Ұрықтың бүйрегі кеңейген: балалар урологының кеңесі

Пренатальдық кеңес деген не?

Жүктілік кезіндегі УДЗ-да кейде ұрықтың бүйрегінің кеңеюі (гидронефроз) немесе зәр жолдарында басқа өзгеріс көрінеді. Мұндай жағдайда бала туғанға дейін балалар урологымен кездесуге болады. Мұны пренатальдық (антенатальдық) кеңес деп атайды.

Оның үш мақсаты бар: өзгерістің нені білдіруі мүмкін екенін түсіндіру, ата-ананың сұрақтарына жауап беру және туғаннан кейінгі алғашқы апталардың жоспарын алдын ала құру.

Ұрықтың бүйрегінің кеңеюі жиі кездесетін өзгеріс: шамамен әр 50–100 жүктіліктің бірінде көрінеді. Олардың көпшілігі уақытша және туғаннан кейін өздігінен жойылады.

Жүктілік кезінде қандай УДЗ жасалады?

Зәр жолдарының ауытқуларын уақтылы көру үшін екі скринингтік УДЗ ұсынылады: 11–14 және 17–22-аптада. Кейбір елдерде бұрын табылған өзгерістерді бақылау үшін 30–32-аптада үшінші УДЗ де жасалады.

Кімге балалар урологының кеңесі керек?

Бір жақты жеңіл кеңеюде көбіне келесі жоспарлы УДЗ-да бақылау жеткілікті. Ал мына жағдайларда туғанға дейін балалар урологымен кеңескен пайдалы:

бір немесе екі бүйректе айқын кеңею,
несепағардың да кеңеюі,
үлкен және қабырғасы қалың қуық, әсіресе ұл ұрықта (артқы уретра клапаны күдігі),
қағанақ суының азаюы,
жалғыз бүйрек, бүйрек тінінің өзгеруі немесе кисталы бүйрек (мультикистозды дисплазиялық бүйрек),
ата-ананың алаңдаушылығы және жауапсыз қалған сұрақтар.

Кеңесте не талқыланады?

Өзгерістің ықтимал себептері және оның бүйрек пен қуық жұмысына ықтимал әсері.
Генетикалық немесе басқа ауытқулармен байланысы бар-жоғы, қажет болса генетиктің кеңесі.
Туғаннан кейін нәрестеге қандай зерттеулер қашан жасалатыны.
Келесі жүктіліктерге қатысты ықтимал қауіп.
Психологиялық қолдау және жазбаша ақпарат.

Ата-ана білуі керек: жүктілік УДЗ-ындағы өзгерістер әрдайым түпкілікті емес, нақты диагноз көбіне туғаннан кейін қойылады. Сондықтан кеңес бір реттік кездесу болмауы және жаңа УДЗ нәтижелерімен қайталануы мүмкін.

Ауыр жағдайларда жоспарды топ құрады: ана мен ұрық медицинасының маманы, генетик, балалар урологы мен нефрологы, неонатолог, қажет болса психолог.

Туғанға дейін араласу қажет пе?

Өте сирек. Жатырішілік араласу (мысалы, ұрықтың қуығынан қағанақ суына шунт) тек зәрдің қуықтан шығуы бітелгенде, екінші триместрде қағанақ суы азайғанда және күрделі генетикалық ауытқулар жоққа шығарылғаннан кейін қарастырылады. Оның асқыну қаупі жоғары. Бір жақты гидронефроз жатырішілік араласуды қажет етпейді.

Туғаннан кейін не істеледі?

Бүйрек пен қуықтың УДЗ-ы алғашқы қадам болып табылады. Алғашқы 1–2 күнде нәресте ағзасында сұйықтық салыстырмалы түрде аз болғандықтан, кеңею шынайыдан кіші көрінуі мүмкін. Сондықтан:

жүктілікте жеңіл кеңею болса, УДЗ әдетте өмірдің алғашқы апталарында жасалады, уақытын дәрігер белгілейді,
жүктілікте қауіп жоғары болса (UTD A2–3), УДЗ перзентханадан шықпас бұрын, мүмкіндігінше 48 сағаттан кейін жасалады,
екі жақты айқын кеңеюде, жалғыз бүйректе, қағанақ суының аздығында және артқы уретра клапанына күдік болғанда УДЗ туғаннан кейін бірден жасалады және нәрестені балалар урологы бірден қарайды.

Келесі зерттеулер УДЗ нәтижесіне қарай таңдалады: рефлюкске күдік болса МЦУГ, айқын кеңеюде бүйрек жұмысы мен зәрдің ағуын көру үшін MAG3. Профилактикалық антибиотик әр нәрестеге берілмейді, қауіпке қарай жеке шешім қабылданады.

УДЗ нәтижеңізді гидронефроз өлшемі құралымен шамамен бағалай аласыз, бірақ түпкілікті шешімді дәрігер қабылдайды.

Туғаннан кейін неге назар аудару керек?

Гидронефрозы бар нәрестенің дене қызуы көтерілсе, зәр талдауы міндетті түрде жасалуы керек. Нәрестенің зәрі өте аз болса немесе ұл нәрестеде зәр ағыны әлсіз не тамшылап келсе, жоспарлы қабылдауды күтпей, шұғыл түрде дәрігерге хабарласыңыз.

