Qızlarda vaginal reflyuks: sidiyə getdikdən sonra damcılama

Vaginal reflyuks nədir?

Bəzi qızlarda sidiyə gedərkən sidiyin bir hissəsi uşaqlıq yoluna daxil olur və orada müvəqqəti toplanır. Qız tualetdən qalxanda, tullananda, öskürəndə və ya asqıranda bu sidik xaricə axır və alt paltarı islanır. Buna vaginal reflyuks (vezikovaginal reflyuks) deyilir.

Adı oxşar olsa da, vaginal reflyuksun vezikoureteral reflyuks ilə əlaqəsi yoxdur: burada sidik böyrəyə qayıtmır.

Vaginal reflyuksa ən çox tualet təlimi almış kiçik qızlarda rast gəlinir, gənc qadınlarda nadir olur. Həyat üçün təhlükəli deyil.

Niyə yaranır?

Əsas səbəb sidiyə gedərkən dizlərin bitişik olmasıdır. Ayaqlar bir-birinə yaxın olanda sidik uşaqlıq yolunun girəcəyində ilişib qalır. Risk artıran amillər bunlardır:

• artıq çəki,
• tələsik və düzgün olmayan tualet vərdişləri,
• labial sinexiya, yəni kiçik cinsiyyət dodaqlarının qismən bitişməsi.

Əlamətləri

• sidiyə getdikdən bir neçə dəqiqə sonra, çox vaxt tualetdən qalxanda alt paltarının islanması,
• başqa sidik şikayətlərinin (qəfil istək, gecə sidik qaçırma) olmaması,
• cinsiyyət nahiyəsində qızartı və ağrı, bəzən axıntı və xoşagəlməz qoxu.

Müayinə

Diaqnoz əsasən valideynin danışdıqlarına və həkim müayinəsinə əsaslanır. Xarici cinsiyyət orqanları çox vaxt normal görünür. USM hər qıza lazım deyil; bəzən sidik yollarının normal olduğunu və sidik kisəsinin tam boşaldığını görmək üçün edilir.

Müalicə: tualetdə düzgün oturuş

Vaginal reflyuks dərmanla deyil, tualet vərdişləri ilə düzəlir. Qızınıza bunları öyrədin:

• unitazda dik oturmaq, ayaqları geniş aralı saxlamaq,
• ayaqları yerə çatmırsa, onları kiçik kürsüyə qoymaq,
• istəsə, unitaza tərsinə, üzü su çəninə tərəf, ata minən kimi oturmaq: bu vəziyyətdə ayaqlar özü aralı qalır,
• sidik bitdikdən sonra bir az irəli-geri yırğalanmaq və ya öskürmək,
• ayağa qalxıb yavaşca ona qədər saymaq, sonra yenidən oturub sidiyə getməyə çalışmaq,
• silərkən salfeti aralıq nahiyəsinə yüngülcə basmaq.

Gün ərzində müntəzəm su içmək, oyananda, yatmazdan əvvəl və hər 2–3 saatdan bir tualetə getmək də faydalıdır. Artıq çəki varsa, arıqlamaq şikayəti azalda bilər. Qıcıqlanmış dəri üçün qoruyucu krem, sinexiya varsa estrogen kremi təyin oluna bilər.

Nəticə adətən çox yaxşıdır və düzgün oturuşdan sonra şikayətin keçməsi diaqnozu da təsdiqləyir. Qız böyüdükcə, xüsusən yetkinlik dövründə şikayətlər daha da azala bilər.

Nə vaxt başqa səbəb axtarılır?

• Damcılama daimidirsə, yəni qız normal sidiyə getsə də, alt paltarı gecə-gündüz yaş qalırsa, bu vaginal reflyuks üçün tipik deyil. Belə halda sidik axarının sidik kisəsindən kənarda, məsələn, uşaqlıq yolunda və ya sidik kanalında açılması (ektopik sidik axarı) istisna edilməlidir; qızı 1–2 həftə ərzində uşaq uroloquna göstərin. Bu vəziyyət əməliyyatla düzəldilə bilər.
• Dodaqlar arasında açıqlıq görünmürsə, labial sinexiya ola bilər.
• Qəfil istək, tez-tez sidiyə getmə və ya gecə sidik qaçırma da varsa, uşaq gündüz sidik qaçırma baxımından qiymətləndirilir.
• Qızdırma, yanma və ya ağrı varsa, sidik yolu infeksiyası istisna edilməlidir.