Mikropenis: meʼyoriy oʻlchamdan farqi, tashxis va davolash

Mikropenis nima?

Mikropenis tuzilishi normal boʻlgan jinsiy olatning uzunligi yoshga qarab kutilganidan ancha kichik boʻlishidir. Tibbiy mezon: jinsiy olatning tortilgan holatdagi uzunligi yoshga mos oʻrtacha koʻrsatkichdan 2,5 standart ogʻishdan (SD) ortiq past boʻlsa, mikropenis hisoblanadi. Muddatida tugʻilgan chaqaloqda bu chegara taxminan 2,5 sm; aniq baho yoshga mos jadval boʻyicha beriladi.

Mikropenis kam uchraydi. Ota-onalarning “jinsiy olat kichik” degan shikoyatining katta qismi aslida yashirin jinsiy olat boʻlib chiqadi: olat normal oʻlchamda, lekin yogʻ va teri ostida yashiringan boʻladi.

Jinsiy olat qanday toʻgʻri oʻlchanadi?

Oʻlchashni shifokor bajaradi: qov ustidagi yogʻ yostiqchasi suyakkacha bosiladi, olat sal tortiladi va suyakdan olat uchigacha boʻlgan masofa oʻlchanadi. Qov sohasidagi yogʻ yostiqchasi bosilmasdan oʻlchansa, olat aslidagidan kaltaroq koʻrinishi mumkin.

Yashirin jinsiy olatmi yoki mikropenismi?

Ota-onalarning “jinsiy olat kichik” degan shikoyati koʻpincha aslida yashirin jinsiy olat boʻlib chiqadi. Farqni toʻgʻri oʻlchash koʻrsatadi.

Yashirin jinsiy olatMikropenis

Olat oʻlchamiNormal, teri va yogʻ ostida yashiringanOlatning oʻzi yoshiga nisbatan juda kichik

OʻlchagandaYogʻ yostiqchasi bosilsa, uzunlik normal chiqadiTortilgan uzunlik yosh meʼyoridan 2,5 SD past

SababiQalin yogʻ yostiqchasi, terining boʻsh birikishi, pardali jinsiy olat, xatnadan keyingi chandiqKoʻpincha gormon yetishmovchiligi (gipofiz yoki moyaklar)

UchrashiKoʻpKam

TekshiruvBolalar urologi koʻrigiGormon tahlillari, endokrinolog bilan birga

DavolashYengil holatlarda kuzatuv, kerak boʻlsa operatsiyaTestosteron bilan davolash

Muhim: yashirin jinsiy olatda oddiy xatna qilinmasligi kerak, bu holatni yomonlashtirishi mumkin. Avval bolani bolalar urologi koʻrishi lozim.

Bolalarda jinsiy olatning meʼyoriy oʻlchami

Qisqacha: jinsiy olatning oʻrtacha tortilgan uzunligi muddatida tugʻilgan chaqaloqda 3,5 sm, 1–2 yoshda taxminan 4,7 sm, 3–4 yoshda 5,5 sm, 5–11 yoshda esa 6,0–6,4 sm. Uzunlik chaqaloqda 2,5 sm dan, kattaroq bolada esa quyidagi jadvalda uning yoshiga mos chegaradan kam boʻlsa, mikropenis haqida gap boradi.

Quyida jinsiy olat tortilgan uzunligining oʻrtacha koʻrsatkichi va mikropenis hisoblanadigan chegara (oʻrtachadan 2,5 SD past; uzunlik bundan ham qisqa boʻlsa, mikropenis hisoblanadi) berilgan. Raqamlar Hatipoğlu va Kurtoğlu (2013) sharhidagi maʼlumotnoma jadvalidan olingan (unda Harriet Lane Handbookka havola qilingan); jadvalda chaqaloqlar uchun hamda goʻdaklar va bolalar uchun alohida qatorlar borligi sababli bu yerda ham ular alohida koʻrsatilgan.

Muddatida tugʻilgan chaqaloq (chaqaloqlarda oʻtkazilgan oʻlchovlar):

Yosh	Oʻrtacha uzunlik	Bundan kichik boʻlsa, mikropenis
Muddatida tugʻilgan chaqaloq	3,5 sm	2,5 sm

Goʻdaklar va bolalar (yosh guruhlari boʻyicha maʼlumotnoma jadvali). Bu jadvalning birinchi guruhi (0–5 oy) chaqaloqlik davrini ham oʻz ichiga oladi, lekin manbada muddatida tugʻilgan chaqaloqlar uchun alohida qator berilgan; chaqaloqni baholashda yuqoridagi 2,5 sm chegarasi qoʻllaniladi. Jadval tashxis qoʻymaydi: shifokor toʻgʻri oʻlchagandan soʻng bolaning yoshiga mos meʼyor boʻyicha −2,5 SD mezonini qoʻllaydi.

Yosh	Oʻrtacha uzunlik	Bundan kichik boʻlsa, mikropenis
0–5 oy	3,9 sm	1,9 sm
6–12 oy	4,3 sm	2,3 sm
1–2 yosh	4,7 sm	2,6 sm
2–3 yosh	5,1 sm	2,9 sm
3–4 yosh	5,5 sm	3,3 sm
4–5 yosh	5,7 sm	3,5 sm
5–6 yosh	6,0 sm	3,8 sm
6–7 yosh	6,1 sm	3,9 sm
7–8 yosh	6,2 sm	3,7 sm
8–9 yosh	6,3 sm	3,8 sm
9–10 yosh	6,3 sm	3,8 sm
10–11 yosh	6,4 sm	3,7 sm

Balogʻat boshlanguncha jinsiy olat juda sekin oʻsadi, shuning uchun 5–11 yoshli oʻgʻil bolalarda oʻlcham deyarli oʻzgarmasligi normal holat. Sezilarli oʻsish balogʻat davrida boshlanadi, bu davrning boshlanish vaqti esa oʻgʻil bolalar orasida bir necha yilga farq qilishi mumkin.

Sabablari

Jinsiy olatning ona qornida va hayotning dastlabki oylarida oʻsishi testosteron gormoniga bogʻliq. Mikropenis sabablari:

• miyadagi gipofiz bezi moyaklarni ragʻbatlantiruvchi gormonlarni kam ishlab chiqarishi (eng koʻp uchraydigan sabab),
• moyaklarning oʻzi testosteronni kam ishlab chiqarishi,
• toʻqimalarning testosteronni yaxshi qabul qilmasligi,
• genetik sindromlar,
• baʼzan sabab topilmaydi.

Tekshiruv

• gormon tahlillari (testosteron, LH, FSH), ayniqsa hayotning 1–3 oylarida,
• kerak boʻlsa genetik tahlil (kariotip),
• bolalar endokrinologi bilan birgalikda baholash.

Davolash

Asosiy davolash testosteron bilan olib boriladi: ukol yoki krem shaklida qisqa kurslar bilan beriladi. Aksariyat bolalarda jinsiy olat sezilarli darajada kattalashadi. Gormon yetishmovchiligi boʻlsa, davolash oʻsmirlik davrida ham davom ettiriladi.