Бүйректің қосарлануы және эктопиялық несепағар

Бүйректің қосарлануы деген не?

Қалыпты жағдайда әр бүйректе бір жинақтаушы жүйе (түбекше) және бір несепағар болады. Кейбір адамдарда бүйрек әрқайсысының өз жинақтаушы жүйесі бар екі бөліктен дамиды. Мұны бүйректің қосарлануы (қос бүйрек) деп атайды. Бұл бүйректің ең жиі кездесетін ақауы, шамамен әр 100 адамның біреуінде болады.

• Толық емес қосарлану: екі несепағар жолда қосылып, қуыққа бір тесікпен ашылады. Әдетте ешқандай мәселе тудырмайды.
• Толық қосарлану: екі несепағар жолда қосылмайды және бөлек тесіктермен ашылады; олардың біреуі қуықтан тыс жерге (эктопиялық) ашылуы мүмкін. Мәселелер негізінен осы түрінде болады.

Қандай мәселелер тудыруы мүмкін?

Толық қосарлануда екі несепағардың әрқайсысының өз қаупі бар:

• Төменгі бөліктің несепағары көбіне қуыққа шырышты қабаттың астындағы қысқа өзекпен ашылады да, рефлюкс пайда болады.
• Жоғарғы бөліктің несепағары қуыққа әдеттегіден төменірек ашылады. Оның ұшында уретероцеле түзілуі мүмкін немесе ол қуықтан тыс жерге ашылады (эктопиялық несепағар).

Эктопиялық несепағар

Қыз балаларда эктопиялық несепағар қуық сфинктерінен төмен, зәр шығару өзегіне (уретраға) немесе қынапқа ашылуы мүмкін. Бұл жағдайда сол бөліктің зәрі ұсталмай, үздіксіз тамшылап шығып тұрады. Тән көрініс мынадай: қыз қалыпты зәр шығарады, бірақ іш киімі күні бойы аздап болса да ылғал жүреді. Бұл кәдімгі күндізгі зәр ұстамаудан өзгеше жағдай. Мұндай тамшылауды отамен жоюға болады; отаның түрі мен нәтижесі баланың анатомиясына, бүйрек пен қуықтың жұмысына байланысты.

Ұл балаларда эктопиялық несепағар сфинктерден жоғары ашылатындықтан зәр ұстамау тудырмайды, бірақ инфекцияларға себеп болуы мүмкін.

Диагноз және емі

Қосарланған жүйе әдетте ультрадыбыстық зерттеуде (УДЗ) көрінеді. Кеңею мен шағым болмаса, ешқандай қосымша тексеру мен ем қажет емес.

Нәрестеде эктопиялық несепағарға немесе уретероцелеге байланысты несепағар мен бүйрек кеңейсе (уретерогидронефроз), инфекцияның алдын алу үшін күн сайын аз мөлшерде антибиотик беру басталады. Мұндай жағдайларда тексерулер арқылы бүйректің әр бөлігі қаншалықты жұмыс істейтіні, рефлюкс пен бітелудің бар-жоғы анықталады (МЦУГ, DMSA, қажет болса MAG3 немесе МР-урография).

Ем әр балаға жеке таңдалады: баланың жағдайы мен жасы, әр бөліктің қызметі, рефлюкс пен бітелу, сондай-ақ отбасы мен хирургтың қай ем әдісін қалайтыны ескеріледі. Жалпы тәсіл мәселенің түріне байланысты: рефлюксте алдын алу үшін антибиотик беру немесе эндоскопиялық инъекция, уретероцеледе эндоскопиялық тілік, ал эктопиялық несепағарда несепағарды қуыққа қайта тігу немесе оны төменгі бөліктің несепағарына жалғау. Бүйректің жоғарғы бөлігі мүлде жұмыс істемесе және мәселе тудырса, сол бөлік алып тасталуы мүмкін.