Gipospadiya: siydik chiqarish teshigining pastda joylashishi

Gipospadiya nima?

Normada siydik chiqarish teshigi jinsiy olat boshining uchida joylashadi. Gipospadiyada siydik chiqarish kanali (uretra) ona qornida toʻliq shakllanmaydi va teshik jinsiy olatning ostki yuzasida, odatdagidan pastroqda ochiladi: olat boshida, tanasida, yorgʻoqda yoki oraliqda (yorgʻoq bilan orqa chiqaruv teshigi orasida).

Gipospadiyasi bor bolalarda odatda uchta belgi birga uchraydi:

1. Siydik chiqarish teshigi pastda joylashgan.
2. Kertmak (sunnat terisi) faqat ustki tomonda boʻladi, ostki tomonda yoʻq. Shuning uchun jinsiy olat “tugʻma xatnali” yoki “yarim xatnali” koʻrinadi. Xalq orasida bunday koʻrinishni “paygʻambar xatnasi” deb ham atashadi. Bular tashxis emas: bunday koʻrinish koʻpincha gipospadiya belgisidir.
3. Jinsiy olat pastga qayrilgan, ayniqsa ereksiya paytida.

Gipospadiya taxminan 200–300 oʻgʻil boladan birida uchraydi va bolalar urologiyasida eng koʻp uchraydigan tugʻma nuqsonlardan biridir.

Turlari

• Distal gipospadiya (taxminan 70%): teshik olat boshida yoki unga yaqin joyda. Eng yengil va eng koʻp uchraydigan turi.
• Jinsiy olatning oʻrta qismida joylashgan gipospadiya.
• Proksimal gipospadiya: teshik jinsiy olat asosida, yorgʻoqda yoki oraliqda joylashgan. Koʻpincha kuchli qiyshiqlik va tushmagan moyak bilan birga uchraydi.

Baʼzan siydik chiqarish teshigi oʻz joyida boʻladi, lekin jinsiy olat qiyshiq boʻladi. Bu “gipospadiyasiz qiyshiqlik” deb ataladi. Batafsil: jinsiy olat qiyshiqligi.

Sabablari

Sababi toʻliq aniq emas. Ona qornida erkak gormonlari taʼsiridagi buzilishlar, irsiy moyillik va baʼzi atrof-muhit omillari rol oʻynaydi. Oilasida gipospadiya boʻlgan va yordamchi reproduktiv texnologiyalar yordamida tugʻilgan bolalarda biroz koʻproq uchraydi.

Eng muhim qoida: xatna qilmang

Gipospadiyasi bor bolaga xatna qilinmasligi kerak. Kertmak tuzatish operatsiyasida yangi siydik kanalini yopish va jinsiy olatni teri bilan taʼminlash uchun ishlatiladi. Zarur boʻlsa, xatna tuzatish operatsiyasi bilan birga rejalashtiriladi.

Davolash

Davolash jarrohlik yoʻli bilan olib boriladi. Eng maqbul vaqt 6–18 oylik: bola hali operatsiyani eslab qolmaydi, toʻqimalar esa yetarlicha rivojlangan boʻladi.

Operatsiyaning maqsadlari:

• jinsiy olatni toʻgʻrilash,
• siydik chiqarish teshigini olat boshining uchiga keltirish,
• jinsiy olatga normal koʻrinish berish,
• bolaning tik turib, toʻgʻri oqim bilan siyishini taʼminlash.

Distal gipospadiya koʻp hollarda bitta operatsiya bilan tuzatiladi. Ogʻir proksimal gipospadiya va kuchli qiyshiqlikda operatsiya ikki bosqichda bajarilishi mumkin. Batafsil: gipospadiya operatsiyasi.

Natijalar va kuzatuv

Distal gipospadiyada natijalar juda yaxshi, asorat xavfi taxminan 5–10%. Proksimal holatlarda xavf yuqoriroq. Eng koʻp uchraydigan asoratlar: kichik teshik (fistula), siydik chiqarish teshigining torayishi, yangi kanalning kengayib ketishi. Ularning baʼzilari kichik qoʻshimcha operatsiya bilan, baʼzilari murakkabroq operatsiya bilan tuzatiladi.

Operatsiyadan keyin uzoq muddatli kuzatuv muhim, chunki baʼzi muammolar bola oʻsgan sari, jumladan balogʻat davrida yuzaga chiqishi mumkin. Shifokor siyishni, jinsiy olatning oʻsishini va qiyshiqlikni tekshirish uchun kuzatuv rejasini tuzadi, zarur boʻlsa kattalar shifokoriga oʻtish tashkil qilinadi.