Қашан шұғыл көмекке жүгіну керек?

Төмендегілердің бірі болса, кезекті қабылдауды күтпеңіз: дәрігерге қоңырау шалыңыз немесе ең жақын аурухананың қабылдау бөліміне барыңыз.

Туғаннан кейін нәрестенің зәрі өте аз немесе мүлдем жоқ
Ұл нәрестеде әлсіз, тамшылаған зәр ағыны немесе іштің төменгі бөлігінің ісінуі
Нәрестеде 38 °C және одан жоғары дене қызуы, құсу, емуден бас тарту

Жедел жәрдем: 103

Педиатр мен отбасылық дәрігерге арналған ескертпе

Антенатальдық гидронефроз жүктіліктердің 1–2%-ында кездеседі (AAP деректері бойынша шамамен 1%), жағдайлардың 80%-ына дейіні уақытша. EAU екі скринингтік УДЗ ұсынады: 11–14 және 17–22-аптада; 30–32-аптадағы үшінші триместр УДЗ-ы ұлттық ұсынымдарға байланысты. 28-аптаға дейін 4 мм, одан кейін 7 мм APD қалыптан тыс саналады; APD > 15 мм туғаннан кейінгі ота қажеттілігін күшті болжайды. Төменгі зәр жолдары обструкциясының ең дәл көрсеткіштері: үлкен қуық, екі жақты уретерогидронефроз және қуық қабырғасының қалыңдауы; екі жақты мультикистозды дисплазиялық бүйрек немесе қарама-қарсы бүйрек агенезиясымен бірге болуы нашар болжамды, ал қарама-қарсы бүйрегі қалыпты бір жақты мультикистозды дисплазиялық бүйрек әдетте жақсы өтеді. Күтім көпсалалы топпен жүргізілуі тиіс (ана мен ұрық медицинасы, генетик, балалар урологы мен нефрологы, неонатолог, психолог). Кеңес бүйрек пен қуық қызметіне ықтимал әсерді, генетикалық және синдромдық байланыстарды, нәрестені жүргізуді, қайталану қаупін, психологиялық қолдау мен жазбаша материалдарды қамтуы, пренатальдық өзгерістердің әрдайым түпкілікті еместігі түсіндірілуі және кеңес бірнеше кездесуде қайталануы керек. Ұрыққа араласу тек екінші триместрде обструкция белгілері мен қағанақ суының азаюы болғанда, өмірмен үйлеспейтін генетикалық және құрылымдық ауытқулар жоққа шығарылғаннан кейін қарастырылады; везикоамниондық шунттаудың асқынулары 40%-ға жетуі мүмкін. Әртекті антенатальдық гидронефроз тобында тұрақты антибиотикпен профилактиканың пайдасы дәлелденбеген; қауіп жеке бағаланады (несепағардың кеңеюі, сүндеттелмеген ұл, қыз жынысы, жоғары дәрежелі гидронефроз). AAP 2025 есебі жеке тәсіл мен отбасымен бірлесіп шешім қабылдауды атап көрсетеді; қуықтан шығу жолының обструкциясына күдік бар ұлдарда ауыр екі жақты кеңею нефролог/урологтың шұғыл кеңесін қажет етеді.

Қабылдауда не болады?

Жүктілік кезіндегі барлық УДЗ қорытындылары мен суреттері бірге қаралады, өзгерістің қаншалықты күрделі екені және нені білдіруі мүмкін екені түсінікті айтылады.
Туғаннан кейінгі жазбаша жоспар беріледі: алғашқы УДЗ уақыты, қандай белгілерде шұғыл жүгіну керек, кімге және қашан келу.
Қажет болса акушер-гинеколог, ана мен ұрық медицинасының маманы, генетик, неонатолог және нефрологпен бірге шешім қабылданады.

WhatsApp арқылы қабылдауға жазылыңызБалалар урологиясы орталығы, Badam Medical Center, Баку

Жиі қойылатын сұрақтар

УДЗ-да ұрықтың бүйрегінде кеңею табылды. Бала ауру болып туа ма?

Көбіне жоқ. Туғанға дейін табылған кеңеюлердің көп бөлігі өтіп кетеді немесе ешқандай мәселе тудырмай бақыланады. Мұндай балалардың басым көпшілігіне ешқашан ота қажет болмайды.

Кеңеске не алып келу керек?

Жүктілік бойы жасалған барлық УДЗ қорытындыларын, мүмкін болса суреттерді, генетикалық және басқа зерттеулердің нәтижелерін, отбасындағы бүйрек пен зәр жолдары аурулары туралы мәліметті.

Босану тәсілі немесе мерзімі өзгере ме?

Бұл шешімді акушер-гинеколог пен ана мен ұрық медицинасының маманы қабылдайды. Балалар урологы туғаннан кейін нәрестеге қандай зерттеулер қашан қажет екенін және неге назар аудару керегін жоспарлайды.

Тақырыпқа қатысты

Дереккөздер

Бұл бет ақпарат беру мақсатында дайындалған. Балаңызды емдеу туралы шешім тексеруден кейін дәрігермен бірге қабылданады.

Жаңартылған күні: 2026 жылғы 31 қазан