Ureterotsele: siydik nayi uchining kistasimon kengayishi

Ureterotsele nima?

Siydik nayi (ureter) siydik pufagiga ochiladigan joyda juda tor teshik bilan tugasa, uning oxirgi qismi shar kabi kengayadi va siydik pufagi ichida yupqa devorli kistaga oʻxshab koʻrinadi. Bu holat ureterotsele deb ataladi. Siydik bu tor teshikdan qiyinchilik bilan oqqani uchun yuqoridagi siydik nayi va buyrak ham kengayadi.

Ureterotselelarning taxminan 80%i buyrak ikkilanishi bilan birga uchraydi va buyrakning yuqori qismiga tegishli siydik nayida hosil boʻladi. Qizlarda oʻgʻil bolalarga qaraganda 4–7 baravar koʻp uchraydi.

Turlari

• Siydik pufagi ichidagi (intravezikal) ureterotsele butunlay siydik pufagi ichida joylashadi.
• Ektopik ureterotsele siydik pufagining boʻyni yoki siydik chiqarish kanaligacha choʻziladi. Koʻproq muammo tugʻdiradi.

Belgilari

Bugungi kunda ureterotselelarning aksariyati homiladorlik paytida UTTda aniqlanadi. Aniqlanmagan hollarda quyidagilar boʻlishi mumkin:

• isitma bilan kechadigan siydik yoʻllari infeksiyasi, koʻpincha hayotning dastlabki oylarida,
• siydik oqimining sustligi, siya olmaslik (ureterotsele siydik pufagidan chiqish yoʻlini toʻsib qoʻyganda),
• qizlarda siydik chiqarish teshigidan chiqib turgan shishgan toʻqima (prolaps),
• katta bolalarda qorin ogʻrigʻi, tosh.

Tashxis

UTT asosiy tekshiruv: siydik pufagida yupqa devorli kistoz hosila, kengaygan siydik nayi va buyrak ikkilanishi koʻrinadi. Davolashni rejalashtirish uchun uchta savolga javob topiladi: buyrakning har bir qismi qanchalik ishlayapti, reflyuks bormi va siydik oqimida toʻsilish (obstruksiya) bormi. Reflyuksni tekshirish uchun MSUG (miksion sistouretrografiya), buyrakning har bir qismi funksiyasini aniqlash uchun DMSA, toʻsilishni baholash uchun zarur boʻlsa MAG3 yoki MR urografiya oʻtkaziladi.

Davolash

Tugʻilgandan keyin ureterotsele sababli siydik nayi va buyragi kengaygan (gidroureteronefroz) chaqaloqda infeksiyaning oldini olish uchun har kuni kichik dozada antibiotik profilaktikasi boshlanadi.

Keyingi davolash har bir bola uchun alohida tanlanadi. Bunda bolaning holati va yoshi, buyrak har bir qismining funksiyasi, har ikki tomonda reflyuks yoki toʻsilish, siydik pufagidan chiqish yoʻlining toʻsilishi, ureterotsele siydik pufagi ichidami yoki ektopikmi, shuningdek oila va jarroh qaysi davolash usulini afzal koʻrishi hisobga olinadi.

• Endoskopik kesish (punksiya). Sistoskop orqali ureterotsele devorida kichik teshik ochiladi va siydik bemalol oqa boshlaydi. Terida kesik qilinmaydi. Ureterotselesi infeksiyalangan va siydik oqimi toʻsilgan bolada siydikni zudlik bilan chiqarish kerak: buning uchun endoskopik kesish yoki buyrakka teri orqali ingichka naycha qoʻyish (nefrostomiya) bajariladi. Batafsil: sistoskopiya.
• Kuzatish. Buyrakning yuqori qismi umuman ishlamasa, toʻsilish va reflyuks boʻlmasa, baʼzi bolalarda faqat kuzatish mumkin.
• Rekonstruktiv operatsiyalar. Endoskopik kesishdan keyin reflyuks paydo boʻlsa yoki muammo davom etsa, siydik nayini qayta tikish (reimplantatsiya), baʼzan buyrakning ishlamayotgan yuqori qismini olib tashlash bajariladi.