Уретероцеле: несепағар ұшының кистаға ұқсас кеңеюі

Уретероцеле деген не?

Несепағар қуыққа ашылатын жерде тар тесікпен аяқталса, оның соңғы бөлігі шар сияқты кеңейіп, қуықтың ішінде жұқа қабырғалы кистаға ұқсап тұрады. Мұны уретероцеле деп атайды. Зәр осы тар тесіктен қиын ағатындықтан, жоғарыдағы несепағар мен бүйрек те кеңейеді.

Уретероцеленің шамамен 80%-ы бүйректің қосарлануымен бірге кездеседі және бүйректің жоғарғы бөлігінің несепағарында пайда болады. Қыздарда ұлдарға қарағанда 4–7 есе жиі кездеседі.

Түрлері

• Қуық ішіндегі (интравезикалық) уретероцеле толығымен қуықтың ішінде орналасады.
• Эктопиялық уретероцеле қуықтың мойнына немесе зәр шығару өзегіне дейін созылады. Көбірек қиындық туғызады.

Белгілері

Қазір уретероцеленің көбі жүктілік кезінде УДЗ арқылы анықталады. Анықталмаған жағдайда мыналар болуы мүмкін:

• дене қызуы көтерілетін зәр шығару жолдарының инфекциясы (ЗШЖИ), көбіне алғашқы айларда,
• зәр ағынының әлсіздігі, кіші дәретке бара алмау (уретероцеле қуықтың шығатын жерін бітеп тастаса),
• қыздарда зәр шығару тесігінен ісінген тіннің шығып тұруы (пролапс),
• үлкен балаларда іштің ауыруы немесе тас түзілуі.

Диагнозы

Негізгі тексеру УДЗ: қуықта жұқа қабырғалы кистозды түзіліс, кеңейген несепағар және қосарланған бүйрек көрінеді. Емді жоспарлау үшін үш сұраққа жауап беру керек: бүйректің әр бөлігі қаншалықты жұмыс істейді, рефлюкс бар ма және зәр ағысында бітелу бар ма. Рефлюксті тексеру үшін микционды цистоуретрография (МЦУГ), бүйректің әр бөлігінің қызметін анықтау үшін DMSA, бітелуді бағалау үшін қажет болса MAG3 немесе МР-урография жасалады.

Емі

Туғаннан кейін уретероцеле салдарынан несепағары мен бүйрегі кеңейген (гидроуретеронефроз) нәрестеге инфекцияның алдын алу үшін күн сайын аз мөлшерде антибиотик беріле бастайды (антибиотикпен профилактика).

Әрі қарайғы ем әр балаға жеке таңдалады. Баланың жағдайы мен жасы, бүйректің әр бөлігінің қызметі, екі жақтағы рефлюкс немесе бітелу, қуықтан шығатын жердің бітелуі, уретероцеленің қуық ішінде немесе эктопиялық болуы, сондай-ақ отбасы мен хирург қай ем әдісін қалайтыны ескеріледі.

• Эндоскопиялық тілік (пункция). Цистоскоп арқылы уретероцеленің қабырғасында кішкентай тесік жасалады, зәр еркін ағып кете бастайды. Теріге тілік жасалмайды. Уретероцелесі инфекцияланып, зәр ағысы бітелген балада зәрді дереу шығару керек: ол үшін эндоскопиялық тілік жасалады немесе тері арқылы бүйрекке жіңішке түтік қойылады (нефростомия). Толығырақ: цистоскопия.
• Бақылау. Бүйректің жоғарғы бөлігі мүлде жұмыс істемесе, бітелу мен рефлюкс болмаса, кейбір балаларда тек бақылау жеткілікті болуы мүмкін.
• Реконструкциялық оталар. Эндоскопиялық тіліктен кейін рефлюкс пайда болса немесе мәселе сақталса, несепағарды қуыққа қайта тігу, кейде бүйректің жұмыс істемейтін жоғарғы бөлігін алып тастау жасалады.