Bolalar urologiyasiDr. Parviz Hojiyev
AZRUEN+994 50 444 30 35
Buyrak va siydik naylari

Megaureter: siydik nayining kengayishi

Bolalarda siydik nayining kengayishi: turlari, nega koʻpincha oʻz-oʻzidan yaxshilanadi, qachon antibiotik profilaktikasi va operatsiya kerak.

Muallif: Dr. Parviz Hojiyev, bolalar urologi (FEAPU).

Qisqacha

Shoshilinchmi?
Odatda yoʻq. Isitma chiqsa, zudlik bilan siydik tahlili kerak.
Oʻz-oʻzidan oʻtib ketadimi?
Birlamchi obstruktiv megaureterning koʻp qismi dastlabki 2–3 yilda yaxshilanadi.
Operatsiya kerakmi?
Taxminan toʻrtdan birida: buyrak faoliyati pasaysa, infeksiyalar takrorlansa.
Antibiotik profilaktikasi
Hayotning birinchi yilida tavsiya etiladi.

Megaureter nima?

Siydik nayi (ureter) buyrakdan siydik pufagiga siydik olib boradigan ingichka naycha. Bolalarda uning diametri odatda 5 mm dan kam boʻladi. Siydik nayining diametri 7 mm dan oshsa, bu holat megaureter deyiladi. Kengayish koʻpincha buyrak jomining kengayishi, yaʼni gidronefroz bilan birga kechadi.

Turlari

Megaureter sababiga koʻra toʻrt guruhga boʻlinadi:

  • Obstruktiv (tiqiluvchi). Siydik nayining siydik pufagiga kiradigan joyida tor, ishlamaydigan qism boʻladi va siydik pastga erkin oqa olmaydi. Eng koʻp uchraydigan turi.
  • Reflyuksli. Siydik pufagidan siydik orqaga qaytadi va siydik nayini kengaytiradi. Bu holat vezikoureteral reflyuks sifatida baholanadi.
  • Ham obstruktiv, ham reflyuksli. Kam uchraydi.
  • Tiqilish ham, reflyuks ham boʻlmagan. Siydik nayi keng boʻlsa ham, siydik normal oqadi. Koʻpincha oʻz-oʻzidan tuzaladi.

Bundan tashqari, megaureter birlamchi (siydik nayining oʻz nuqsoni) va ikkilamchi (masalan, orqa uretra klapani yoki neyrogen siydik pufagi natijasida) boʻladi. Ikkilamchi megaureterda asosiy sababni davolash kerak.

Belgilari

Bugungi kunda megaureterning koʻp qismi homiladorlik paytida UTTda aniqlanadi va tugʻilgandan keyin hech qanday shikoyat boʻlmaydi. Oldindan aniqlanmagan hollarda birinchi belgi koʻpincha isitma bilan kechadigan siydik yoʻllari infeksiyasi boʻladi. Katta bolalarda qorin ogʻrigʻi, siydikda qon yoki buyrak toshi ham kuzatilishi mumkin.

Tashxis

  • UTT: siydik nayining diametri, ayniqsa siydik pufagi orqasida, jom va buyrak toʻqimasi.
  • MSUG (miksion sistouretrografiya): reflyuks va siydik chiqarish kanalini tekshirish uchun. Megaureterda deyarli har doim kerak.
  • MAG3/DTPA: buyrak faoliyati va siydikning oqib chiqish qobiliyati.

Davolash

Kuzatuv va antibiotik profilaktikasi

Birlamchi obstruktiv megaureterning katta qismi bola ulgʻaygan sari yaxshilanadi. Shuning uchun birinchi qadam faol kuzatuv: UTT vaqti-vaqti bilan takrorlanadi, kerak boʻlsa MAG3/DTPA qilinadi. Hayotning birinchi yilida infeksiya xavfini kamaytirish uchun har kuni kam dozada antibiotik (profilaktika) tavsiya etiladi.

