Bolalar urologiyasiDr. Parviz Hojiyev
AZRUEN+994 50 444 30 35
Siydik pufagi va uretra

Urete­roneotsistosto­miya: siydik nayini pufakka qayta tikish

Reflyuks, megaureter va ektopik siydik nayida siydik nayini siydik pufagiga qayta tikish: koʻrsatmalar, ochiq va robotik usul, kateter, tiklanish.

Muallif: Dr. Parviz Hojiyev, bolalar urologi (FEAPU).

Qisqacha

Samaradorlik
Birlamchi reflyuksda ochiq operatsiyadan keyin taxminan 92–98%.
Davomiyligi
2–3 soat.
Shifoxonada yotish
Odatda 2–4 kun.
Kateter
Koʻpincha 1–3 kun turadi.

Operatsiyaning maqsadi

Siydik nayi (ureter) buyrakdan kelgan siydikni siydik pufagiga olib boradi. Normada siydik nayi siydik pufagi devoriga qiya kiradi va oxirgi qismi shilliq qavat ostidan tunnel shaklida (submukoz tunnel) oʻtadi. Siydik pufagi toʻlganda bu qism siqiladi va klapan vazifasini bajaradi: siydik buyrakka qaytmaydi.

Ureteroneotsistostomiya (reimplantatsiya) siydik nayini siydik pufagiga qayta ulash demakdir: bunda shilliq qavat ostida yetarlicha uzun yangi submukoz tunnel hosil qilinadi. Maqsad siydikning buyrakka qaytishini toʻxtatish yoki tor qismni olib tashlab, siydikning erkin oqishini taʼminlashdir.

Qaysi hollarda kerak?

  • Vezikoureteral reflyuks: profilaktikaga qaramay isitmali infeksiyalar qaytalansa, buyrakda yangi chandiq paydo boʻlsa, yuqori darajali reflyuks bola oʻsgani sari oʻtmasa yoki endoskopik inyeksiya natija bermagan boʻlsa.
  • Obstruktiv megaureter: kuzatuv davomida buyrak funksiyasi pasaysa, kengayish ortsa yoki infeksiyalar qaytalansa.
  • Buyrak ikkilanishi va ektopik siydik nayi, ayrim ureterotsele holatlari.

Reflyuksning koʻp qismi bola oʻsgani sari oʻtib ketadi yoki endoskopik inyeksiya bilan davolanadi, shuning uchun reimplantatsiya har bir bolaga kerak emas.

Operatsiya qanday oʻtkaziladi?

Operatsiya umumiy narkoz ostida oʻtkaziladi va odatda 2–3 soat davom etadi. Ikki asosiy yondashuv bor:

  • Siydik pufagi ichidan (intravezikal): qorinning pastki qismida, bikini chizigʻi boʻylab 4–6 sm lik kesik. Eng koʻp qoʻllaniladigan Cohen usulida siydik pufagining shilliq qavati ostida yangi submukoz tunnel ochiladi va siydik nayi shu tunnel orqali siydik pufagi uchburchagi (trigon) boʻylab qarama-qarshi tomonga oʻtkaziladi. Ikkala tomonni bitta operatsiyada tuzatish mumkin.
  • Siydik pufagi tashqarisidan (ekstravezikal, Lich-Gregoir): siydik pufagi ochilmaydi, siydik nayi uning devorida hosil qilingan kanalga joylashtiriladi. Ochiq yoki robot yordamida laparoskopik usulda, kichik kesiklar orqali bajarilishi mumkin.

Megaureterda tor segment olib tashlanadi, juda kengaygan siydik nayi toraytiriladi, soʻng siydik pufagiga tikiladi. Bunday hollarda tikilgan joy bitishi uchun vaqtinchalik JJ stent qoʻyiladi va 4–6 haftadan keyin qisqa narkoz ostida olib tashlanadi.

Chaqaloqlarda

Bir yoshgacha boʻlgan bolalarda siydik pufagi kichik boʻladi, shuning uchun reimplantatsiya, ayniqsa megaureterda, imkon qadar keyinga qoldiriladi. Shu vaqtgacha bola infeksiyadan himoya qilinadi. Kerak boʻlganda vaqtinchalik yechimlar tanlanadi: endoskopik ballon bilan kengaytirish, stent yoki siydik nayini vaqtincha teriga chiqarish.

Shifoxonada va uyda

  • Shifoxonada yotish odatda 2–4 kun, robotik usulda baʼzan qisqaroq.
  • Siydik kateteri koʻpincha 1–3 kun turadi.
  • Dastlabki kunlarda siydik pufagi spazmlari va siydikda ozgina qon boʻlishi normal. Spazmlar uchun siydik pufagini boʻshashtiruvchi dori beriladi.
  • Uyda 2–3 hafta ogʻir jismoniy yuklama, velosiped va basseyndan saqlanish kerak.
  • Koʻp suyuqlik ichish, muntazam hojatga borish va ich qotishining oldini olish lozim.

Yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlar

Asoratlar kam uchraydi. Eng koʻp uchraydiganlari:

  • Saqlanib qolgan reflyuks: holatlarning 2–5%ida.
  • Qarama-qarshi tomonda yangi reflyuks: bir tomonlama operatsiyadan keyin bolalarning taxminan 10%ida. Koʻpincha yengil boʻladi va oʻz-oʻzidan oʻtib ketadi.
  • Vaqtinchalik kengayish yoki torayish: dastlabki haftalarda shish sababli UTTda kengayish koʻrinishi mumkin, odatda oʻtib ketadi. Doimiy torayish kam uchraydi.
  • Siydik tutilishi: ikkala tomonda siydik pufagi tashqarisidan bajarilgan operatsiyadan keyin baʼzan vaqtincha kuzatiladi.

Kuzatuv

  • Operatsiyadan 4–8 hafta oʻtib UTT,
  • soʻng 6–12 oydan keyin UTT,
  • MSUG har bir bolaga kerak emas, isitmali infeksiya boʻlsa yoki UTTda yangi kengayish koʻrinsa oʻtkaziladi,
  • megaureterda kerak boʻlganda MAG3/DTPA.

Operatsiyadan keyin ham ich qotishini davolash va muntazam hojat rejimi davom ettiriladi, chunki bular infeksiya xavfini kamaytiradi.

Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak?

Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring.

  • 38,5 °C dan yuqori isitma, qaltirash
  • Kateter olib tashlangandan keyin 8–12 soat davomida siya olmaslik
  • Bola siygisi keladi, lekin siya olmaydi, qorinning pastki qismida ogʻriq yoki shish bor: belgilangan soatni kutmasdan shoshilinch murojaat qiling
  • Biqinda yoki qorinda kuchli ogʻriq, qusish
  • Siydikning keskin kamayishi yoki siydikda qon laxtalari
  • Operatsiya jarohatidan siydik yoki suyuqlik sizib chiqishi

Tez tibbiy yordam: 103

Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma

Ureteroneotsistostomiya reflyuksning eng ishonchli jarrohlik davosi boʻlib qolmoqda: ochiq intravezikal (Cohen, Politano-Leadbetter) va ekstravezikal (Lich-Gregoir) usullarda ochiq operatsiya samaradorligi 92–98%; robot yordamidagi reimplantatsiya natijalari oʻzgaruvchanroq va markaz tajribasiga bogʻliq. Asosiy antireflyuks omil submukoz tunnel uzunligidir: u siydik nayi diametridan taxminan 5 baravar uzun boʻlishi kerak (Paquin nisbati, 5:1). Kengaygan siydik nayida modellash (eksiziya yoki plikatsiya) qoʻshiladi va vaqtinchalik JJ stent qoʻyiladi. Chaqaloqlarda, ayniqsa megaureterda, siydik pufagi kichikligi sababli operatsiya imkon qadar 1 yoshdan keyinga qoldiriladi; bu davrda endoskopik ballon dilatatsiyasi, JJ stent yoki vaqtinchalik ureterostomiya qoʻllanishi mumkin. Operatsiyadan keyin muntazam MSUG hammaga kerak emas; isitmali infeksiya boʻlsa oʻtkaziladi. Bir tomonlama operatsiyadan keyin qarama-qarshi tomonda yangi, koʻpincha yengil reflyuks paydo boʻlishi mumkin. Ikki tomonlama ekstravezikal operatsiyadan keyin vaqtinchalik siydik tutilishi xavfi bor.

Qabulda nima qilinadi?

  1. Operatsiya haqidagi qaror MSUG, UTT, DMSA yoki MAG3/DTPA va oʻtkazilgan infeksiyalar asosida birgalikda qabul qilinadi.
  2. Avval ich qotishi va siydik pufagi disfunksiyasi davolanadi, chunki ular natijaga taʼsir qiladi.
  3. Usul (ochiq, robotik, endoskopik muqobil) bolaning yoshi, anatomiyasi va kasalligiga qarab tanlanadi.
  4. Kateter, stent, ogʻriq qoldiruvchi dorilar va uydagi parvarish haqida batafsil tushuntiriladi.
WhatsApp orqali qabulga yozilingBolalar urologiyasi markazi, Badam Medical Center, Boku

Koʻp beriladigan savollar

Endoskopik inyeksiya bilan reimplantatsiya oʻrtasida qanday tanlanadi?

Endoskopik inyeksiya kesiksiz va qisqaroq, lekin samaradorligi reflyuks darajasiga qarab 50–80%, baʼzan takrorlash kerak boʻladi. Reimplantatsiya kattaroq operatsiya, birlamchi reflyuksda ochiq operatsiya samaradorligi esa taxminan 92–98%. Yuqori darajali reflyuksda, megaureterda va inyeksiya natija bermaganda reimplantatsiya afzal.

Operatsiyadan keyin bolada siydik pufagi spazmlari boʻladimi?

Ha, dastlabki kunlarda tez-tez boʻladi: bola birdan yigʻlaydi, qorinning pastini ushlaydi, kateter atrofidan siydik chiqishi mumkin. Buning uchun siydik pufagini boʻshashtiruvchi dori beriladi, spazmlar bir necha kunda kamayadi.

Operatsiyadan keyin infeksiyalar butunlay toʻxtaydimi?

Isitmali buyrak infeksiyalari keskin kamayadi. Lekin siydik pufagi yalligʻlanishi (sistit) baribir boʻlishi mumkin, ayniqsa ich qotishi va kamdan-kam hojatga borish davom etsa. Shuning uchun hojat rejimi va ich qotishini davolash operatsiyadan keyin ham muhim.

Mavzuga oid

Manbalar

Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi.

Yangilangan:

WhatsApp orqali qabulga yoziling