Meqaureter: sidik axarının genişlənməsi

Meqaureter nədir?

Sidik axarı böyrəkdən sidik kisəsinə sidik aparan nazik borudur. Uşaqlarda onun diametri adətən 5 mm-dən azdır. Sidik axarının diametri 7 mm-dən çox olduqda buna meqaureter deyilir. Genişlənmə çox vaxt böyrək ləyəninin genişlənməsi ilə, yəni hidronefrozla birlikdə olur.

Növləri

Meqaureter səbəbinə görə dörd qrupa bölünür:

• Tıxayıcı. Sidik axarının sidik kisəsinə girdiyi yerdə dar, işləməyən seqment olur və sidik aşağı axa bilmir. Ən çox rast gəlinən növdür.
• Reflyukslu. Sidik kisəsindən sidik geri axır və sidik axarını genişləndirir. Bu hal vezikoureteral reflyuks kimi qiymətləndirilir.
• Həm tıxayıcı, həm reflyukslu. Az rast gəlinir.
• Nə tıxanma, nə reflyuks olmayan. Sidik axarı geniş olsa da, sidik normal axır. Çox vaxt öz-özünə düzəlir.

Bundan başqa, meqaureter birincili (sidik axarının öz qüsuru) və ikincili (məsələn, arxa uretral klapan və ya neyrogen sidik kisəsi nəticəsində) olur. İkincili meqaureterdə əsas səbəb müalicə edilməlidir.

Əlamətləri

Bu gün meqaureterin çoxu hamiləlikdə USM ilə aşkarlanır və doğuşdan sonra heç bir şikayət olmur. Aşkarlanmayan hallarda ilk əlamət çox vaxt qızdırmalı sidik yolu infeksiyası olur. Böyük uşaqlarda qarın ağrısı, sidikdə qan və ya böyrək daşı da ola bilər.

Diaqnoz

• USM: sidik axarının diametri, xüsusən sidik kisəsinin arxasında, ləyən və böyrək toxuması.
• MSUQ: reflyuksu və sidik kanalını yoxlamaq üçün. Meqaureterdə demək olar ki, həmişə lazımdır.
• MAG3: böyrəyin funksiyası və sidiyin axma qabiliyyəti.

Müalicə

İzləmə və antibiotik profilaktikası

Birincili tıxayıcı meqaureterin böyük hissəsi uşaq böyüdükcə yaxşılaşır. Ona görə ilk addım aktiv izləmədir: USM vaxtaşırı təkrarlanır, lazım olduqda MAG3 edilir. İlk aylarda infeksiya riskini azaltmaq üçün çox vaxt az dozada gündəlik antibiotik (profilaktika) tövsiyə olunur.

Əməliyyat nə vaxt lazımdır?

• böyrək funksiyası azalırsa,
• genişlənmə artırsa,
• profilaktikaya baxmayaraq qızdırmalı infeksiyalar təkrarlanırsa,
• ağrı və ya daş yaranırsa.

Standart əməliyyat sidik axarının sidik kisəsinə yenidən tikilməsidir (reimplantasiya): dar seqment çıxarılır, genişlənmiş sidik axarı lazım olduqda daraldılır və sidik kisəsinə reflyuksun qarşısını alan tunel üsulu ilə tikilir. Uğur nisbəti 90%-dən yüksəkdir.

Bir yaşdan kiçik körpələrdə bu əməliyyat texniki cəhətdən çətin olduğu üçün lazım olduqda müvəqqəti üsullar seçilir: dar seqmentin endoskopik genişləndirilməsi və stent qoyulması və ya sidik axarının müvəqqəti olaraq dəriyə çıxarılması. Bunlar uşaq böyüyənə qədər böyrəyi qoruyur.