Qızlarda ektopik sidik axarı: normal sidiyə getməklə yanaşı daimi damcılama

Ektopik sidik axarı nədir?

Sidik axarı (ureter) sidiyi böyrəkdən sidik kisəsinə aparan borudur. Normalda o, sidik kisəsinin içinə açılır və sidik kisəsində yığılan sidik sfinkter sayəsində saxlanılır. Ektopik sidik axarı sidik kisəsinin içinə yox, başqa yerə açılır.

Qızlarda ektopik sidik axarı çox vaxt sfinkterdən aşağıda açılır: sidik kanalına, sidik kanalı dəliyinin yanına, uşaqlıq yolunun girişinə və ya uşaqlıq yolunun içinə. Bu halda həmin sidik axarından gələn sidik heç nə ilə saxlanmır və daim damcı-damcı xaric olur.

Ektopik sidik axarı qızlarda oğlanlardan təxminən 5 dəfə çox rast gəlinir. Halların əksəriyyətində o, ikili toplayıcı sistemin, yəni böyrəyin iki hissəsindən biri olan yuxarı hissənin sidik axarıdır.

Əlamətləri

Ən tipik mənzərə belədir:

• qız vaxtlı-vaxtında, normal sidiyə gedir,
• amma arada alt paltarı daim azca yaş olur, gecə də, gündüz də,
• quru fasilə demək olar ki, olmur,
• bəzən valideyn bunu sidik deyil, bol yaş ifrazat kimi görür,
• cinsiyyət orqanları ətrafında daimi nəmlikdən qızartı ola bilər.

Bu, adi gündüz sidik qaçırmadan fərqlidir: gündüz sidik qaçırmada uşaq qəfil sidik çağırışı ilə islanır, arada isə quru qalır.

Körpələrdə ektopik sidik axarı çox vaxt hamiləlikdə və ya doğuşdan sonra USM-də genişlənmiş sidik axarı və böyrək kimi tapılır. Bəzi körpələrdə ilk əlamət qızdırmalı sidik yolu infeksiyası olur.

Oğlanlarda ektopik sidik axarı həmişə sfinkterdən yuxarıda açıldığı üçün damcılama yaratmır, amma infeksiyalara, o cümlədən təkrarlanan epididimitə səbəb ola bilər.

Diaqnoz

• Müayinə. Həkim xarici cinsiyyət orqanlarına ehtiyatla baxır, bəzən ektopik dəlik sidik kanalının və ya uşaqlıq yolunun yanında görünür.
• USM. İkili böyrəyi, genişlənmiş yuxarı hissəni və sidik axarını göstərir.
• MRT (MR uroqrafiya). Böyrəyin hissələrini və sidik axarının gedişini ətraflı göstərir.
• DMSA və ya MAG3. Hər hissənin nə qədər işlədiyini göstərir.
• MSUQ. Reflyuksu yoxlamaq üçün.

Müalicə

Damcılama ektopik sidik axarının anatomiyasından irəli gəldiyi üçün tualet məşqləri ilə keçmir. Damcılaması olan qızlarda əməliyyat nəzərdən keçirilir. Əməliyyatın növü böyrəyin həmin hissəsinin nə qədər işlədiyindən asılıdır:

• Hissə işləyirsə: onu saxlayan əməliyyat seçilir. Ektopik sidik axarı ya sidik kisəsinə yenidən tikilir (ureteroneosistostomiya), ya da aşağı hissənin sidik axarına və ya ləyəninə birləşdirilir.
• Hissə demək olar ki, işləmirsə və problem yaradırsa: böyrəyin həmin hissəsi sidik axarı ilə birlikdə çıxarıla bilər.

Bu əməliyyatlar açıq, laparoskopik və ya robot yardımlı üsulla aparıla bilər, nəticələr oxşardır.

Genişlənmiş sidik axarı və böyrəyi olan yenidoğulmuşlarda infeksiyanın qarşısını almaq üçün həkim gündəlik antibiotik profilaktikası təyin edə bilər.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?

Tualet təlimini keçmiş qızın alt paltarı gün boyu yaş qalırsa, xüsusən o, normal sidiyə gedirsə, uşaq uroloquna müraciət edin. Qızdırma, bel və ya yan ağrısı, qusma olarsa, həmin gün həkimə göstərin. Əlaqəli mövzular: ikili toplayıcı sistem və ureterosele.