Балалардағы шап жарығы

Шап жарығы деген не?

Ана құрсағында аталық без ұмаға түскен кезде пайда болатын өзек (processus vaginalis) бітелмей қалса, осы ашық өзек арқылы құрсақ қуысындағы ішек шапқа немесе ұмаға шығады. Қыздарда дәл осындай өзек (Нук өзегі) арқылы шапқа ішек, кейде аналық без шығады. Мұны шап жарығы деп атайды.

Балалардың шамамен 1–5%-ында, ал шала туғандарда жиірек кездеседі. Ұлдарда қыздарға қарағанда шамамен 6 есе жиі, оң жақта көбірек болады.

Белгілері

• шапта немесе ұмада жұмсақ томпақ,
• томпақ бала жылағанда, күшенгенде, жөтелгенде үлкейеді,
• бала тынышталғанда немесе жатқанда кішірейеді, жоғалады,
• әдетте ауырмайды.

Қысылған шап жарығы

Жарықтың ең қауіпті асқынуы қысылу: жарыққа шыққан ішек немесе аналық без кері қайтпай қалады. Егер қанмен қамтамасыз етілуі де бұзылса, тін зақымдануы мүмкін. Екі жағдайда да хирургтың шұғыл қарауы қажет. Қысылу көбіне өмірдің бірінші жылында болады.

Белгілері:

• томпақ қатаяды, ауырады және кері кірмейді,
• үстінде қызару немесе көгеру,
• құсу, іштің кебуі, тоқтаусыз жылау.

Бұл шұғыл жағдай. Дәрігер көбіне жарықты қолмен абайлап кері сала алады, содан кейін 1–3 күн ішінде ота жасалады. Кері салу мүмкін болмаса, шұғыл ота қажет.

Емі

Шап жарығы өздігінен өтпейді. Жалғыз емі ота, қысылу қаупіне байланысты оны диагноз қойылғаннан кейін көп кешіктірмей жасайды.

Екі әдіс бар:

• Ашық әдіс: шап қатпарындағы 1,5–2 см тілік арқылы ашық өзек табылып, жабылады.
• Лапароскопиялық әдіс: кіндік арқылы енгізілген кішкентай камерамен өзек іштен жабылады, бір мезетте екінші жақ та қаралады.

Екі әдіс те қауіпсіз, бала әдетте сол күні үйіне қайтады. Толығырақ: шап жарығы отасы.