Күндізгі зәр ұстамау және жиі зәр шығару

Қашан мәселе деп саналады?

Балалардың көпшілігі күндіз зәрін ұстауды 2–4 жас аралығында үйренеді. 5 жастан кейін күндіз үнемі зәр ұстамау, тым жиі немесе тым сирек зәр шығару және кенеттен пайда болатын, кейінге қалдыру қиын зәр шығару қажеттілігі төменгі зәр жолдарының дисфункциясы деп аталады және тексеруді қажет етеді.

Бұл мектеп жасындағы балалардың шамамен 5–10%-ында кездеседі және көбіне іш қатумен, зәр шығару жолдарының инфекцияларымен және түнгі энурезбен қатар жүреді.

Негізгі түрлері

• Гиперактивті қуық. Қуық толық толмай тұрып, кенеттен жиырылады. Бала дәретханаға кенет жүгіреді, кейде үлгермейді. Зәрді ұстау үшін аяқтарын айқастырады, өкшесіне отырады, жыныс мүшесін қысады.
• Зәр шығаруды кейінге қалдыру. Бала ойынға немесе экранға беріліп, соңғы сәтке дейін шыдайды.
• Дисфункционалды зәр шығару. Зәр шығарған кезде жамбас түбінің бұлшықеттері босаңсымайды, зәр ағыны толқынданып, бірде әлсіреп, бірде күшейеді, қуық толық босамайды.
• Әлсіз (гипоактивті) қуық. Бала сирек зәр шығарады, қуығын күшеніп босатады.

Сирек кездесетін себептер: қыз балаларда эктопиялық несепағар (үздіксіз тамшылау), ұл балаларда артқы уретра клапаны, жүйке жүйесінің ақаулары, күлгенде зәр ұстамау.

Тексеру

• жан-жақты әңгіме және зәр шығару күнделігі (басып шығаруға арналған үлгі),
• дәрігерлік қарау, әсіресе бел-сегізкөз аймағын,
• зәр талдауы,
• урофлоуметрия (зәр ағынының жылдамдығын өлшеу) және зәр шығарғаннан кейін қуықта қалған зәрді УДЗ арқылы өлшеу,
• қажет болса бүйрек пен қуықтың ультрадыбыстық зерттеуі (УДЗ).

Балалардың көпшілігіне инвазивті тексеру қажет емес.

Емі

Уротерапия

Емнің негізі уротерапия, яғни дұрыс дәретхана және өмір салты әдеттеріне үйрету:

• зәр шығарғысы келмесе де, әр 2–3 сағат сайын, күніне 5–7 рет дәретханаға үнемі бару,
• дәретханада ыңғайлы отыру: аяқтар тірекке қойылған, тізелер сәл жоғары, асықпай,
• күні бойы біркелкі бөлінген жеткілікті су ішу, тәтті және газдалған сусындардан аулақ болу,
• іш қатуды емдеу, өйткені толы ішек қуықты қысады,
• баланың ынтасын арттыру: күнделік жүргізіңіз және баланы құрғақ күндер үшін емес, келісілген қадамдар үшін (мысалы, дәретханаға уақытында барғаны үшін) мақтаңыз.

Қосымша ем

• Дәрілер: гиперактивті қуықта қуықты босаңсытатын дәрілер (оксибутинин, солифенацин). Бұл дәрілер тек дәрігердің тағайындауымен, іш қату мен қуықтың толық босайтыны тексерілгеннен кейін беріледі; ем кезінде іш қату мен қуықтың босауы бақыланады.
• Биокері байланыс (биофидбэк): дисфункционалды зәр шығаруда бала экрандағы ойын арқылы жамбас түбінің бұлшықеттерін босаңсытуды үйренеді.
• Жүйке стимуляциясы: кейбір жағдайларда тері арқылы электр стимуляциясы.

Күндізгі шағымдары бар балада түнгі энурез де болса, алдымен күндізгі мәселелер емделеді.