Bolalarda vezikoureteral reflyuks (VUR): darajalar, davolash

Reflyuks nima?

Normada siydik buyrakdan siydik nayi (ureter) orqali siydik pufagiga faqat bir yoʻnalishda oqadi. Siydik nayi siydik pufagi devoriga qiya kiradi, oxirgi qismi esa shilliq qavat ostida tunnel (submukoz tunnel) hosil qiladi. Siydik pufagi toʻlgani sari bu qism siqiladi va klapan vazifasini bajaradi. Submukoz tunnel kalta yoki devor boʻsh boʻlsa, siydik orqaga, buyrak tomon qaytadi. Bu pufak-siydik nayi reflyuksi (vezikoureteral reflyuks, VUR) deb ataladi.

Reflyuksning oʻzi ogʻriq bermaydi. Muammo shundaki, siydik pufagiga tushgan mikroblar siydik bilan birga buyrakkacha yetib borishi va isitmali buyrak infeksiyasi (pielonefrit) chaqirishi mumkin. Qaytalanuvchi infeksiyalar buyrakda chandiq qoldirishi mumkin.

Reflyuks isitmali siydik yoʻllari infeksiyasini oʻtkazgan bolalarning taxminan uchdan birida topiladi.

Darajalari

Reflyuks MSUGdagi koʻrinishiga qarab besh darajaga boʻlinadi:

Daraja	Nima koʻrinadi
I	Siydik faqat siydik nayiga qaytadi, buyrakkacha yetmaydi
II	Buyrak jomiga yetadi, kengayish yoʻq
III	Jom va siydik nayi yengil yoki oʻrtacha kengaygan
IV	Oʻrtacha kengayish, kosachalar shakli oʻzgara boshlaydi
V	Kuchli kengayish, siydik nayi egri-bugri, kosachalar shakli yoʻqolgan

Daraja qancha yuqori boʻlsa, oʻz-oʻzidan oʻtish ehtimoli shuncha kam, buyrak chandigʻi xavfi esa shuncha yuqori.

Sabablari

Birlamchi reflyuks. Siydik nayining siydik pufagi devoridagi submukoz qismi tugʻma kalta boʻlishi. Eng koʻp uchraydigan turi. Oilaviy moyillik bor.
Ikkilamchi reflyuks. Siydik pufagida bosim yuqori boʻlishi natijasida: orqa uretra klapani, neyrogen siydik pufagi, ogʻir siydik pufagi va ichak disfunksiyasi.

Qanday aniqlanadi?

Homiladorlikda yoki tugʻilgandan keyin UTTda gidronefroz koʻrinadi,
bola isitmali siydik yoʻllari infeksiyasini oʻtkazadi,
oilada reflyuks borligi sababli tekshiriladi.

Tashxisni tasdiqlaydigan asosiy tekshiruv MSUG, yaʼni miksion sistouretrografiya. Buyrakda chandiq bor-yoʻqligini koʻrish uchun DMSA oʻtkaziladi.

Davolash

Davolashning maqsadi reflyuksni har qanday yoʻl bilan yoʻqotish emas, balki isitmali infeksiyalar va buyrakda yangi chandiqlarning oldini olishdir. Shuning uchun har bir bolaga reja alohida tuziladi.

Hojat odatlari va ich qotishi

Kunduzi siydikni ushlab turish, hojatga borishni kechiktirish va ich qotishi reflyuksni ogʻirlashtiradi va infeksiyaga yoʻl ochadi. Ularni davolashning oʻzi baʼzan infeksiyalarni toʻxtatadi. Batafsil: siydik pufagi va ichak disfunksiyasi.

Antibiotik profilaktikasi

Kuniga bir marta, kechqurun kam dozada antibiotik beriladi. Ayniqsa chaqaloqlarda va yuqori darajali reflyuksda isitmali infeksiyalar sonini kamaytiradi.

Kuzatuv

Yengil reflyuksi bor, infeksiya oʻtkazmagan bolalarda profilaktikasiz kuzatish ham mumkin. Bu holda ota-onalar isitma chiqsa darhol siydik tahlili topshirish kerakligini bilishlari lozim.

Jarrohlik davolash

Jarrohlik davolash quyidagi hollarda muhokama qilinadi: profilaktikaga qaramay isitmali infeksiyalar qaytalanadi, buyrakda yangi chandiq paydo boʻladi, yuqori darajali reflyuks bola oʻsgani sari oʻtmaydi.

Endoskopik inyeksiya. Sistoskop orqali siydik nayi teshigining ostiga maxsus gel yuboriladi. Kesik yoʻq, bola koʻpincha oʻsha kuni uyiga ketadi. Bitta inyeksiyadan keyin samaradorlik reflyuks darajasiga qarab taxminan 50–80%.
Siydik nayini qayta tikish (reimplantatsiya). Ochiq, laparoskopik yoki robotik usulda shilliq qavat ostida siydik nayi uchun uzun submukoz tunnel hosil qilinadi. Ochiq operatsiyada samaradorlik taxminan 92–98%; laparoskopik va robotik usullar natijalari bemorlarni tanlash, texnika va markaz tajribasiga qarab farq qiladi.

Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak?

Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring.

38 °C va undan yuqori isitma, ayniqsa boshqa sababi boʻlmasa

Qusish, antibiotikni icha olmaslik

Chaqaloqda holsizlik, ovqatdan bosh tortish

Biqin yoki bel ogʻrigʻi bilan isitma

Qabulda nima qilinadi?

Oʻtkazilgan infeksiyalar, ular isitma bilan kechganmi va siydik ekish natijalari oʻrganiladi.

Hojat odatlari va ich qotishi haqida soʻraladi, kerak boʻlsa siyish kundaligi beriladi.

MSUG bilan reflyuks darajasi, DMSA bilan buyrakda chandiq bor-yoʻqligi baholanadi.

Kuzatuv, antibiotik profilaktikasi, endoskopik inyeksiya yoki operatsiya variantlari oila bilan birga muhokama qilinadi.

WhatsApp orqali qabulga yozilingBolalar urologiyasi markazi, Badam Medical Center, Boku

Koʻp beriladigan savollar

Reflyuksi bor bola doimo antibiotik ichishi kerakmi?

Har bir bola emas. Profilaktika asosan kichik yoshda, yuqori darajali reflyuksda va infeksiyalari qaytalanadigan bolalarga tavsiya etiladi. Davomiyligi bolaning yoshi, hojat odatlari va reflyuksning kechishiga qarab belgilanadi.

Endoskopik inyeksiyami yoki ochiq operatsiyami?

Endoskopik inyeksiya kesiksiz, 20–30 daqiqalik muolaja, lekin samaradorligi reflyuks darajasiga bogʻliq va baʼzan takrorlash kerak boʻladi. Ochiq operatsiya samaradorligi taxminan 92–98%, robotik usul natijalari esa markaz tajribasiga qarab oʻzgaruvchanroq; ikkala usul ham kattaroq aralashuvdir. Tanlov bolaning holatiga qarab qilinadi.

Aka-ukasi yoki opa-singlisida reflyuks boʻlsa, bolani ham tekshirtirish kerakmi?

Reflyuks ayrim oilalarda koʻproq uchraydi. Aka-uka va opa-singillarga odatda buyrak UTTsi qilinadi, isitmali infeksiya boʻlsa esa batafsilroq tekshiriladi.

Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi.

Vezikoureteral reflyuks (VUR): siydikning buyrakka qaytishi