Емдеу әдісі қалай таңдалады?
Баладағы тасты емдеу тастың өлшеміне және орнына (бүйректе ме, әлде несепағарда ма), сондай-ақ тастың құрамы мен бүйректің анатомиясына байланысты. Тастың белгілері мен себептері туралы: балаларда бүйрек тасы.
Қай әдіс таңдалса да, барлық балада тастың себебі зерттеледі: түскен немесе алынған тас талдауға жіберіледі, метаболикалық тексеру жүргізіледі.
Әдістерді салыстыру
Кесте Еуропалық урологтар қауымдастығының (EAU) балалардағы тас ауруы бойынша ұсынымдарына негізделген.
| Әдіс | Қашан қарастырылады | Ескерту |
|---|---|---|
| Бақылау | Бүйректің төменгі тостағаншасындағы шағым тудырмайтын жалғыз тас | Тұрақты бақылау |
| Дәрімен түсіру (альфа-блокатор) | Несепағар тасы | Балаларда нұсқаулықтан тыс қолдану, пайдасы туралы деректер қарама-қайшы |
| ESWL | Несепағардағы 10 мм-ден кіші жалғыз тас (бірінші таңдау); бүйректегі 20 мм-ге дейінгі тас | Тіліксіз; кейде қайталама сеанс қажет |
| Уретероскопия | ESWL-ге жарамайтын несепағар тасы | Зәр шығару өзегі арқылы эндоскоппен |
| RIRS (иілгіш уретероскопия) | Бүйректегі кез келген жерде орналасқан 20 мм-ден кіші тас (балама) | Зәр шығару өзегі арқылы эндоскоппен, тіліксіз |
| PNL, мини-PNL | Бүйрек түбекшесіндегі немесе тостағаншасындағы 20 мм-ден үлкен тас | Белдегі шағын тесік арқылы; құралдар баланың өлшеміне қарай таңдалады |
| Ашық немесе лапароскопиялық ота | Сирек жағдайда, басқа әдістермен алынбайтын тастар | Лапароскопия ESWL мен PNL көмектеспеген тастарда тиімді |
Бақылау және дәрі
Кейбір тастар ешқандай шағым тудырмайды. Бүйректің төменгі тостағаншасында орналасқан жалғыз, шағымсыз таста алғашқы қадам ретінде бақылау қолайлы тәсіл болып табылады. Бұл кезде бала дәрігердің бақылауында болады.
Несепағар тастарында тастың түсуін жеңілдету үшін альфа-блокатор деп аталатын дәрі кейде беріледі. Балаларда бұл дәрі нұсқаулығында көрсетілмеген жағдайда қолданылады, әрі оның пайдасы туралы деректер қарама-қайшы.
ESWL
Соққы толқынымен тасты ұсақтау (ESWL) кезінде толқындар дененің сыртынан беріледі, тас ұсақ бөлшектерге бөлінеді және зәрмен шығады. Несепағардағы 10 мм-ден кіші жалғыз таста бұл бірінші таңдау. Диаметрі 20 мм-ге дейінгі бүйрек тастары да ESWL-ге жарамды. Кейде тастан толық тазару үшін қайталама сеанс қажет болады.
Уретероскопия және RIRS
Зәр шығару өзегі (уретра) арқылы жіңішке эндоскоп енгізіледі, тас лазермен ұсақталып алынады. Уретероскопия ESWL-ге жарамайтын несепағар тастарында таңдалады. Иілгіш эндоскоппен бүйректің ішіне жету (RIRS) 20 мм-ден кіші бүйрек тастарында балама әдіс болып табылады.
Тері арқылы нефролитотомия (PNL, мини-PNL)
Белдегі шағын тесік арқылы бүйрекке жол ашылып, тас алынады. Бұл әдіс бүйрек түбекшесіндегі немесе тостағаншасындағы 20 мм-ден үлкен тастарда ұсынылады. Балаларда құралдар олардың кішкентай анатомиясына сай таңдалады. Жіңішкерек құралдармен жасалатын түрі мини-PNL деп аталады.
Ашық және лапароскопиялық ота
Балаларда ашық ота сирек жасалады. Лапароскопиялық ота ESWL және PNL арқылы алынбаған тастарда тиімді.
Тас пен дене қызуы бірге болса
Тас зәрдің ағуын бітеп тастаса және баланың дене қызуы көтерілсе, бұл шұғыл жағдай. Алдымен бүйректе жиналған зәр шұғыл түрде шығарылады, ал тастың өзі инфекция басылғаннан кейін емделеді.
Қашан шұғыл көмекке жүгіну керек?
Төмендегілердің бірі болса, кезекті қабылдауды күтпеңіз: дәрігерге қоңырау шалыңыз немесе ең жақын аурухананың қабылдау бөліміне барыңыз.
- Бүйірдің немесе іштің ауыруымен бірге дене қызуының көтерілуі немесе қалтырау (бітелген бүйректегі инфекция): жоспарлы қабылдауды күтпей, шұғыл жүгініңіз
Педиатр мен отбасылық дәрігерге арналған ескертпе
EAU несеп-тас ауруы бойынша нұсқаулығы (2026, балалар бөлімі): несепағарында 10 мм-ден кіші жалғыз тасы бар балаларға, тастың орнын анықтау мүмкін болса, бірінші желідегі ем ретінде ESWL ұсынылады (күшті); ESWL-ге жарамайтын несепағар тастарында уретероскопия балама болып табылады (күшті). Диаметрі 20 мм-ге дейінгі (~300 мм²) бүйрек тастары ESWL үшін ең қолайлы (күшті), 20 мм-ден үлкен түбекше немесе тостағанша тастарында PNL ұсынылады (күшті), ал ретроградты интраренальды хирургия кез келген орналасудағы 20 мм-ден кіші бүйрек тастары үшін балама (әлсіз). Балаларда альфа-блокаторлармен медикаментозды экспульсиялық терапия (MET) нұсқаулықтан тыс қолданылады, оның пайдасы туралы деректер қарама-қайшы. Нұсқаулықтың жалпы ұсынымы бойынша, обструкция аясында сепсис болса, тостағанша-түбекше жүйесіне шұғыл декомпрессия жасалады, ал тасты емдеу сепсис басылғанша кейінге қалдырылады. Барлық балаларға тас талдауына негізделген метаболикалық бағалау жүргізіледі (күшті).
Қабылдауда не болады?
- Тастың өлшемі, орны, саны және бүйректің кеңеюі УДЗ арқылы, қажет болса төмен дозалы КТ арқылы бағаланады.
- Емдеу әдісі тастың ерекшеліктеріне, баланың жасына және анатомиясына қарай отбасымен бірге таңдалады.
- Тастың себебін табу үшін метаболикалық тексеру жоспарланады, түскен немесе алынған тас талдауға жіберіледі.
Жиі қойылатын сұрақтар
Тасты дәрімен түсіруге бола ма?
Несепағар тастарында тастың түсуін жеңілдететін дәрі (альфа-блокатор) кейде қолданылады. Балаларда ол нұсқаулықтан тыс қолданылады, әрі пайдасы туралы деректер қарама-қайшы, сондықтан шешімді дәрігер қабылдайды.
Қай әдіс ең жақсы?
Барлық балаға бірдей ең жақсы әдіс жоқ. Таңдау тастың өлшеміне, орнына, құрамына, бүйректің анатомиясына және баланың жасына байланысты.
Ашық ота керек бола ма?
Балаларда ашық ота сирек жасалады. ESWL және PNL арқылы алынбаған тастарда лапароскопиялық ота бір нұсқа болып табылады.
Тақырыпқа қатысты
Дереккөздер
Бұл бет ақпарат беру мақсатында дайындалған. Балаңызды емдеу туралы шешім тексеруден кейін дәрігермен бірге қабылданады.
Жаңартылған күні: