Operatsiyaning maqsadi
Xatnadan keyin baʼzan teri kam yoki koʻp kesiladi, kesik chizigʻi jinsiy olat boshiga yopishib qoladi, siydik chiqarish teshigi torayadi yoki chandiq jinsiy olatni ichkariga tortib qoʻyadi. Tuzatuvchi operatsiyaning maqsadi jinsiy olatning normal koʻrinishi va faoliyatini tiklash, gigiyena muammolari va yalligʻlanishlarni bartaraf etishdir.
Har qanday boshqacha koʻrinish xato degani emas. Xatnadan keyingi dastlabki haftalarda shish va sargʻish qatlam normal bitishning bir qismi.
Qaysi muammolar qanday tuzatiladi?
- Kam kesilgan teri. Teri jinsiy olat boshini yana yopsa, yalligʻlanish keltirib chiqarsa yoki katta bolada noqulaylik boʻlsa, ortiqcha teri tuzatuvchi xatna bilan olib tashlanadi. Chaqaloqlarda shoshilish shart emas: qov sohasidagi yogʻ kamaygan sari koʻrinish koʻpincha oʻzi tuzaladi.
- Teri koʻprikchalari va zich yopishmalar. Kesik chizigʻi jinsiy olat boshiga yopishib bitgan joylar kesiladi, chetlari tikiladi. Yupqa yopishmalar esa koʻpincha oʻzi ajraladi.
- Chandiq qisib qoʻygan jinsiy olat. Kesik chizigʻidagi chandiq jinsiy olatni ichkariga tortib, halqa kabi qisib qoʻyadi. Yengil hollarda avval mahalliy malham sinab koʻriladi. Aks holda chandiq kesiladi va teri qoplami tiklanadi (yashirin jinsiy olat operatsiyasi).
- Meatostenoz. Siydik chiqarish teshigi kengaytiriladi (meatoplastika).
- Inklyuzion kistalar. Kesik chizigʻidagi kichik oq kistalar olib tashlanadi.
- Koʻp kesilgan teri. Terining kichik yoʻqotilishi koʻpincha oʻzi bitadi. Katta yoʻqotishda yoki ereksiya paytida taranglik va ogʻriq boʻlsa, teri plastikasi rejalashtiriladi.
- Siydik chiqarish kanalidagi oqma va jinsiy olat boshining shikastlanishi. Kam uchraydigan, lekin jiddiy asoratlar. Avvalgi shikastdan qolgan nuqsonni rejali tiklash toʻqimalar bitgandan keyin, gipospadiya operatsiyasidagi tamoyillar asosida, tajribali bolalar urologi tomonidan bajariladi. Xatna paytida jinsiy olat boshi yangi shikastlangan yoki uzilib ketgan boʻlsa, kutib boʻlmaydi: darhol shoshilinch tibbiy yordamga murojaat qiling.
Qachon qilinadi?
Tuzatish rejali operatsiya. Koʻpincha toʻqimalarning toʻliq bitishi kutiladi, chunki yalligʻlangan va shishgan toʻqimalarda qilingan operatsiya natijasi yomon boʻladi. Kichik koʻprikcha va kistalar uchun bir necha hafta, oqma va murakkab tiklash uchun odatda bir necha oy kutish kerak. Aniq muddat koʻrikdan keyin belgilanadi.
Qon ketishi, siya olmaslik, jinsiy olat boshining yangi shikasti yoki rangining oʻzgarishi esa kutishni talab qilmaydi: bunday hollarda darhol shoshilinch tibbiy yordamga murojaat qiling.
Qanday bajariladi?
- Aksariyat tuzatishlar qisqa umumiy narkoz va jinsiy olatni mahalliy ogʻriqsizlantirish bilan bajariladi (bolalarda narkoz).
- Kichik teri koʻprikchalari baʼzi hollarda mahalliy uvishtirish bilan ham kesilishi mumkin.
- Choklar oʻz-oʻzidan soʻriladi. Bola aksariyat hollarda oʻsha kuni uyga ketadi.
- Uyda parvarish oddiy xatnadan keyingidek: dastlabki kunlarda shish va sargʻish qatlam normal, bogʻlam va malham shifokor koʻrsatmasiga muvofiq ishlatiladi (operatsiyadan keyin uyda parvarish).
Oldini qanday olish mumkin?
Eng yaxshi tuzatish bu kerak boʻlmagan tuzatishdir. Xatnadan oldin bolani shifokor koʻrigidan oʻtkazish kerak: gipospadiya, yashirin jinsiy olat, pardali jinsiy olat va jinsiy olat qiyshiqligi boʻlgan bolalarda oddiy xatna qilinmasligi kerak, chunki kertmak (sunnat terisi) keyingi tiklash operatsiyasi uchun kerak boʻlishi mumkin. Xatna steril sharoitda, tajribali jarroh tomonidan qilinishi lozim.
Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak?
Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring.
- Bogʻlamni hoʻl qiladigan va bosib turganda toʻxtamaydigan qon ketishi
- 8–12 soat davomida siya olmaslik
- Bola siygisi keladi, lekin siya olmaydi, qorinning pastki qismida ogʻriq yoki shish bor: soat chegarasini kutmasdan shoshilinch murojaat qiling
- Jinsiy olat boshining qorayishi yoki rangining oʻzgarishi
- Yuqori isitma, qizarishning tarqalishi, yoqimsiz hidli ajralma
Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma
Reviziyaga koʻrsatmalar: simptomatik yoki kosmetik jihatdan ahamiyatli ortiqcha teri, teri koʻprikchalari, zich yopishmalar, inklyuzion kistalar, xatnadan keyin chandiq qisib qoʻygan jinsiy olat (trapped penis), meatostenoz va uretrokutan oqma. Chaqaloqlarda yengil ortiqcha teri qov usti yogʻ yostiqchasi kamaygan sari koʻpincha oʻzi tuzaladi, shuning uchun shoshilish shart emas. Yupqa yopishmalar koʻpincha oʻz-oʻzidan yoki ehtiyotkor gigiyena bilan ajraladi; zich yopishma va koʻprikchalar kesiladi. Chandiq qisib qoʻygan jinsiy olatning yengil shakllarida avval mahalliy steroid sinab koʻrilishi mumkin. Avvalgi shikastdan qolgan oqma yoki boshcha (glans) nuqsonini rejali tiklash gipospadiya jarrohligi tamoyillari asosida, toʻqimalar bitgandan keyin tajribali bolalar urologi tomonidan bajariladi. Yangi glans shikasti yoki uzilishi esa darhol shoshilinch urologik va jarrohlik baholashni talab qiladi; erta replantatsiya mumkin boʻlishi mumkin. Gipospadiya, yashirin va pardali jinsiy olat kabi qarshi koʻrsatmalarni xatnadan oldin istisno qilish reviziya ehtiyojini kamaytiradi.
Qabulda nima qilinadi?
- Xatna qachon, qaysi usulda qilingani va keyingi shikoyatlar soʻraladi.
- Jinsiy olat boshi, siydik chiqarish teshigi, siydik oqimi, qolgan teri va chandiqlar koʻrikdan oʻtkaziladi.
- Tuzatish kerak boʻlsa, uning vaqti, usuli va narkoz rejalashtiriladi.
Koʻp beriladigan savollar
Chaqaloqda xatnadan keyin teri koʻp qolgan. Darhol qayta qilish kerakmi?
Koʻpincha yoʻq. Chaqaloqlarda qov sohasida yogʻ koʻp boʻlgani uchun jinsiy olat teri ichiga yashiringandek koʻrinishi mumkin. Bola oʻsgan sari bu koʻrinish koʻpincha oʻzi tuzaladi. Teri jinsiy olat boshini yopib, yalligʻlanish keltirib chiqarsa yoki katta bolada noqulaylik saqlansa, tuzatish rejalashtiriladi.
Jinsiy olat boshiga teri yopishib qolgan. Oʻzimiz ajratsak boʻladimi?
Yupqa yopishmalar koʻpincha oʻzi ajraladi. Ularni zoʻrlab ajratish mumkin emas: bu ogʻriq, qon ketishi va yangi chandiqqa sabab boʻlishi mumkin. Zich yopishma yoki teri koʻprikchasi boʻlsa, shifokor koʻrigidan keyin kesiladi.
Xatnadan keyin siydik ikki joydan chiqyapti. Nima qilish kerak?
Bu siydik chiqarish kanalida oqma (fistula) boʻlishi mumkin. Bolani bolalar urologiga koʻrsatish kerak. Oqma odatda toʻqimalar toʻliq bitgandan keyin maxsus tiklash operatsiyasi bilan yopiladi.
Mavzuga oid
- Xatna asoratlariXatnadan keyingi asoratlar va ularni tuzatishKasallik
- XatnaSunnat, xatna operatsiyasi, estetik xatnaOperatsiya
- MeatoplastikaMeatotomiya, meatostenoz operatsiyasiOperatsiya
- Yashirin jinsiy olat operatsiyasiBotiq jinsiy olat operatsiyasi, pardali jinsiy olatni tuzatish, xatnadan keyin chandiq qisib qoʻygan jinsiy olatOperatsiya
- MeatostenozMeatal stenoz, xatnadan keyin siydik chiqarish teshigining torayishiKasallik
- Yashirin jinsiy olatKoʻmilgan jinsiy olat, kichik koʻrinadigan olatKasallik
- GipospadiyaSiydik chiqarish teshigining jinsiy olat ostki tomonida ochilishiKasallik
Manbalar
- Redman JF. Circumcision revision in prepubertal boys: analysis of a 2-year experience and description of a technique. J Urol, 1995.
- Al-Ghazo MA et al. Circumcision revision in male children. Int Braz J Urol, 2006.
- Krill AJ et al. Complications of circumcision. ScientificWorldJournal, 2011.
- EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Phimosis.
Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi.
Yangilangan: