Пиелонефрит: балалардағы бүйрек инфекциясы

Пиелонефрит деген не?

Пиелонефрит деп бактериялардың зәр шығару жолдары арқылы жоғары көтеріліп, бүйрекке жетуін және бүйрек тінінің қабынуын айтады. Бұл зәр шығару жолдары инфекциясының (ЗШЖИ) ең ауыр түрі және ол әрдайым дерлік дене қызуының көтерілуімен өтеді.

Нәрестелерде айқын ошағы жоқ дене қызуының ең жиі бактериялық себептерінің бірі осы.

Белгілері

• дене қызуының 38 °C-тан жоғары көтерілуі, кейде қалтырау,
• нәрестелерде: мазасыздық, емшекті нашар ему, құсу, әлсіздік; кейде жалғыз белгі дене қызуының көтерілуі ғана болады,
• үлкенірек балаларда: бүйірдегі немесе белдегі ауырсыну, іштің ауыруы, жүрек айнуы,
• зәр шығарғанда ашып ауыруы, жиі кіші дәретке бару, зәрдің жағымсыз иісі.

Диагноз

• Зәрді жалпы талдау және себу дұрыс әдіспен алынған үлгіден (қалай жинау керек),
• қан талдаулары: қабыну көрсеткіштері, ауыр жағдайларда бүйрек қызметі,
• УДЗ: бүйректер, зәр шығару жолдарының кеңеюі, абсцесс немесе бітелу.

Емдеу

Антибиотик диагноз қойылғаннан кейін бірден (зәр үлгісі алынған соң), себу нәтижесін күтпей басталады. 48–72 сағаттан артық кешігу бүйрек тыртығының қаупін арттырады. Кейін қажет болса, себу нәтижесіне қарай антибиотик ауыстырылады.

• Жағдайы тұрақты, дәріні ауыз арқылы іше алатын балалар әдетте үйде ауыз арқылы ішетін антибиотикпен емделеді.
• 2 айлыққа толмаған нәрестелер, жағдайы ауыр, құсып жатқан балалар көктамыр ішіне антибиотик алу үшін ауруханаға жатқызылады, жағдайы жақсарғанда ауыз арқылы ішетін дәріге ауыстырылады.
• Жалпы ұзақтығы әдетте 4–7 күн; кейбір елдердің ұлттық ұсынымдарында әлі де 7–10 күн көрсетілген, сондықтан дәрігеріңіз тағайындаған емдеу курсын сақтаңыз. Бүйректің шектеулі бөлігі қабынғанда (ошақты бактериялық нефрит) ем ұзағырақ, шамамен 3 аптаға созылады.
• Сұйықтықты көп ішу, қызу түсіретін дәрі.

Шамамен 10 баланың 9-ында дене қызуы 24–48 сағат ішінде төмендейді. Төмендемесе, баланы қайта қарап, УДЗ-ні қайталау керек.

Кейінгі тексерулер

Пиелонефритпен ауырған балада себебін анықтау және бүйректі қорғау маңызды:

• УДЗ: дене қызуы көтерілген инфекциядан кейін әр балаға; нәрестелерге және жағдайы ауыр балаларға 24 сағат ішінде.
• Микционды цистоуретрография (МЦУГ): рефлюксті тексеру үшін, инфекция кезінде емес. 12 айлыққа дейінгі жаста дене қызуы көтерілген алғашқы инфекцияда, дене қызуы көтерілетін инфекция қайталанғанда, УДЗ немесе DMSA-да өзгеріс болғанда, кез келген жаста атипті инфекцияда қарастырылады.
• DMSA сцинтиграфиясы: бүйрек тыртығын көру үшін, инфекциядан кемінде 6 ай өткен соң.
• Дәретханаға өзі баратын балаларда қуық пен ішектің жұмысы тексеріледі, себебі дисфункция мен іш қатуды емдеу инфекцияның қайталану ықтималдығын азайтады.

Бүйрек тыртығы

Кейбір балаларда бүйректің қабынған бөлігі тыртықпен жазылады. Тыртық кішкентай болса, әдетте ешқандай қиындық тудырмайды. Кең немесе екі жақты тыртықтар жылдар өте келе артериялық қысымның жоғарылауына және бүйрек қызметінің төмендеуіне әкелуі мүмкін. Сондықтан бүйрегінде тыртығы бар балалардың артериялық қысымы мен зәр талдауы мезгіл-мезгіл тексеріліп отырады.