Урете­ронео­цистостомия: несепағарды қуыққа қайта тігу

Отаның мақсаты

Несепағар бүйректен келген зәрді қуыққа жеткізеді. Қалыпты жағдайда несепағар қуық қабырғасына қиғаш кіреді, оның соңғы бөлігі шырышты қабықтың астымен туннель тәрізді (шырышасты туннель) өтеді. Қуық толғанда бұл бөлік қысылып, клапан сияқты жұмыс істейді: зәр бүйрекке кері қайтпайды.

Уретеронеоцистостомия (реимплантация) деп несепағарды қуыққа қайта жалғауды айтады: бұл кезде шырышты қабықтың астында жеткілікті ұзын жаңа шырышасты туннель жасалады. Мақсаты: зәрдің бүйрекке кері ағуын тоқтату немесе тарылған бөлікті алып тастап, зәрдің еркін ағуын қамтамасыз ету.

Қандай жағдайда қажет?

• Қуық-несепағар рефлюксі (ҚНР): алдын алу емі жүргізілсе де дене қызуы көтерілетін инфекциялар қайталанса, бүйректе жаңа тыртықтар пайда болса, жоғары дәрежелі рефлюкс бала өскен сайын жойылмаса немесе эндоскопиялық инъекция көмектеспесе.
• Обструкциялық мегауретер: бақылау кезінде бүйрек қызметі төмендесе, кеңею ұлғайса немесе инфекциялар қайталанса.
• Бүйректің қосарлануы және эктопиялық несепағар, уретероцеленің кейбір жағдайлары.

Рефлюкстің көп бөлігі бала өскен сайын өтіп кетеді немесе эндоскопиялық инъекциямен емделеді, сондықтан реимплантация әр балаға қажет емес.

Ота қалай жасалады?

Ота жалпы наркозбен жасалады және әдетте 2–3 сағатқа созылады. Негізгі екі тәсіл бар:

• Қуықтың ішінен (интравезикалық): іштің төменгі жағында, бикини сызығы бойымен 4–6 см тілік жасалады. Ең жиі қолданылатын Cohen әдісінде қуықтың шырышты қабығының астында жаңа шырышасты туннель ашылады да, несепағар осы туннель арқылы қуық үшбұрышы (тригон) аймағы арқылы өткізіліп, қарсы жаққа шығарылады. Екі жақты да бір отада түзетуге болады.
• Қуықтың сыртынан (экстравезикалық, Lich-Gregoir): қуық ашылмайды, несепағар оның қабырғасында жасалған арнаға орналастырылады. Ашық тәсілмен немесе кішкене тіліктер арқылы робот көмегімен лапароскопиялық әдіспен жасауға болады.

Мегауретерде тар бөлік алынып тасталады, қатты кеңейген несепағар тарылтылады, содан кейін қуыққа тігіледі. Мұндай жағдайда тігіс жерінің жазылуы үшін уақытша JJ стент қойылады, оны 4–6 аптадан кейін қысқа наркозбен алады.

Нәрестелерде

Бір жасқа дейінгі балалардың қуығы кішкентай болады, сондықтан реимплантация, әсіресе мегауретерде, мүмкіндігінше кейінге қалдырылады. Оған дейін баланы инфекциядан қорғау шаралары жүргізіледі. Қажет болса, уақытша шешімдер таңдалады: эндоскопиялық баллонмен кеңейту, стент немесе несепағарды уақытша теріге шығару.

Ауруханада және үйде

• Ауруханада жату әдетте 2–4 күн, роботтық әдісте кейде қысқарақ.
• Зәр катетері көбіне 1–3 күн тұрады.
• Алғашқы күндері қуықтың түйілуі (спазм) мен зәрде аздап қан болуы қалыпты. Түйілуге қарсы қуықты босаңсытатын дәрі беріледі.
• Үйде 2–3 апта ауыр дене жүктемесінен, велосипедтен және бассейннен аулақ болу керек.
• Сұйықтықты көп ішу, дәретханаға жүйелі бару және іш қатудың алдын алу қажет.

Болуы мүмкін асқынулар

Асқынулар сирек болады. Ең жиі кездесетіндері:

• Рефлюкстің сақталуы: жағдайлардың 2–5%-ында.
• Қарсы жақта жаңа рефлюкс: біржақты отадан кейін балалардың шамамен 10%-ында. Көбіне жеңіл болады және өздігінен өтеді.
• Уақытша кеңею немесе тарылу: алғашқы апталарда ісінуге байланысты УДЗ-де кеңею көрінуі мүмкін, әдетте өтіп кетеді. Тұрақты тарылу сирек.
• Зәр іркілуі: қуықтың сыртынан екі жақта бірдей жасалған отадан кейін кейде уақытша болады.

Бақылау

• отадан 4–8 апта өткен соң УДЗ,
• содан кейін 6–12 айдан соң УДЗ,
• МЦУГ әр балаға қажет емес, дене қызуы көтерілетін инфекция болса немесе УДЗ-де жаңа кеңею көрінсе жасалады,
• мегауретерде қажет болса MAG3/DTPA.

Отадан кейін де іш қатуды емдеу және дәретханаға жүйелі бару тәртібі жалғасады, өйткені бұлар инфекция қаупін азайтады.