Hamiləlikdə uşaq uroloqunun məsləhəti: dölün USM-də böyrək və ya sidik yollarında tapıntı

Antenatal məsləhət nədir?

Hamiləlikdə dölün USM müayinəsində bəzən böyrəyin genişlənməsi (hidronefroz) və ya sidik yollarında başqa bir dəyişiklik görünür. Belə hallarda doğuşdan əvvəl uşaq uroloqu ilə görüşmək olar. Buna antenatal (prenatal) məsləhət deyilir.

Məqsəd üçdür: tapıntının nə demək ola biləcəyini aydınlaşdırmaq, valideynlərin suallarına cavab vermək və doğuşdan sonrakı ilk həftələrin planını əvvəlcədən qurmaq.

Dölün böyrəyində genişlənmə tez-tez rast gəlinən tapıntıdır: təxminən hər 50–100 hamiləlikdən birində görünür. Halların çoxu keçicidir və doğuşdan sonra özü-özünə yox olur.

Hamiləlikdə hansı USM-lər edilir?

Sidik yollarının anomaliyalarını vaxtında görmək üçün iki skrininq USM tövsiyə olunur: 11–14-cü və 17–22-ci həftələrdə. Bəzi ölkələrdə 30–32-ci həftədə üçüncü USM də edilir və əvvəl tapılan dəyişikliklərin dinamikası izlənilir.

Kimə uşaq uroloqu ilə məsləhət lazımdır?

Hamiləlikdə tapılan yüngül, birtərəfli genişlənmə üçün çox vaxt növbəti planlı USM-lərdə izləmək kifayətdir. Bu hallarda isə doğuşdan əvvəl uşaq uroloqu ilə məsləhətləşmək faydalıdır:

• hər iki böyrəkdə və ya bir böyrəkdə ağır genişlənmə,
• sidik axarının da genişlənməsi,
• sidik kisəsinin böyük və qalın divarlı olması, xüsusən oğlan dölündə (arxa uretral klapan şübhəsi),
• döl suyunun (amniotik mayenin) azalması,
• tək böyrək, böyrək toxumasının dəyişməsi və ya kistalı böyrək (multikistoz displastik böyrək),
• valideynlərin narahatlığı və cavabsız qalan sualları.

Məsləhətdə nə müzakirə olunur?

• Tapıntının mümkün səbəbləri və böyrəklərin, sidik kisəsinin işinə mümkün təsiri.
• Genetik və ya başqa anomaliyalarla əlaqənin olub-olmaması, lazım olduqda genetikin məsləhəti.
• Doğuşdan sonra körpədə hansı müayinələrin nə vaxt ediləcəyi.
• Növbəti hamiləliklər üçün mümkün risk.
• Psixoloji dəstək və yazılı məlumat.

Valideynlər bilməlidir ki, hamiləlikdəki USM tapıntıları həmişə qəti deyil: dəqiq diaqnoz çox vaxt doğuşdan sonra qoyulur. Ona görə məsləhət bir dəfəlik görüş olmaya bilər, yeni USM nəticələri ilə təkrarlana bilər.

Ağır hallarda plan bir komanda tərəfindən qurulur: ana-döl təbabəti mütəxəssisi, genetik, uşaq uroloqu və nefroloqu, neonatoloq, lazım olduqda psixoloq.

Ana bətnində müdaxilə lazımdırmı?

Çox nadir hallarda. Ana bətnində müdaxilə (məsələn, dölün sidik kisəsindən döl suyuna şunt) yalnız sidiyin sidik kisəsindən çıxışı tıxandıqda, ikinci trimestrdə döl suyu azaldıqda və ciddi genetik anomaliyalar istisna edildikdən sonra düşünülür. Bu müdaxilənin ağırlaşma riski yüksəkdir. Bir böyrəkdə hidronefroz ana bətnində müdaxilə tələb etmir.

Doğuşdan sonra nə edilir?

Böyrək və sidik kisəsinin USM-si ilk addımdır. İlk 1–2 gündə körpənin bədənində maye nisbətən az olduğu üçün genişlənmə olduğundan kiçik görünə bilər. Ona görə:

• hamiləlikdə yüngül genişlənmə olubsa, USM adətən həyatın ilk həftələrində edilir, vaxtını həkim təyin edir,
• hamiləlikdə artmış risk (UTD A2–3) olubsa, USM doğum evindən evə yazılmadan əvvəl, ideal halda 48 saatdan sonra edilir,
• ikitərəfli ağır genişlənmədə, tək böyrəkdə, döl suyunun azlığında və arxa uretral klapan şübhəsində USM doğuşdan dərhal sonra edilir və körpəni uşaq uroloqu dərhal görür.

USM nəticəsinə görə sonrakı müayinələr seçilir: reflyuks şübhəsində MSUQ, ağır genişlənmədə böyrəyin işini və sidiyin axını görmək üçün MAG3. Antibiotik profilaktikası hər körpəyə verilmir, riskə görə fərdi qərar verilir.

Öz USM nəticənizi hidronefroz ölçüsü aləti ilə təxmini qiymətləndirə bilərsiniz, amma yekun qərarı həkim verir.

Doğuşdan sonra nəyə diqqət etməli?

Hidronefrozu olan körpədə qızdırma olarsa, sidik analizi mütləq edilməlidir. Körpənin sidiyi çox azdırsa, oğlan körpədə sidik axını zəifdirsə və ya damcı-damcı gedirsə, planlı qəbulu gözləmədən təcili müraciət edin.