Гидроцеле: ұмада сұйықтық жиналуы

Гидроцеле деген не?

Ана құрсағында аталық без іш қуысынан ұмаға түскенде іш пердесінің бір өсіндісін (processus vaginalis) өзімен бірге төмен тартып әкеледі. Қалыпты жағдайда бұл өзек туылғанға дейін немесе туылғаннан кейін көп ұзамай жабылады. Жабылмаса, іш қуысындағы сұйықтық аталық бездің айналасына ағып, ұма ісінеді. Мұны аталық бездің шемені (гидроцеле) деп атайды.

Жаңа туған ұл балалардың шамамен 5–10%-ында гидроцеле болады, олардың көпшілігі алғашқы 1–2 жылда өздігінен өтеді.

Түрлері

• Коммуникациялық емес (қарапайым) гидроцеле: өзек жабылған, сұйықтық аталық бездің айналасында қалған. Көлемі тұрақты, көбіне өздігінен сіңіп кетеді.
• Коммуникациялық гидроцеле: өзек ашық, сұйықтық іш қуысы мен ұманың арасында ауысып жүреді. Таңертең кішкене, кешке немесе бала жылағанда үлкейеді. Шап жарығына айналуы мүмкін.
• Шәует бауының кистасы: сұйықтық аталық бездің жоғарғы жағында, шәует бауының бойында кішкене киста түрінде жиналады.

Белгілері

• ұманың бір немесе екі жағының ауырсынусыз ісінуі,
• ісінген жер жұмсақ, керіліп тұрмайды,
• көлемі күн ішінде өзгеруі мүмкін,
• жарық түсіргенде ұма жарықты өткізеді.

Гидроцеле ме, әлде шап жарығы ма?

Екеуінің себебі бір: ана құрсағында жабылуы тиіс өзек (processus vaginalis) ашық қалған. Айырмашылық өзек арқылы не өтетінінде.

ГидроцелеШап жарығы

Не жиналадыАталық бездің айналасындағы сұйықтықІшек, қыздарда кейде аналық без

Қай жердеҰмадаШапта, ұмаға дейін түсуі мүмкін

Қалай көрінедіАуырсынусыз, жұмсақ томпақ; көлемі тұрақты немесе таңертең кішкене, кешке үлкенЖылағанда, күшенгенде үлкейеді, бала тынышталғанда немесе жатқанда кішірейеді, жоғалады

Өздігінен өте ме?Көбіне, 1–2 жасқа дейінЖоқ

Негізгі қауіпҚарапайым гидроцеле аталық безге зиян келтірмейдіҚысылу, көбіне алғашқы жылы

ЕміБақылау; 1–2 жастан кейін өтпесе, отаДиагноз қойылған соң көп ұзатпай ота

Шұғыл: шапта қатты, ауыратын және орнына қайтпайтын томпақ, құсу, ұмада кенеттен ауырсыну немесе қызару. Дереу ең жақын аурухананың қабылдау бөліміне барыңыз.

Диагноз

Диагноз әдетте қарау арқылы қойылады. Аталық без жақсы сипалмаса, гидроцеле қатты керіліп тұрса немесе жасөспірімде жаңадан пайда болса, аталық безді бағалау үшін ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ) жасалады.

Емдеу

• Нәрестелерде қарапайым гидроцеле 1–2 жасқа дейін бақыланады.
• Көлемі күн ішінде өзгеретін (коммуникациялық) гидроцеле урологиялық бағалауды қажет етеді. Нәрестеде тек көлемнің өзгеруі әрдайым ерте ота дегенді білдірмейді.
• Ота мына жағдайларда талқыланады: гидроцеле 1–2 жастан кейін өтпесе, өте үлкен әрі керіліп тұрса, шап жарығымен қатар болса немесе аталық безде патологияға күдік болса. Уақыты гидроцеленің сақталуына, қатар жүретін жарыққа және аталық бездің жағдайына қарай таңдалады.

Коммуникациялық гидроцеледе ота әдетте шап арқылы жасалады: ашық қалған өзек байланады, сұйықтық шығарылады. Бұл ересектердегі гидроцеле отасынан өзгеше. Жасөспірімдерде кездесетін жүре пайда болған, коммуникациялық емес гидроцеледе тәсіл басқаша болуы, мысалы, ұма арқылы ота таңдалуы мүмкін. Толығырақ: шап жарығы мен гидроцеле отасы.

Сұйықтықты инемен сорып алу балаларда ұсынылмайды: сұйықтық қайта жиналады және инфекция қаупі бар.

Жасөспірімдердегі гидроцеле

Жасөспірім жаста жаңадан пайда болған гидроцеле кейде басқа мәселенің белгісі болуы мүмкін: жарақат, қабыну, варикоцеле отасынан кейінгі жағдай немесе сирек жағдайда аталық бездің ісігі. Сондықтан жасөспірімдегі гидроцеле міндетті түрде УДЗ арқылы тексеріледі.