Operatsiya qachon kerak?

  • buyrak faoliyati pasaysa,
  • kengayish kuchaysa,
  • profilaktikaga qaramay isitmali infeksiyalar takrorlansa,
  • ogʻriq yoki tosh paydo boʻlsa.

Standart operatsiya siydik nayini siydik pufagiga qayta tikish (reimplantatsiya): tor qism olib tashlanadi, kengaygan siydik nayi kerak boʻlsa toraytiriladi va shilliq qavat ostida tunnel hosil qilinib, siydik pufagiga qayta tikiladi; tunnel siydikning siydik pufagidan siydik nayiga qaytib oqishining oldini oladi. Muvaffaqiyat darajasi 90%dan yuqori.

Bir yoshgacha boʻlgan goʻdaklarda bu operatsiya texnik jihatdan qiyin boʻlgani uchun, kerak boʻlsa, vaqtinchalik usullar tanlanadi: tor qismni endoskopik kengaytirish va stent qoʻyish yoki siydik nayini vaqtincha teriga chiqarish. Bular bola ulgʻayguncha buyrakni himoya qiladi.

Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak?

Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring.

  • 38 °C va undan yuqori isitma, ayniqsa goʻdakda
  • Qusish, ovqatdan bosh tortish, holsizlik
  • Biqinda yoki qorinda toʻsatdan paydo boʻlgan ogʻriq

Tez tibbiy yordam: 103

Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma

Siydik nayi kengaygan chaqaloqda infeksiya xavfi yuqori. Hayotning birinchi yilida antibiotik profilaktikasi (ayniqsa xatna qilinmagan oʻgʻil bolalarda) va isitmada albatta siydik tahlili tavsiya etiladi. Siydik nayining diametri 7 mm dan katta boʻlsa, infeksiya xavfi yanada yuqori. Kengayish sababini aniqlash uchun MSUG yordamida reflyuks, oʻgʻil bolalarda esa orqa uretra klapani istisno qilinishi kerak. Hayotning birinchi yilida aralashuv zarur boʻlsa, siydik nayini qayta ulash oʻrniga odatda vaqtinchalik usullar (endoskopik ballon dilatatsiyasi, JJ stent, vaqtinchalik ureterostomiya) afzal koʻriladi, chunki bu yoshda ochiq reimplantatsiya siydik pufagi faoliyati uchun xavfliroq.

Qabulda nima qilinadi?

  1. UTTda siydik nayining siydik pufagi orqasidagi diametri, jom va buyrak toʻqimasi baholanadi.
  2. MSUG yordamida kengayish reflyuks bilan bogʻliq yoki bogʻliq emasligi tekshiriladi.
  3. MAG3/DTPA bilan buyrak faoliyati va siydik oqimi oʻlchanadi.
  4. Antibiotik profilaktikasi va kuzatuv jadvali oila bilan kelishib olinadi.
WhatsApp orqali qabulga yozilingBolalar urologiyasi markazi, Badam Medical Center, Boku

Koʻp beriladigan savollar

Bola ulgʻaygan sari megaureter oʻtib ketadimi?

Birlamchi obstruktiv megaureterda bolalarning taxminan 70–75%ida kengayish dastlabki bir necha yilda kamayadi va operatsiya kerak boʻlmaydi. Shuning uchun aksariyat hollarda avval kuzatuv tanlanadi.

Goʻdakni operatsiya qilish xavfli emasmi?

Kichik goʻdaklarda siydik nayini siydik pufagiga qayta tikish texnik jihatdan qiyin, shuning uchun kerak boʻlsa, avval vaqtinchalik, yengilroq usullar (stent yoki vaqtinchalik drenaj) qoʻllaniladi. Asosiy operatsiya odatda 1–2 yoshdan keyin qilinadi.

Mavzuga oid

Manbalar

Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi.

Yangilangan:

WhatsApp orqali qabulga yoziling