Sünnət nədir?
Sünnət penisin başını örtən sünnət dərisinin cərrahi yolla çıxarılmasıdır. Azərbaycanda sünnət əsasən dini və ənənəvi səbəblərlə edilir, bəzi uşaqlarda isə tibbi göstəriş olur.
Tibbi göstərişlər
- çapıqlı, krem müalicəsinə cavab verməyən fimoz,
- liken sklerosus (sünnət dərisinin ağ, sərt çapıqla daralması),
- təkrarlanan balanopostit,
- sidik yollarında anomaliyası olan uşaqlarda təkrarlanan infeksiyalar,
- təkrarlanan parafimoz.
Kimlərə sünnət edilməməlidir (və ya əvvəlcə qiymətləndirilməlidir)?
- Hipospadiya, «anadangəlmə sünnətli» və ya «yarım sünnətli» görünüş,
- gömük penis və torlu penis,
- penis əyriliyi və ya burulması,
- sünnət dərisinin şar kimi böyük olması (meqaprepusium),
- qanaxma meyli olan uşaqlar (əvvəlcə müayinə lazımdır),
- uşağın ümumi vəziyyəti narkoz üçün uyğun deyilsə.
Bu hallarda sünnət dərisi düzəliş əməliyyatı üçün lazım ola bilər. Ona görə sünnətdən əvvəl uşaq uroloqu tərəfindən müayinə vacibdir.
Əməliyyat necə keçir?
- Narkoz. Uşaqlarda adətən qısa ümumi narkozla yanaşı yerli və ya kaudal ağrısızlaşdırma edilir. Bu, uşağın əməliyyatı xatırlamamasını və oyandıqdan sonra saatlarla ağrı hiss etməməsini təmin edir. Ətraflı: uşaqlarda narkoz.
- Cərrahi texnika. Sünnət dərisinin xarici və daxili qatı ölçülərək kəsilir, damarlar dayandırılır, kəsik xətti nazik, əriyən tikişlərlə səliqəli tikilir.
- Sarğı. Yüngül sarğı qoyulur və ya yalnız məlhəmlə buraxılır.
Uşaq oyandıqdan 2–3 saat sonra, sidiyə getdikdən sonra evə gedir.
Evdə qulluq
- İlk 1–2 gün ağrı üçün yaşa və çəkiyə uyğun parasetamol və ya ibuprofen.
- 24–48 saatdan sonra gündə 1–2 dəfə ilıq su ilə qısa vanna, sabunsuz.
- Hər bez dəyişikliyində və ya sidiyə getdikdən sonra penisin başına məlhəm.
- Geniş, yumşaq alt paltarı, 1–2 həftə velosiped, at sürmə və güclü idmandan uzaq durmaq.
- İlk günlərdə penisin başında sarımtıl örtük və şişkinlik normaldır.
- Tikişlər 1–3 həftə ərzində öz-özünə düşür.
Ətraflı: əməliyyatdan sonra evdə qulluq.
Mümkün problemlər
Steril şəraitdə, təcrübəli cərrah tərəfindən aparılan sünnətdə fəsadlar nadirdir. Ən çox qanaxma, infeksiya, gec dövrdə isə mea darlığı rast gəlinir. Ətraflı: sünnət fəsadları.
Nə vaxt təcili müraciət etməli?
Aşağıdakılardan biri varsa, növbəti qəbulu gözləməyin: həkimə zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə gedin.
- Sarğını isladan və 10 dəqiqə basmaqla dayanmayan qanaxma
- Əməliyyatdan sonra 8–12 saat sidiyə gedə bilməmə
- 38,5°C-dən yüksək qızdırma, qızartının yayılması, pis qoxulu irin
Pediatr və ailə həkimi üçün qeyd
Sünnətdən əvvəl hipospadiya, gömük və torlu penis, meqaprepusium, penil əyrilik və torsiya istisna olunmalıdır; bu hallarda prepusium rekonstruksiya üçün saxlanılmalıdır. Qanaxma meyli barədə ailə anamnezi soruşulmalıdır. Tibbi göstərişlər: patoloji (çapıqlı) fimoz, liken sklerosus, təkrarlanan balanopostit, anomaliyası olan sidik yollarında təkrarlanan infeksiya.
Qəbulda nə olur?
- Əməliyyatdan əvvəl penis, sünnət dərisi və sidik dəliyi müayinə olunur, sünnətə mane olan vəziyyət olub-olmadığı yoxlanılır.
- Anestezioloq uşağı qiymətləndirir, aclıq qaydaları izah olunur.
- Əməliyyat əməliyyat otağında steril şəraitdə aparılır, kəsik xətti əriyən tikişlərlə tikilir.
- Evə getməzdən əvvəl qulluq, ağrıkəsici və vanna qaydaları izah olunur, nəzarət müayinəsinin tarixi təyin edilir.
Tez-tez verilən suallar
Sünnət üçün ən uyğun yaş hansıdır?
Tibbi baxımdan dəqiq bir yaş yoxdur. Sünnət yenidoğulmuş dövründən yeniyetməliyə qədər edilə bilər. Bir çox mütəxəssis uşağın əməliyyatı yadda saxlamadığı erkən yaşı və ya prosesi anlayıb əməkdaşlıq edə bildiyi məktəb yaşını üstün tutur. Seçim ailə ilə birlikdə edilir.
Lazerlə sünnət daha yaxşıdırmı?
'Lazerlə sünnət' adı altında çox vaxt elektrokoter (yandırma) cihazı nəzərdə tutulur. Nəticəni üsuldan çox cərrahın təcrübəsi və steril şərait müəyyən edir. Penisin başına yaxın yandırıcı cihazdan istifadə zədə riskini artırır.
Halqa (klips) üsulu necədir?
Halqa üsulunda sünnət dərisi plastik halqa üzərində sıxılır və bir neçə gün sonra halqa düşür. Bəzi körpələrdə istifadə olunur, amma halqanın sürüşməsi və ya gec düşməsi kimi problemlər ola bilər.
Əlaqəli mövzular
- FimozSünnət dərisinin darlığıXəstəlik
- Sünnət fəsadlarıSünnət xətaları, təkrar sünnətXəstəlik
- Mea darlığıMeatal stenoz, sünnətdən sonra sidik dəliyinin daralmasıXəstəlik
- Gömük penisGizli penis, kiçik görünən penisXəstəlik
- HipospadiyaAnadangəlmə sünnətli, yarım sünnətli, peyğəmbər sünnətiXəstəlik
- Uşaqlarda narkozAnesteziya, aclıq qaydaları, əməliyyata hazırlıqƏməliyyat
- Əməliyyatdan sonra qulluqYara qulluğu, vanna, ağrıkəsici, fəaliyyətƏməliyyat
Mənbələr
- EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2025: Phimosis and circumcision.
- American Academy of Pediatrics Task Force on Circumcision. Circumcision policy statement. Pediatrics, 2012.
Bu səhifə maarifləndirmə məqsədi daşıyır. Uşağınızın müalicəsi barədə qərar müayinədən sonra həkimlə birlikdə verilir.