Таға тәрізді бүйрек деген не?
Әдетте екі бүйрек омыртқаның екі жағында, бір-бірінен бөлек орналасады. Кейде ана құрсағында даму кезінде бүйректер төменгі ұштарымен бітісіп, аттың тағасына, яғни «U» әрпіне ұқсайтын бір мүше пайда болады. Мұны таға тәрізді бүйрек дейді.
Бұл бүйректердің бітісу аномалияларының ішіндегі ең жиі кездесетіні. Бір зерттеуде рентген суреттері бойынша ол шамамен 670 адамның біреуінде анықталған. Ұл балаларда қыздарға қарағанда жиірек кездеседі. Бітіскен бүйрек әдетте қалыпты бүйректерден сәл төменірек және іштің алдыңғы қабырғасына жақынырақ орналасады.
Балалардың көбінде ешқандай шағым болмайды, сондықтан таға тәрізді бүйрек әдетте УДЗ кезінде анықталады.
Қандай мәселелермен қатар жүруі мүмкін?
Таға тәрізді бүйрегі бар балаларда кейбір мәселелер жиірек кездеседі:
- түбекше мен несепағардың түйіскен жерінің тарылуы: түбекшеден несепағарға өтетін жердің тарылуы және соның салдарынан болатын гидронефроз,
- қуық-несепағар рефлюксі (ҚНР): зәрдің қуықтан бүйрекке кері ағуы,
- зәр шығару жолдарының инфекциясы (ЗШЖИ),
- бүйрек тасы.
Шағымы бар балалар арасында жүргізілген бір зерттеуде балалардың жартысынан көбінде рефлюкс немесе түбекше мен несепағардың түйіскен жерінің тарылуы табылған.
Таға тәрізді бүйрек кейбір генетикалық синдромдармен, әсіресе Тёрнер синдромымен (тек қыздарда болады) және Эдвардс синдромымен (18-трисомия) бірге кездесуі мүмкін. Таға тәрізді бүйрегі бар балалардың шамамен үштен бірінде жүрек-қантамыр, жүйке немесе несеп-жыныс жүйесінде басқа да туа біткен мәселе болады.
Белгілері
Шағым болса, мыналар болуы мүмкін:
- іштің ауыруы және жүрек айнуы,
- дене қызуының көтерілуі және зәр шығарғанда ауырсыну (инфекция кезінде),
- зәрде қан.
Тексеру
Алғашқы тексеру бүйрек пен қуықтың ультрадыбыстық зерттеуі (УДЗ). УДЗ кезінде түбекшелердің кеңеюі, тас және қуық бағаланады. Зәр мен қан талдаулары арқылы инфекция және бүйрек қызметі тексеріледі.
Кеңею немесе дене қызуы көтерілген инфекция болса, дәрігер қосымша тексеру тағайындауы мүмкін: рефлюксті көру үшін микционды цистоуретрография (МЦУГ), зәрдің ағуы бұзылған-бұзылмағанын тексеру үшін MAG3. Бұл тексерулер әр балаға қажет емес.
Емдеу және бақылау
Таға тәрізді бүйректің пішінін өзгерту мүмкін емес, оған қажеттілік те жоқ. Шағымы және қосымша мәселесі жоқ балаға ем қажет емес; дәрігер жоспарлы УДЗ арқылы бақылауды ұсынуы мүмкін.
Ем қатар жүретін мәселеге бағытталады. Инфекция, тас және рефлюкс бөлек емделеді. Түбекше мен несепағардың түйіскен жерінің тарылуы бүйректің жұмысына кедергі келтірсе, пиелопластика жасалады. Таға тәрізді бүйрегі бар балаларда ең жиі жасалатын ота осы, оның нәтижелері әдетте жақсы.
Күнделікті өмір және спорт
Бітіскен бүйрек төменде және іштің алдыңғы қабырғасына жақын орналасқандықтан, соққыдан зақымдану қаупі жоғарырақ. Баланың контактілі спорт түрлерімен шұғылдануын дәрігермен талқылаңыз.
Дәрігерге қашан хабарласу керек?
Таға тәрізді бүйрегі бар балада дене қызуы көтерілсе, іші немесе бүйірі ауырса, зәрде қан пайда болса немесе зәр азайса, келесі жоспарлы тексеруді күтпей, дәрігерге хабарласыңыз.
Қашан шұғыл көмекке жүгіну керек?
Төмендегілердің бірі болса, кезекті қабылдауды күтпеңіз: дәрігерге қоңырау шалыңыз немесе ең жақын аурухананың қабылдау бөліміне барыңыз.
