Taqasimon buyrak: bolalarda buyraklarning qoʻshilib ketishi

Taqasimon buyrak nima?

Odatda ikkala buyrak umurtqa pogʻonasining ikki tomonida, bir-biridan alohida joylashadi. Baʼzan ona qornidagi rivojlanish paytida buyraklar pastki uchlari bilan qoʻshilib ketadi va ot taqasiga, yaʼni “U” harfiga oʻxshash aʼzo hosil boʻladi. Bu taqasimon buyrak deb ataladi.

Bu buyraklar qoʻshilishining eng koʻp uchraydigan turi. Bir tadqiqotda rentgen tasvirlariga koʻra u taxminan 670 kishidan birida aniqlangan. Oʻgʻil bolalarda qizlarga qaraganda koʻproq uchraydi. Qoʻshilgan buyrak odatda oddiy buyraklardan biroz pastroqda va qorinning old devoriga yaqinroq joylashadi.

Aksariyat bolalarda hech qanday shikoyat boʻlmaydi, shuning uchun taqasimon buyrak odatda UTT paytida tasodifan topiladi.

Qaysi muammolar bilan birga kelishi mumkin?

Taqasimon buyragi bor bolalarda quyidagilar koʻproq uchraydi:

• pieloureteral segment torayishi: buyrak jomidan siydik nayiga oʻtish joyining torayishi va shu sababli gidronefroz,
• vezikoureteral reflyuks: siydikning siydik pufagidan buyrakka qaytib oqishi,
• siydik yoʻllari infeksiyasi,
• buyrak toshi.

Shikoyati boʻlgan bolalar orasida oʻtkazilgan bir tadqiqotda ularning yarmidan koʻpida reflyuks yoki pieloureteral segment torayishi topilgan.

Taqasimon buyrak baʼzi genetik sindromlar bilan, ayniqsa Terner sindromi (faqat qizlarda uchraydi) va Edvards sindromi (trisomiya 18) bilan birga boʻlishi mumkin. Taqasimon buyragi bor bolalarning taxminan uchdan birida yurak-qon tomir, asab yoki siydik-tanosil tizimida boshqa tugʻma muammo ham boʻladi.

Belgilari

Shikoyat boʻlsa, ular quyidagicha boʻlishi mumkin:

• qorin ogʻrigʻi va koʻngil aynishi,
• isitma va siyishda ogʻriq (infeksiya paytida),
• siydikda qon.

Tekshiruv

Birinchi tekshiruv: buyrak va siydik pufagining ultratovush tekshiruvi (UTT). UTTda jomlarning kengayishi, tosh va siydik pufagi baholanadi. Siydik va qon tahlillari infeksiya bor-yoʻqligini va buyraklar qanday ishlayotganini koʻrsatadi.

Kengayish yoki isitmali infeksiya boʻlsa, shifokor qoʻshimcha tekshiruv tayinlashi mumkin: reflyuksni koʻrish uchun MSUG, siydik oqimi buzilgan-buzilmaganini tekshirish uchun MAG3. Bu tekshiruvlar har bir bolaga kerak emas.

Davolash va kuzatuv

Taqasimon buyrakning shaklini oʻzgartirib boʻlmaydi va bunga ehtiyoj ham yoʻq. Shikoyati va qoʻshimcha muammosi boʻlmagan bolaga davolash kerak emas; shifokor rejali UTT bilan kuzatib borishni maslahat berishi mumkin.

Davolash birga keluvchi muammoga qaratiladi. Infeksiya, tosh va reflyuks alohida davolanadi. Pieloureteral segment torayishi buyrak ishiga xalaqit bersa, pieloplastika qilinadi. Taqasimon buyragi bor bolalarda eng koʻp bajariladigan operatsiya aynan shu va natijalari odatda yaxshi.

Kundalik hayot va sport

Qoʻshilgan buyrak pastroqda va qorinning old devoriga yaqin joylashgani uchun zarbadan shikastlanish xavfi yuqoriroq. Bolaning kontakt sport turlari bilan shugʻullanishini shifokor bilan muhokama qiling.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

Taqasimon buyragi bor bolada isitma, qorin yoki biqin ogʻrigʻi, siydikda qon paydo boʻlsa yoki siydik kamayib qolsa, navbatdagi rejali koʻrikni kutmang, shifokorga murojaat qiling.