Beldə çuxur (sakral çuxur) və bağlı onurğa beyni: nə vaxt müayinə lazımdır?

Sakral çuxur nədir?

Bəzi körpələrin belinin aşağısında, sağrıların arasında kiçik çuxur olur. Buna sakral çuxur deyilir. Çox vaxt bu, zərərsiz dəri xüsusiyyətidir və heç bir problem yaratmır.

Bəzən isə bel-oma nahiyəsindəki dəri əlamətləri altında onurğa və onurğa beyninin anadangəlmə anomaliyası olduğunu göstərir. Buna gizli spinal disrafiya deyilir: üstü dəri ilə örtülü olduğu üçün kənardan görünmür.

Bağlı onurğa beyni nədir?

Normalda onurğa beyninin aşağı ucu onurğa kanalında sərbəst hərəkət edir. Bəzi anomaliyalarda (qalınlaşmış və ya piyli son sap, piy şişi, dəri ilə əlaqəli kanal) onurğa beyni aşağıda bərkiyir. Uşaq böyüdükcə onurğa beyni dartılır. Buna bağlı onurğa beyni (fiksasiya olunmuş onurğa beyni) deyilir.

Doğuşda uşaqda çox vaxt heç bir şikayət olmur. Problemlər sonradan, uşaq böyüdükcə ortaya çıxa bilər, bəziləri isə gecikmiş diaqnozda geri dönməyə bilər. Ona görə hansı dəri əlamətlərinin müayinə tələb etdiyini bilmək vacibdir.

Hansı dəri əlamətləri müayinə tələb edir?

Adətən zərərsizdir (sadə çuxur):

• tək, kiçik (təxminən 5 mm-dən kiçik) çuxur,
• tam orta xətdə, anusa yaxın (anusdan təxminən 2,5 sm-ə qədər) yerləşir,
• yanında başqa dəri dəyişikliyi yoxdur.

Belə çuxuru olan sağlam körpələrdə ciddi anomaliya çox nadirdir və çox vaxt müayinə lazım olmur.

Həkimə göstərilməlidir:

• böyük (5 mm-dən böyük) və ya dibi görünməyən dərin çuxur,
• sağrı büküşündən yuxarıda və ya orta xətdən kənarda yerləşən çuxur, bir neçə çuxur,
• orta xətdə tük dəstəsi,
• dəri altında yumşaq şişkinlik (piy şişi),
• dəri çıxıntısı («quyruqcuq»),
• qırmızı və ya bənövşəyi damar ləkəsi,
• yuxarıdakılardan iki və daha çoxunun birlikdə olması: belə hallarda risk xeyli artır.

Sidik kisəsi və bağırsaqla əlaqəsi

Sidik kisəsini və bağırsağı idarə edən sinirlər onurğa beyninin ən aşağı hissəsindən çıxır. Onurğa beyni dartıldıqda bu sinirlərin işi pozula bilər. Bu, neyrogen sidik kisəsinə səbəb ola bilər.

Belində dəri əlaməti olan uşaqda bu əlamətlərə diqqət edin:

• tualet təlimindən sonra quru qala bilməmə və ya quru dövrdən sonra yenidən gündüz sidik qaçırma,
• təkrarlanan sidik yolu infeksiyaları,
• zəif axın, sidiyə getmək üçün gücənmə,
• inadkar qəbizlik və ya nəcis saxlaya bilməmə,
• ayaqlarda zəiflik, yerişin dəyişməsi, onurğa əyriliyinin artması.

Diaqnoz

• Onurğanın USM-si. Körpəlikdə, fəqərələr hələ tam sümükləşmədiyi dövrdə ilk müayinədir. Ağrısızdır, narkoz tələb etmir.
• MRT. Onurğa beynini ən dəqiq göstərən müayinədir. Risk yüksək olduqda, USM-də dəyişiklik olduqda və ya böyük uşaqda şikayət olduqda edilir.
• Sidik kisəsinin müayinəsi. Urofloumetriya, sidiyə getdikdən sonra qalan sidiyin ölçülməsi və lazım olduqda urodinamik müayinə sidik kisəsinin necə işlədiyini göstərir.

Müalicə

Bağlı onurğa beyninin müalicəsi neyrocərrahın apardığı əməliyyatdır: onurğa beynini bərkidən toxuma kəsilib azad edilir (untetherinq). Qərar uşağın şikayətlərinə və anomaliyanın növünə görə verilir:

• dəri əlaməti ilə yanaşı nevroloji, sidik kisəsi və ya ortopedik problemlər artırsa, adətən əməliyyat edilir,
• şikayəti olmayan uşaqlarda əməliyyatın faydası və riski diqqətlə müzakirə olunur.

Əməliyyatdan əvvəl quru olan uşaqlar əksər hallarda sonra da quru qalır, artıq sidik qaçıran uşaqların bir qismində isə vəziyyət yaxşılaşır. Sidik kisəsi problemləri qalarsa, uşaq uroloqu müalicəni davam etdirir.

İzləmə

Əməliyyat olunsun-olunmasın, risk qrupundakı uşaqlar uşaqlıq və yeniyetməlik boyu neyrocərrah, uşaq uroloqu və ortoped tərəfindən izlənilir. Sidiyə getmədə, bağırsaq işində və ya yerişdə yeni dəyişiklik görsəniz, növbəti planlı qəbulu gözləməyin.