Buyrak va siydik pufagi UTTsi

UTT nimani koʻrsatadi?

Ultratovush tekshiruvi (UTT) bolalar urologiyasida eng koʻp qoʻllaniladigan, nurlanishsiz, ogʻriqsiz va kerak boʻlsa qayta-qayta oʻtkazish mumkin boʻlgan tekshiruvdir. Buyrak va siydik pufagi UTTsi quyidagilarni koʻrsatadi:

• buyraklarning oʻlchami, shakli va toʻqimasi (parenxima qalinligi),
• jom-kosacha tizimining kengayishi (gidronefroz): jom oʻlchami, kosachalar,
• siydik naylarining kengayishi (megaureter),
• siydik pufagining devori va ichidagi oʻzgarishlar (ureterotsele),
• siyishdan keyin qolgan siydik,
• toshlar, kistalar, buyrak ikkilanishi.

Moyak va yorgʻoq UTTsi esa moyak hajmini, qon oqimini, gidrotsele va varikotseleni koʻrsatadi.

Isitmali siydik yoʻllari infeksiyasida chaqaloqlarga va ogʻir ahvoldagi bolalarga buyrak va siydik pufagi UTTsi 24 soat ichida qilinadi; shifoxonaga yotqizilmagan bolada keyinroqqa rejalashtirilishi mumkin. Hojatxonaga oʻrgangan bolada qoldiq siydikni oʻlchash uchun UTT siyishdan oldin va keyin oʻtkaziladi (EAU 2026).

Tayyorgarlik

• Siydik pufagi toʻla boʻlishi kerak. Tekshiruvdan 30–60 daqiqa oldin bolaga suv bering va iloji boricha hojatga bormasligini soʻrang.
• Chaqaloqlarni tekshiruvdan oldin emizish yoki sut berish kifoya.
• Och qolish shart emas.

Xulosadagi asosiy oʻlchamlar

• Buyrak jomining old-orqa oʻlchami (APD): gidronefroz darajasini koʻrsatadigan asosiy raqam. Tugʻilgandan keyin APD 10 mm dan kam boʻlsa va kosachalar, buyrak toʻqimasi (parenxima), siydik nayi va siydik pufagida boshqa oʻzgarish boʻlmasa, bu normal boʻlishi mumkin. 10 mm va undan yuqori qiymat UTD tasnifi boʻyicha alohida baholashni talab qiladi. Oʻz natijangizni taxminiy baholash uchun gidronefroz oʻlchovi vositasida tekshirib koʻrishingiz mumkin.
• Kosachalar: faqat markaziy kosachalarning kengayishi past xavf guruhiga kirishi mumkin, periferik kosachalarning kengayishi esa jiddiyroq topilma hisoblanadi.
• Parenxima qalinligi: buyrak toʻqimasining yupqalashishi uzoq davom etgan bosimdan dalolat berishi mumkin.
• Siydik nayining diametri: 7 mm dan katta boʻlsa, kengaygan hisoblanadi.
• Qoldiq siydik: siyishdan keyin siydik pufagida qolgan siydik, pufak toʻliq boʻshayotgan-boʻshamayotganini koʻrsatadi.

Bitta oʻlchamga qarab tashxis qoʻyilmaydi. Shifokor barcha topilmalarni, bolaning yoshi va shikoyatlarini birgalikda baholaydi.