Sonrakı illərdə böyrək funksiyası, sidik kisəsinin işi və arterial təzyiq müntəzəm yoxlanılır.
WhatsApp ilə qəbula yazıl Uşaq Urologiyası Mərkəzi, Badam Medical Center, Bakı

Tez-tez verilən suallar

Klapan kəsildikdən sonra uşaq tam sağalırmı?

Klapanın kəsilməsi tıxanmanı aradan qaldırır, amma böyrəklər və sidik kisəsi ana bətnində təsirlənmiş ola bilər. Ona görə bəzi uşaqlarda böyrək funksiyası zəif qalır və ya sidik kisəsinin işində pozğunluq olur. Ömürlük izləmə bunu vaxtında tutmaq üçündür.

Gələcəkdə uşaq atası ola biləcəkmi?

Əksər hallarda bəli. Bəzi kişilərdə toxum mayesinin ifrazında problemlər ola bilər, bu barədə yeniyetməlik dövründə danışılır.

Əlaqəli mövzular

Mənbələr

  • EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2025: Posterior urethral valves.
  • Deshpande AV. Current strategies to predict and manage sequelae of posterior urethral valves in children. Pediatr Nephrol, 2018.

Bu səhifə maarifləndirmə məqsədi daşıyır. Uşağınızın müalicəsi barədə qərar müayinədən sonra həkimlə birlikdə verilir.

Zəng et