Buyrak ikkilanishi va ektopik siydik nayi

Buyrak ikkilanishi nima?

Odatda har bir buyrakning bitta yigʻuvchi tizimi (jomi) va bitta siydik nayi (ureteri) boʻladi. Baʼzi odamlarda buyrak ikki qismdan iborat boʻlib rivojlanadi va har bir qismning oʻz yigʻuvchi tizimi boʻladi. Bu buyrak ikkilanishi (dupleks buyrak) deyiladi. Bu buyrakning eng koʻp uchraydigan anomaliyasi, taxminan har 100 kishidan birida uchraydi.

• Toʻliq boʻlmagan ikkilanish: ikkita siydik nayi yoʻlda qoʻshilib, siydik pufagiga bitta teshik bilan ochiladi. Odatda hech qanday muammo tugʻdirmaydi.
• Toʻliq ikkilanish: buyrakning har bir qismidan alohida siydik nayi chiqadi va ular yoʻlda birlashmaydi; naylar alohida teshiklar bilan ochiladi, ulardan biri ektopik joyga ochilishi mumkin. Muammolar asosan shu turda boʻladi.

Qanday muammolar boʻlishi mumkin?

Toʻliq ikkilanishda har bir siydik nayining oʻziga xos xavfi bor:

• Pastki qismning siydik nayi koʻpincha siydik pufagiga qisqa shilliq osti tunneli orqali ochiladi va reflyuks paydo boʻladi.
• Yuqori qismning siydik nayi siydik pufagiga odatdagidan pastroqda ochiladi. Uning uchida ureterotsele hosil boʻlishi mumkin yoki u siydik pufagidan tashqarida ochiladi (ektopik siydik nayi).

Ektopik siydik nayi

Qizlarda ektopik siydik nayi siydik pufagi sfinkteridan pastda, siydik chiqarish kanaliga yoki qinga ochilishi mumkin. Bunda buyrakning shu qismidan kelayotgan siydik ushlanib qolmaydi, doim tomchilab chiqib turadi. Odatiy manzara shunday: qiz bola meʼyorida hojatga boradi, lekin ichki kiyimi kun boʻyi ozgina boʻlsa ham hoʻl turadi. Bu oddiy kunduzgi siydik tuta olmaslikdan farq qiladigan holat. Bu tomchilashni jarrohlik yoʻli bilan bartaraf etish mumkin; operatsiya turi va natija bolaning anatomiyasi hamda buyrak va siydik pufagi faoliyatiga bogʻliq.

Oʻgʻil bolalarda ektopik siydik nayi sfinkterdan yuqorida ochilgani uchun siydik tuta olmaslik boʻlmaydi, lekin infeksiyalarga sabab boʻlishi mumkin.

Tashxis va davolash

Buyrak ikkilanishi odatda UTTda koʻrinadi. Kengayish va shikoyat boʻlmasa, hech qanday qoʻshimcha tekshiruv va davolash kerak emas.

Agar chaqaloqda ektopik siydik nayi yoki ureterotsele sababli siydik nayi va buyrak kengaygan boʻlsa (gidroureteronefroz), infeksiyaning oldini olish uchun har kuni kam dozada antibiotik profilaktikasi boshlanadi. Bunday holatlarda tekshiruvlar yordamida buyrakning har bir qismi qanchalik ishlayotgani, reflyuks va toʻsiq bor-yoʻqligi aniqlanadi (MSUG, DMSA, kerak boʻlsa MAG3 yoki MR urografiya).

Davolash har bir bola uchun alohida tanlanadi: bolaning ahvoli va yoshi, har bir qismning funksiyasi, reflyuks va toʻsiq, shuningdek oila va jarroh qaysi davolash usulini afzal koʻrishi hisobga olinadi. Umumiy yondashuv muammoning turiga bogʻliq: reflyuksda antibiotik profilaktikasi yoki endoskopik inyeksiya, ureterotseleda endoskopik kesish, ektopik siydik nayida esa siydik nayini siydik pufagiga qaytadan tikish yoki uni pastki qismning siydik nayiga ulash. Buyrakning yuqori qismi umuman ishlamasa va muammo tugʻdirsa, oʻsha qism olib tashlanishi mumkin.