Мульти­кистозды дисплазиялық бүйрек (МКДБ)

МКДБ деген не?

Мультикистозды дисплазиялық бүйрек деп бүйректің құрсақта дұрыс дамымауын айтады. Бүйректің қалыпты тінінің орнына әртүрлі көлемдегі, бір-бірімен байланыспайтын көптеген киста пайда болады. Мұндай бүйрек зәр түзбейді, яғни жұмыс істемейді.

Бұл жағдай шамамен әр 3000–4000 босанудың бірінде кездеседі және әдетте бір жақты болады. Көбіне жүктіліктің екінші жартысында ұрықтың УДЗ-сінде анықталады.

Жүктілік кезінде анықталса

Жүктілік кезінде 11–14-апталарда және 17–22-апталарда скринингтік УДЗ ұсынылады, МКДБ көбіне осы немесе кейінгі тексерулерде көрінеді. Мұндай жағдайда ең маңызды сұрақ: екінші бүйрек сау ма және қағанақ суының (амниотикалық сұйықтықтың) мөлшері қандай. Екінші бүйрек сау болса және қағанақ суы қалыпты болса, құрсақта ешқандай араласу қажет емес, босану тәсілі де әдетте өзгермейді. Қосымша өзгерістер болса (екінші бүйректегі өзгеріс, қағанақ суының азаюы, басқа ақаулар), жоспар ұрық медицинасының маманы, генетик, балалар урологы, нефролог және неонатологтан тұратын мамандар тобымен бірге құрылады.

Туғаннан кейін сау бүйрек іс жүзінде жалғыз жұмыс істейтін бүйрек болып қалатындықтан, алғашқы УДЗ кейінге қалдырылмайды; нақты мерзімін дәрігер белгілейді.

МКДБ тұқым қуалайтын поликистозды бүйрек ауруымен бірдей емес. Поликистозда екі бүйрек те зақымданады және ауру басқаша өтеді.

Гидронефроздан айырмашылығы қандай?

УДЗ-де МКДБ кейде ауыр гидронефрозға ұқсайды. Айырмашылығы мынада: гидронефрозда кистаға ұқсас қуыстар (тостағаншалар) ортадағы түбекшемен жалғасады және бүйрек тіні болады. Ал МКДБ-да кисталар бір-бірімен байланыспайды, ортасында түбекше жоқ. Күмәнді жағдайларда DMSA сцинтиграфиясы бүйректің жұмыс істемейтінін растайды.

Ағымы

Кисталы бүйрек көбіне бала өскен сайын кішірейеді. Балалардың шамамен жартысында 5 жасқа қарай ол УДЗ-де әрең байқалатын болады. Ал сау бүйрек әдетте қалыптыдан сәл үлкейіп, жұмысты өзі атқарады.

Емдеу және бақылау

Балалардың көбіне ешқандай ота қажет емес. Негізгі міндет: сау бүйректі қорғау.

• алғашқы жылы және кейін мезгіл-мезгіл УДЗ: сау бүйректің өсуі мен кисталы бүйректің кішіреюі бақыланады,
• қарсы жақтағы бүйрек кеңейген болса, рефлюксті немесе тарылуды жоққа шығару үшін қосымша тексеру,
• бала өсе келе мезгіл-мезгіл артериялық қысымды өлшеу және зәр талдауын (ақуыз) тапсыру,
• дене қызуы көтерілгенде зәр талдауын тапсыру.

Кисталы бүйректі алып тастау тек бүйрек тым үлкейіп, тыныс алуға немесе тамақтануға кедергі келтірсе, ауырсыну, инфекция немесе жоғары қысым пайда болса ғана талқыланады. Мұндай жағдайда ота әдетте лапароскопиялық әдіспен жасалады.