Qasıq yırtığı və hidrosele

Məqsədlər

Bu kursdan sonra

• Uşaqlarda qasıq yırtığı və hidroselenin ortaq səbəbini izah etmək.
• Yırtığı hidroseledən klinik olaraq ayırmaq.
• Sıxılmış yırtığı tanımaq və ilk addımları bilmək.
• Əməliyyat vaxtını yaşa və vəziyyətə görə seçmək.
• Hidroselenin hansı hallarda izlənildiyini, hansı hallarda əməliyyat olunduğunu bilmək.

Əsaslar

Rəqəmlərlə

• 1–5%vaxtında doğulan uşaqlarda yırtıq
• çox daha yüksəkvaxtından əvvəl doğulanlarda
• ~6:1oğlan/qız nisbəti
• ~60%sağ tərəfli

Uşaqlarda qasıq yırtığı demək olar ki, həmişə çəp (indirekt) yırtıqdır: xayanın enməsi zamanı yaranan prosessus vaginalis bağlanmır və qarın boşluğundan bağırsaq, piylik və ya qızlarda yumurtalıq bu kanala çıxır.

Kanal dar olduqda yalnız maye keçir və kommunikasiyalı hidrosele yaranır. Eyni anatomik problem, fərqli klinik mənzərə.

Əsaslar

Spektr: yırtıqdan hidroseleyə

Diaqnostika

Yırtıq, yoxsa hidrosele?

• Şişkinliyin üstünə çıxmaq mümkündürmü? Hidroselenin yuxarı sərhədi əllənir, yırtıq isə qasıq kanalına uzanır.
• Geri gedirmi? Yırtıq çox vaxt basdıqda və ya uşaq sakitləşdikdə geri gedir.
• Ölçü dəyişirmi? Gün ərzində dəyişən hidrosele kommunikasiyalıdır.
• Xaya ayrıca əllənirmi? Gərgin hidrosele xayanı gizlədə bilər.
• Valideynin çəkdiyi foto və ya video çox faydalıdır: müayinə zamanı yırtıq görünməyə bilər.

Diaqnoz adətən klinikdir. USM yalnız şübhəli hallarda, xaya əllənmədikdə və ya yeniyetmədə yeni yaranmış hidrosele olduqda lazımdır.

Diaqnostika

Sıxılmış yırtıq

Yırtığa çıxan orqan geri qayıtmır və qan dövranı pozulur. Risk ən çox həyatın ilk ilində, xüsusən vaxtından əvvəl doğulanlarda yüksəkdir.

• Bərk, ağrılı, geri getməyən şişkinlik.
• Dayanmayan ağlama, qusma, qarın köpməsi.
• Gec mərhələdə qızartı, göyərmə, bağırsaq keçməzliyi əlamətləri.
• Sıxılmış yırtıq xayanın qan dövranını da poza bilər.

1. Sıxılma şübhəsi
2. Təcili cərrahi müayinə
3. Ağrısızlaşdırma ilə ehtiyatlı manual reduksiya
4. Uğurludursa, 24–72 saat ərzində əməliyyat
5. Uğursuzdursa və ya peritonit əlamətləri varsa, təcili əməliyyat

Diaqnostika

Qızlarda yırtıq

• Qızlarda yırtıq daha az rast gəlinir, kisədə çox vaxt yumurtalıq olur.
• Geri getməyən yumurtalıq burulma və işemiya riski səbəbindən tez əməliyyat tələb edir.
• Nadir hallarda yırtıq kisəsində xaya tapılır: bu, androgen həssaslığının tam olmaması sindromu (46,XY) ola bilər. İki tərəfli yırtığı olan qızlarda bu ehtimal nəzərə alınmalıdır.

Müalicə

Yırtıqda əməliyyat vaxtı

Müalicə

Əməliyyat üsulları

Açıq herniotomiya: qasıq qırışığından kiçik kəsiklə kisə tapılır, toxum ciyəsindən ayrılır və yüksək bağlanır. Uşaqlarda mesh istifadə edilmir.

Laparoskopik üsul: daxili qasıq halqası qarın içindən bağlanır, eyni anda qarşı tərəf də yoxlanılır və açıq olarsa bağlana bilər.

Hər iki üsul təhlükəsizdir, nəticələr yaxındır. Açıq üsulda qarşı tərəfin rutin açılması tövsiyə olunmur.

Müalicə

Hidroseledə yanaşma

Uşaqlarda hidrosele əməliyyatı böyüklərdən fərqli olaraq qasıqdan aparılır: açıq qalmış kanal bağlanır. Maye iynə ilə çəkilmir: yenidən yığılır və infeksiya riski var.