Іш қату және қуық: қатар кездесетін қиындықтар

Қуық пен ішектің байланысы

Қуық пен тік ішек кіші жамбаста қатар орналасқан, оларды бір нервтер мен жамбас түбінің бір бұлшықеттері басқарады. Тік ішек қатты нәжіске толы болғанда ол:

• қуықты қысып, оның көлемін азайтады,
• қуықты тітіркендіріп, оның кенеттен жиырылуына себеп болады,
• қуықтың толық босауына кедергі келтіреді,
• бактериялардың зәр шығару жолдарына өтуін жеңілдетеді.

Сондықтан іш қату күндізгі зәр ұстамаудың, түнгі энурездің, зәр шығару жолдарының инфекциясының, сондай-ақ рефлюкстің баяу басылуының ең жиі назардан тыс қалатын себебі. Бұл екі қиындықтың қатар болуы қуық пен ішек дисфункциясы деп аталады.

Баланың іш қатуын қалай тануға болады?

Төмендегі белгілердің екеуі немесе одан көбі кемінде 1 ай сақталса, іш қатуға күдіктену керек. Үлкен дәретке бару саны осы белгілердің бірі ғана:

• аптасына 2 рет немесе одан сирек үлкен дәретке бару,
• қатты, ірі нәжіс немесе қой құмалағы сияқты ұсақ, қатты түйіршіктер,
• дәрет сындырғанда ауырсыну, жылау, дәретханадан қорқу,
• баланың нәжісті ұстап қалуға тырысуы: аяқтарын қысады, бұрышқа тығылады,
• іш киімдегі нәжіс дақтары,
• унитазды бітеп тастайтын ірі нәжіс.

Нәжістің пішінін бағалау үшін Бристоль нәжіс шкаласы қолданылады: 1–2-түрлер іш қатуды, 3–4-түрлер қалыпты жағдайды көрсетеді.

Емдеу

1. Ішекті тазарту

Ішекте жиналған қатты нәжіс алдымен бірнеше күн бойы іш жүргізетін дәрінің жоғарырақ дозасымен шығарылады.

2. Іш жүргізетін дәріні ұзақ қабылдау

Кейін нәжісті жұмсақ күйде ұстау үшін күн сайын іш жүргізетін дәрі беріледі. Көбіне полиэтиленгликоль қолданылады. Доза бала күн сайын немесе күнара жұмсақ, ауыртпайтын нәжіспен дәретке баратындай етіп түзетіледі. Ем әдетте кемінде 2–3 айға, көбіне одан да ұзаққа созылады және дозасы біртіндеп азайтылады.

3. Дәретхана режимі

• әр тамақтан кейін 15–30 минуттан соң 5–10 минут дәретханада отыру (ішектің табиғи рефлексін пайдалану),
• аяқтың астына тірек қою, тізелер жамбастан жоғары болсын,
• асықтырмау, жазаламау, жетістіктерін мақтау.

4. Тамақтану және қозғалыс

Жеткілікті мөлшерде су, жеміс-көкөніс, толық дәнді өнімдер, күнделікті дене белсенділігі. Сүт пен ақ ұннан жасалған өнімдерді шамадан тыс жеу іш қатуды күшейтуі мүмкін.

Іш қату емделгенде зәр шығарудағы қиындықтардың бір бөлігі ешқандай қосымша емсіз өтіп кетеді.