- Дене қызуының көтерілуі, әсіресе зәр шығарғанда ауырсынумен бірге (зәр шығару жолдарының инфекциясы болуы мүмкін)
- Жүрек айнуымен бірге іштің немесе бүйірдің қатты ауыруы
- Ішке немесе белге соққы тигеннен кейін зәрде қан
- Зәрдің айтарлықтай азаюы
Педиатр мен отбасылық дәрігерге арналған ескертпе
Таға тәрізді бүйрек бүйректердің бітісу аномалияларының ішіндегі ең жиісі; бір орталықта жүргізілген рентгенологиялық зерттеуде оның жиілігі 1/666 болған, ұл балаларда жиірек кездеседі. Тёрнер және Эдвардс (18-трисомия) синдромдарымен байланысты: Тёрнер синдромы бар 82 баладан тұратын серияда 9 балада таға тәрізді бүйрек анықталған. Балалардың шамамен үштен бірінде жүрек-қантамыр, жүйке немесе несеп-жыныс жүйесінің қосымша аномалиясы болады. Клиникалық белгілері бар 50 баладан тұратын серияда жағдайлардың 52%-ында қатар жүретін урологиялық аномалия, негізінен ҚНР және ТНС обструкциясы анықталған; осы 26 баланың 15-іне, негізінен пиелопластика, ота жасалған, ауыр асқыну тіркелмеген. Шағымы жоқ балаға ем қажет емес; МЦУГ пен MAG3 кеңею, фебрильді ЗШЖИ немесе тас болғанда жеке жоспарланады. Мүмкін асқынулардың қатарында Вильмс ісігі аталады. Бітіскен бүйрек төменде және алдыңғы жақта орналасқандықтан жарақатқа сезімталырақ; контактілі спорт түрлерін отбасымен талқылау керек.
Қабылдауда не болады?
- Бүйрек пен қуықтың УДЗ-сі жасалады, түбекшелердің кеңеюі және тастың бар-жоғы тексеріледі.
- Зәр талдауы жасалады, бұрын болған инфекциялар, іштің ауыруы және басқа туа біткен мәселелер сұралады.
- Қажет болса МЦУГ немесе MAG3 жоспарланады, бақылау кестесі мен спортқа қатысты кеңестер түсіндіріледі.
Жиі қойылатын сұрақтар
Бала спортпен шұғылдана ала ма?
Иә, бірақ бітіскен бүйрек төменде және іштің алдыңғы қабырғасына жақын орналасқандықтан, соққыдан зақымдану қаупі жоғарырақ. Контактілі спорт түрлерін алдын ала дәрігермен талқылаңыз.
Бүйректерді отамен ажырату керек пе?
Жоқ. Таға тәрізді бүйректің пішінін өзгерту үшін ота жасалмайды. Ота тек қатар жүретін мәселе болғанда, мысалы, зәрдің ағуын бұзатын тарылу немесе рефлюкс болса ғана қажет болуы мүмкін.
Басқа ауруларды да тексеру керек пе?
Таға тәрізді бүйрек кейде Тёрнер синдромы сияқты генетикалық жағдайлармен, сондай-ақ жүректің, жүйке жүйесінің немесе несеп-жыныс мүшелерінің аномалияларымен бірге кездеседі. Қандай тексеру керегін дәрігер баланың жалпы жағдайына қарап шешеді.
Тақырыпқа қатысты
- ТНС тарылуыБүйрек түбекшесі мен несепағардың түйіскен жерінің тарылуы, ЛМС обструкциясы, ТНС обструкциясыАуру
- Қуық-несепағар рефлюксіВезикоуретералды рефлюкс, ҚНР (ПМР)Ауру
- ГидронефрозБүйрекке су жиналуы, бүйрек түбекшесінің кеңеюіАуру
- Бүйрек тасыНесеп-тас ауруы, уролитиазАуру
- Эктопиялық бүйрекЖамбастағы бүйрек, бүйректің орнынан ығысуы, айқасқан бітіскен эктопияАуру
- Обструктивті уропатиялар және антенаталды гидронефрозДәрігерлерге арналған
Дереккөздер
- Cascio S et al. Vesicoureteral reflux and ureteropelvic junction obstruction in children with horseshoe kidney: treatment and outcome. J Urol, 2002.
- Weizer AZ et al. Determining the incidence of horseshoe kidney from radiographic data at a single institution. J Urol, 2003.
- Bilge I et al. Frequency of renal malformations in Turner syndrome: analysis of 82 Turkish children. Pediatr Nephrol, 2000.
- Children’s National Hospital. Horseshoe kidney. Health Library.
- Nationwide Children’s Hospital. Horseshoe kidney (renal fusion) in children. Health Library.
Бұл бет ақпарат беру мақсатында дайындалған. Балаңызды емдеу туралы шешім тексеруден кейін дәрігермен бірге қабылданады.
Жаңартылған күні: