Ektopik siydik nayi nima?
Siydik nayi (ureter) siydikni buyrakdan siydik pufagiga olib boradi. Meʼyorda u siydik pufagi ichiga ochiladi, pufakda yigʻilgan siydik esa sfinkter muskuli yordamida ushlab turiladi. Ektopik siydik nayi siydik pufagiga emas, boshqa joyga ochiladi.
Qizlarda ektopik siydik nayi koʻpincha sfinkterdan pastda ochiladi: siydik chiqarish kanaliga, uning teshigi yoniga, qinga kirish joyiga yoki qin ichiga. Bunda shu naydan keladigan siydik hech narsa bilan ushlanmaydi va doimiy tomchilab chiqadi.
Ektopik siydik nayi qizlarda oʻgʻil bolalarga qaraganda taxminan 5 marta koʻp uchraydi. Koʻpincha bu buyrak ikkilanishida buyrakning yuqori qismidan keladigan siydik nayi boʻladi.
Belgilari
Eng xos manzara quyidagicha:
- qiz bola muntazam va meʼyorida siyadi,
- lekin oraliqda ichki kiyimi kechayu kunduz doim biroz hoʻl boʻladi,
- quruq oraliq deyarli boʻlmaydi,
- baʼzan ota-onalar buni siydik emas, koʻp suvsimon ajralma deb oʻylaydi,
- doimiy namlik tufayli jinsiy aʼzolar atrofida teri qizarishi mumkin.
Bu oddiy kunduzgi siydik tuta olmaslikdan farq qiladi: unda bola toʻsatdan kuchli siyish istagi bilan hoʻl boʻladi, oraliqda esa quruq qoladi.
Chaqaloqlarda ektopik siydik nayi koʻpincha homiladorlik paytida yoki tugʻilgandan keyin UTTda kengaygan siydik nayi va buyrak sifatida topiladi. Baʼzi chaqaloqlarda birinchi belgi isitmali siydik yoʻllari infeksiyasi boʻladi.
Oʻgʻil bolalarda ektopik siydik nayi doimo sfinkterdan yuqorida ochilgani uchun tomchilash bermaydi, lekin infeksiyalarga, jumladan takrorlanuvchi epididimitga sabab boʻlishi mumkin.
Tashxis
- Koʻrik. Shifokor tashqi jinsiy aʼzolarni ehtiyotkorlik bilan koʻradi; baʼzan ektopik teshik siydik chiqarish teshigi yoki qin yonida koʻrinadi.
- UTT. Buyrak ikkilanishini, kengaygan yuqori qismni va siydik nayini koʻrsatadi.
- MRT (MR urografiya). Buyrak qismlari va siydik nayining yoʻnalishini batafsil koʻrsatadi.
- DMSA yoki MAG3. Har bir qism qanchalik ishlashini koʻrsatadi.
- MSUG. Reflyuksni tekshirish uchun.
Davolash
Tomchilash anatomiyadan kelib chiqqani uchun siydik pufagi mashqlari bilan oʻtmaydi. Doimiy tomchilashi bor qizlarda operatsiya koʻrib chiqiladi. Operatsiya turi buyrakning shu qismi qanchalik ishlashiga bogʻliq:
- Qism ishlasa: uni saqlab qoladigan operatsiya tanlanadi. Ektopik siydik nayi siydik pufagiga qayta tikiladi (ureteroneotsistostomiya) yoki pastki qismning siydik nayi yoki jomiga ulanadi.
- Qism deyarli ishlamasa va muammo tugʻdirsa: buyrakning shu qismi siydik nayi bilan birga olib tashlanishi mumkin.
Bu operatsiyalar ochiq, laparoskopik yoki robot yordamida bajarilishi mumkin, natijalar oʻxshash.
Siydik nayi va buyragi kengaygan chaqaloqlarga infeksiyaning oldini olish uchun shifokor har kuni profilaktik antibiotik tayinlashi mumkin.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
Hojatga oʻrgangan qizingizning ichki kiyimi kun boʻyi hoʻl boʻlib qolsa, ayniqsa u meʼyorida siyayotgan boʻlsa, bolalar urologiga murojaat qiling. Isitma, bel yoki biqin ogʻrigʻi, qusish boʻlsa, bolani shu kuni shifokorga koʻrsating. Tegishli mavzular: buyrak ikkilanishi va ureterotsele.
Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak?
Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring.
- Isitma, ayniqsa chaqaloqda yoki bel, biqin ogʻrigʻi bilan
- Qusish, holsizlik va siydikning keskin kamayishi
Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma
Ektopik siydik nayi ureterotselega qaraganda kam uchraydi, oʻgʻil va qizlar nisbati 1:5, ektopik siydik naylarining 80%i buyrakning toʻliq ikkilanishi bilan bogʻliq. Aksariyat holatlar shikoyatsiz bolada (koʻpincha prenatal UTTda) yuqori segment ureterogidronefrozi sifatida aniqlanadi; chaqaloqlarda piuriya va oʻtkir pielonefrit bilan namoyon boʻlishi mumkin. Qizlarda xos manzara meʼyoriy siyishga qaramay doimiy siydik tuta olmaslik yoki siydik tuta olmaslikka oʻxshab koʻrinadigan koʻp miqdordagi qin ajralmasi; ektopik teshik meatus yoki qin sohasida koʻrinishi mumkin. Teshikning joylashuvi: uretra (siydik pufagi boʻynidan meatusgacha) 35%, qin dahlizi 34%, qin 25%, bachadon va bachadon nayi 6%. Oʻgʻil bolalarda teshik hech qachon tashqi sfinkterdan pastda boʻlmaydi, takrorlanuvchi epididimit oʻziga xos koʻrinish boʻlishi mumkin. Tekshiruv: UTT, DMSA/MAG3, MSUG yoki MRT orqali segmentlar funksiyasi, reflyuks, pastki segmentning ezilishi va uretral obstruksiya baholanadi. Gidroureteronefrozli chaqaloqlarga doimiy antibiotik profilaktikasi boshlanadi (kuchsiz tavsiya). Jarrohlik takroriy infeksiyali ishlamaydigan segmentda yoki doimiy tomchilashi bor qizlarda koʻrib chiqiladi: yuqori yondashuv (qisman nefroureterektomiya, pieloureterostomiya, yuqori ureteroureterostomiya) yoki pastki yondashuv (past ureteroureterostomiya, siydik nayi reimplantatsiyasi); yuqori segmentning saqlashga arziydigan funksiyasi boʻlsa, rekonstruksiya afzal. Ochiq, laparoskopik va robot yordamidagi usullar natijalari oʻxshash. Juda kam uchraydigan ikki tomonlama yakka tizimli ektopik siydik naylarida siydik pufagi boʻyni odatda yetarli emas va individual yondashuv talab etiladi.
Qabulda nima qilinadi?
- Tomchilash qachondan beri borligi, kechayu kunduz davom etish-etmasligi va bolaning siyish odatlari batafsil soʻraladi.
- Tashqi jinsiy aʼzolar ehtiyotkorlik bilan koʻriladi: siydik chiqarish teshigi atrofi va qinga kirish joyi baholanadi.
- Buyrak va siydik pufagi UTTsi oʻtkaziladi, kerak boʻlsa MRT, DMSA yoki MSUG rejalashtiriladi va davolash usuli oila bilan birga tanlanadi.
Koʻp beriladigan savollar
Qizimiz hojatga oʻrgangan, lekin ishtoni hech qachon toʻliq quruq boʻlmaydi. Bu dangasalikmi?
Yoʻq. Meʼyoriy siyish bilan birga kun boʻyi davom etadigan tomchilash bolaning irodasiga bogʻliq emas va ektopik siydik nayiga xos belgi. Bolani urishmang, uni bolalar urologiga koʻrsating.
Qizimda koʻp ajralma bor. Bu ginekologik muammo emasmi?
Boʻlishi mumkin, lekin qinga ochiladigan ektopik siydik nayi ham doimiy suvsimon ajralmadek koʻrinishi mumkin. Davolashga qaramay ajralma davom etsa, siydik yoʻllarini ham tekshirish kerak.
Operatsiyada buyrakning bir qismi olib tashlanadimi?
Har doim emas. Agar shu qism ishlayotgan boʻlsa, odatda uni saqlab qoladigan operatsiya tanlanadi: siydik nayi siydik pufagiga qayta tikiladi yoki qoʻshni siydik nayiga ulanadi. Qism deyarli ishlamasa va infeksiyaga sabab boʻlsa, olib tashlanishi mumkin.
Mavzuga oid
- Buyrak ikkilanishi Dupleks buyrak, ikkilangan siydik nayi, ektopik siydik nayi Kasallik
- Ureterotsele Siydik nayining siydik pufagi ichidagi kistasimon kengayishi Kasallik
- Kunduzgi siydik tuta olmaslik Giperaktiv siydik pufagi, siyish disfunksiyasi Kasallik
- Vulvovaginit Tashqi jinsiy aʼzolar va qin kirish qismining yalligʻlanishi Kasallik
- Siydik yoʻllari infeksiyasi Siydik pufagi yoki buyrak infeksiyasi (sistit, pielonefrit), SYI Kasallik
- Gidronefroz Buyrak jomining kengayishi (pieloektaziya), buyrakda suv yigʻilishi Kasallik
- Ureteroneotsistostomiya Reimplantatsiya, siydik nayi reimplantatsiyasi, Cohen va Lich-Gregoir operatsiyasi Davolash
- Buyrak va siydik pufagi UTTsi Ultratovush tekshiruvi, exografiya, UZI Tekshiruv
- DMSA sintigrafiya Statik buyrak sintigrafiyasi Tekshiruv
Manbalar
Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi.
Yangilangan: