Urete­roneo­sistosto­miya: sidik axarının sidik kisəsinə yenidən tikilməsi

Əməliyyatın məqsədi

Sidik axarı böyrəkdən gələn sidiyi sidik kisəsinə daşıyır. Normalda o, sidik kisəsinin divarından çəp tunellə keçir və bu tunel klapan kimi işləyir: sidik kisəsi dolanda sidiyin böyrəyə geri qayıtmasına imkan vermir.

Ureteroneosistostomiya (reimplantasiya) sidik axarının sidik kisəsinə yeni, düzgün uzunluqda tunellə yenidən tikilməsidir. Məqsəd sidiyin böyrəyə geri axmasını dayandırmaq və ya dar hissəni aradan qaldırıb sidiyin sərbəst axmasını təmin etməkdir.

Hansı hallarda lazımdır?

• Vezikoureteral reflyuks: profilaktikaya baxmayaraq qızdırmalı infeksiyalar təkrarlanırsa, yeni böyrək çapığı yaranırsa, yüksək dərəcəli reflyuks uşaq böyüdükcə keçmirsə və ya endoskopik inyeksiya alınmayıbsa.
• Tıxayıcı meqaureter: izləmə zamanı böyrək funksiyası azalırsa, genişlənmə artırsa və ya infeksiyalar təkrarlanırsa.
• İkili toplayıcı sistem və ektopik sidik axarı, bəzi ureterosele halları.

Reflyuksun çox hissəsi uşaq böyüdükcə keçir və ya endoskopik inyeksiya ilə müalicə olunur, ona görə reimplantasiya hər uşağa lazım deyil.

Əməliyyat necə aparılır?

Əməliyyat ümumi narkoz altında aparılır və adətən 2–3 saat çəkir. Əsas iki yanaşma var:

• Sidik kisəsinin içindən (intravezikal): qarnın aşağı hissəsində, bikini xəttində 4–6 sm-lik kəsik. Ən çox istifadə olunan Cohen üsulunda sidik axarı sidik kisəsinin divarı altında qarşı tərəfə doğru yeni tunelə keçirilir. Hər iki tərəfi eyni əməliyyatda düzəltmək mümkündür.
• Sidik kisəsinin xaricindən (ekstravezikal, Lich-Gregoir): sidik kisəsi açılmır, sidik axarı onun divarında yaradılan kanala yerləşdirilir. Açıq və ya robot yardımlı laparoskopik üsulla, kiçik kəsiklərdən aparıla bilər.

Meqaureterdə dar seqment çıxarılır, çox genişlənmiş sidik axarı daraldılır, sonra sidik kisəsinə tikilir. Belə hallarda tikiş yerinin sağalması üçün müvəqqəti JJ stent qoyulur və 4–6 həftə sonra qısa narkoz altında çıxarılır.

Körpələrdə

Bir yaşdan kiçik uşaqlarda sidik kisəsi kiçik olur, ona görə reimplantasiya, xüsusən meqaureterdə, mümkünsə sonraya saxlanılır. O vaxta qədər infeksiyadan qorunma tədbirləri görülür. Lazım olduqda müvəqqəti həll yolları seçilir: endoskopik balon genişləndirmə, stent və ya sidik axarının müvəqqəti dəriyə çıxarılması.

Xəstəxanada və evdə

• Xəstəxanada qalma adətən 2–4 gündür, robotik üsulda bəzən daha qısa.
• Sidik kateteri çox vaxt 1–3 gün qalır.
• İlk günlərdə sidik kisəsi sancıları və sidikdə az qan normaldır. Sancılar üçün sidik kisəsini rahatladan dərman verilir.
• Evdə 2–3 həftə ağır fiziki aktivlikdən, velosipeddən və hovuzdan uzaq durmaq.
• Bol maye içmək, müntəzəm tualetə getmək və qəbizliyin qarşısını almaq.

Mümkün fəsadlar

Fəsadlar nadirdir. Ən çox rast gəlinənlər:

• Davam edən reflyuks: halların 2–5%-ində.
• Qarşı tərəfdə yeni reflyuks: birtərəfli əməliyyatdan sonra təxminən 10% uşaqda. Çox vaxt yüngül olur və öz-özünə keçir.
• Müvəqqəti genişlənmə və ya darlıq: ilk həftələrdə ödem səbəbindən USM-də genişlənmə görünə bilər, adətən keçir. Daimi darlıq nadirdir.
• Sidik ləngiməsi: hər iki tərəfdə sidik kisəsinin xaricindən aparılan əməliyyatdan sonra bəzən müvəqqəti olur.

İzləmə

• Əməliyyatdan 4–8 həftə sonra USM,
• sonra 6–12 ayda USM,
• MSUQ hər uşağa lazım deyil, qızdırmalı infeksiya olarsa aparılır,
• meqaureterdə lazım olduqda MAG3/DTPA.

Əməliyyatdan sonra da qəbizliyin müalicəsi və müntəzəm tualet rejimi davam etdirilir, çünki bunlar infeksiya riskini azaldır.